पुणे प्रतिनिधी
कर्जत-लोणावळा दरम्यान दरड कोसळल्याने मुंबई–पुणे रेल्वे मार्गावरील वाहतूक विस्कळित झाली असताना हजारो प्रवाशांना मोठा मनस्ताप सहन करावा लागला. अनेक गाड्या रद्द कराव्या लागल्या, काही गाड्या अर्ध्या मार्गावरून परतविण्यात आल्या, तर काहींच्या वेळापत्रकात मोठे बदल करण्यात आले. या अभूतपूर्व परिस्थितीत प्रवाशांना आर्थिक दिलासा देण्यासाठी मध्य रेल्वेने तातडीने परतावा प्रक्रिया राबवत अवघ्या एका दिवसात सुमारे ८० हजार प्रवाशांना तब्बल ५ कोटी ९१ लाख रुपयांचा परतावा दिला.
मध्य रेल्वेच्या माहितीनुसार, ६ जुलै रोजी ७९ हजार ७४७ प्रवाशांच्या खात्यात किंवा तिकीट परतावा प्रक्रियेद्वारे एकूण ५.९१ कोटी रुपये परत करण्यात आले. प्रवाशांच्या संख्येच्या आणि वितरित रकमेच्या दृष्टीने हा परतावा गेल्या वर्षीच्या तुलनेत जवळपास दुपटीने वाढला असून, रेल्वे प्रशासनाने तातडीने उचललेल्या पावलांचे हे महत्त्वपूर्ण उदाहरण मानले जात आहे.
दरड कोसळल्यानंतर मुंबई–पुणे मार्गावरील रेल्वे सेवा काही काळासाठी पूर्णपणे विस्कळित झाली होती. लांब पल्ल्याच्या तसेच उपनगरी रेल्वे सेवांवर त्याचा परिणाम झाला. हजारो प्रवाशांचे नियोजित प्रवास रद्द झाले, तर अनेकांना पर्यायी वाहतुकीचा आधार घ्यावा लागला. या पार्श्वभूमीवर तिकीट परतावा मिळविण्यासाठी प्रवाशांची मोठी गर्दी होण्याची शक्यता लक्षात घेऊन मध्य रेल्वेने सर्व विभागांना विशेष सूचना दिल्या.
परतावा प्रक्रिया जलद आणि सुरळीत पार पडावी यासाठी प्रमुख स्थानकांवर अतिरिक्त कर्मचारी नियुक्त करण्यात आले. आरक्षण केंद्रांमध्ये स्वतंत्र काऊंटर सुरू करण्यात आले, तर तक्रारींचे त्वरित निवारण करण्यासाठी विशेष मदत कक्ष कार्यान्वित करण्यात आले. ऑनलाइन तिकीटधारकांसाठी स्वयंचलित परतावा प्रक्रियेलाही गती देण्यात आली.
परताव्याच्या आकडेवारीवर नजर टाकल्यास, मुंबई विभागात ३७ हजार ३३० प्रवाशांना २ कोटी ८६ लाख रुपयांचा, तर पुणे विभागात २० हजार ९८२ प्रवाशांना १ कोटी ५६ लाख रुपयांचा परतावा देण्यात आला. उर्वरित रक्कम इतर विभागांतील प्रभावित प्रवाशांना वितरित करण्यात आली.
विशेष म्हणजे, गेल्या वर्षी याच दिवशी ३८ हजार ६८७ प्रवाशांना ३ कोटी १ लाख रुपयांचा परतावा देण्यात आला होता. यंदा परतावा मिळालेल्या प्रवाशांच्या संख्येत ४१ हजार ६० इतकी वाढ झाली असून, परताव्याच्या रकमेत २ कोटी ८९ लाख रुपयांची (सुमारे ९६ टक्के) वाढ झाली आहे. लाभार्थी प्रवाशांच्या संख्येतही १०६ टक्क्यांनी वाढ झाल्याचे रेल्वे प्रशासनाने स्पष्ट केले.
दरड कोसळल्यानंतर रेल्वे मार्ग पूर्ववत करण्यासाठी अभियंते, तांत्रिक कर्मचारी आणि आपत्कालीन पथके युद्धपातळीवर कार्यरत होती. रुळांवरील माती आणि दगड हटविणे, सुरक्षिततेची तपासणी करणे आणि वाहतूक पूर्ववत सुरू करण्यासाठी सातत्याने प्रयत्न करण्यात आले. त्याचबरोबर प्रवाशांना होणारा आर्थिक फटका कमी करण्यासाठी परतावा प्रक्रिया तातडीने पूर्ण करण्यात आली.
परताव्याची ठळक आकडेवारी
एकूण परतावा: ५ कोटी ९१ लाख रुपये
परतावा मिळालेले प्रवासी: ७९,७४७
गेल्या वर्षीचा परतावा: ३ कोटी १ लाख रुपये
गेल्या वर्षी लाभार्थी: ३८,६८७ प्रवासी
परताव्यात वाढ: २ कोटी ८९ लाख रुपये (सुमारे ९६ टक्के)
लाभार्थी प्रवाशांमध्ये वाढ: ४१,०६० (सुमारे १०६ टक्के)
