नवी दिल्ली वृत्तसंस्था
देशाच्या सर्वोच्च न्यायालयाला अखेर पाच नवीन न्यायाधीश मिळाले असून केंद्र सरकारने चार उच्च न्यायालयांच्या मुख्य न्यायाधीशांसह सर्वोच्च न्यायालयातील एका ज्येष्ठ महिला वकिलांच्या नियुक्तीला सोमवारी मंजुरी दिली. या निर्णयामुळे सर्वोच्च न्यायालयातील न्यायिक कामकाज अधिक व्यापक आणि संतुलित होण्यास मदत होणार असल्याचे मानले जात आहे.
केंद्रीय कायदा व न्यायमंत्री अर्जुन राम मेघवाल यांनी या नियुक्त्यांची माहिती अधिकृतरीत्या जाहीर केली. सर्वोच्च न्यायालयातील न्यायाधीशांची संख्या वाढवण्याचा निर्णय अलीकडेच घेण्यात आला होता. त्यानुसार न्यायाधीशांची कमाल संख्या ३४ वरून ३८ करण्यात आली होती. नव्या नियुक्त्यांनंतर सध्या सर्वोच्च न्यायालयात ३७ न्यायाधीश कार्यरत झाले आहेत.
या नियुक्त्यांमध्ये ज्येष्ठ वकील व्ही. मोहना यांची सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशपदी नियुक्ती विशेष ठरली आहे. सर्वोच्च न्यायालयात वकिली क्षेत्रातून आलेल्या महिला न्यायाधीशांच्या संदर्भात ही नियुक्ती महत्त्वाची मानली जात असून न्यायव्यवस्थेतील प्रतिनिधित्वाच्या दृष्टीने तिच्याकडे लक्ष वेधले जात आहे.
याशिवाय खालील उच्च न्यायालयांच्या मुख्य न्यायाधीशांना सर्वोच्च न्यायालयात बढती देण्यात आली आहे
शील नागू
चंद्रशेखर
संजीव सचदेवा
अरुण पल्ली
या नियुक्त्यांपूर्वी सर्वोच्च न्यायालयाच्या कॉलेजियमने या नावांची शिफारस केंद्र सरकारकडे केली होती. सरन्यायाधीश सूर्यकांत यांच्या नेतृत्वाखालील कॉलेजियमने २७ मे रोजी ही यादी पाठवली होती. ही यादी सरन्यायाधीश सूर्यकांत यांच्या कार्यकाळातील पहिली मोठी नियुक्ती शिफारस मानली जात आहे.
न्यायाधीश नियुक्तीची प्रक्रिया ही केवळ रिक्त पदे भरण्यापुरती मर्यादित नसते. न्यायालयीन परंपरेनुसार ज्येष्ठता, न्यायिक गुणवत्ता, प्रादेशिक समतोल, विविधता आणि संस्थात्मक गरजा यांचाही विचार केला जातो. या नियुक्त्यांमुळे सर्वोच्च न्यायालयातील प्रलंबित खटल्यांचा निपटारा अधिक गतीने होण्यास हातभार लागेल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
न्यायालयीन व्यवस्थेतील प्रतिनिधित्व आणि अनुभव यांचा संगम साधण्याचा प्रयत्न या निर्णयातून दिसत असून पुढील काळात सर्वोच्च न्यायालयाच्या कामकाजाकडे न्याय क्षेत्रासह सर्वसामान्यांचेही लक्ष राहणार आहे.
