कोल्हापूर प्रतिनिधी
कॉम्रेड गोविंद पानसरे लिखित ‘शिवाजी कोण होता?’ या पुस्तकावरून पेटलेल्या वादाने आता गंभीर कायदेशीर स्वरूप धारण केले असून, पुस्तकाचे प्रकाशक प्रशांत आंबी यांना धमकावल्याप्रकरणी शिंदे गटाचे आमदार Sanjay Gaikwad यांच्या अडचणी वाढण्याची चिन्हे आहेत. कोल्हापूर जिल्हा सत्र न्यायालयाने या प्रकरणात पोलिसांना गायकवाड यांची चौकशी करण्यास परवानगी दिल्याने पुढील तपास आणि संभाव्य कायदेशीर कारवाईचा मार्ग मोकळा झाला आहे.
या निर्णयामुळे गेल्या काही आठवड्यांपासून राज्यभर गाजत असलेल्या या प्रकरणाला नवे वळण मिळाले असून, राजकीय आणि सामाजिक वर्तुळात त्याची जोरदार चर्चा सुरू झाली आहे. न्यायालयाच्या आदेशानंतर आता Rajarampuri Police Station कडून आमदार गायकवाड यांना नोटीस बजावली जाण्याची शक्यता व्यक्त होत आहे. तसेच त्यांचे म्हणणे लेखी स्वरूपात नोंदवून पुढील तपासाची दिशा निश्चित केली जाणार असल्याचे समजते.
तक्रारीनंतर न्यायालयात धाव
प्रकाशक Prashant Ambi यांनी काही दिवसांपूर्वी राजारामपुरी पोलीस ठाण्यात आमदार संजय गायकवाड यांच्याविरोधात धमकी आणि शिवीगाळ केल्याची तक्रार दाखल केली होती. मात्र, सुरुवातीला पोलिसांनी गुन्हा नोंदवण्यास नकार दिल्याचा आरोप करण्यात आला. त्यानंतर आंबी यांनी न्यायालयाचे दरवाजे ठोठावले.
सत्र न्यायालयाने या प्रकरणाची गंभीर दखल घेत पोलिस चौकशीस मान्यता दिल्यानंतर आता या वादातील घडामोडींना वेग आला आहे. कायद्याच्या चौकटीत राहून तपास होणार असल्याने या प्रकरणातील ऑडिओ क्लिप, फोन रेकॉर्ड्स आणि इतर पुरावे तपासले जाण्याची शक्यता आहे.
‘शंभराहून अधिक धमकीचे फोन’
दरम्यान, प्रशांत आंबी यांनी माध्यमांशी बोलताना गंभीर आरोप केले. गेल्या महिनाभरात आपल्याला संजय गायकवाड यांच्या समर्थकांकडून शंभरहून अधिक धमकीचे फोन आल्याचा दावा त्यांनी केला. या धमक्यांमुळे मानसिक त्रास होत असल्याचे सांगत त्यांनी नव्याने स्वतंत्र तक्रार दाखल करण्याचा इशाराही दिला आहे.
आंबी यांनी स्पष्ट केले की, “आम्ही प्रकाशित केलेले पुस्तक हे नवीन नाही. १९८८ पासून ते उपलब्ध आहे. त्यामागे छत्रपती शिवाजी महाराजांचा अपमान करण्याचा कोणताही हेतू नव्हता. पुस्तक न वाचताच निष्कर्ष काढले गेले.”
नेमका वाद काय?
दिवंगत डाव्या विचारसरणीचे नेते आणि लेखक Govind Pansare यांनी सुमारे ३७ वर्षांपूर्वी ‘शिवाजी कोण होता?’ हे पुस्तक लिहिले होते. सामाजिक आणि ऐतिहासिक दृष्टिकोनातून लिहिलेल्या या पुस्तकातील काही उल्लेखांवरून वाद निर्माण झाला. विशेषतः पुस्तकात छत्रपती शिवाजी महाराजांचा एकेरी उल्लेख करण्यात आल्याचा आरोप करण्यात आला.
याच पार्श्वभूमीवर आमदार संजय गायकवाड यांनी प्रकाशक प्रशांत आंबी यांना फोन करून संतप्त प्रतिक्रिया दिल्याचे समोर आले. या संभाषणात शिवीगाळ आणि धमकी दिल्याचा आरोप आहे. “हे पुस्तक पुन्हा छापले तर घरी येऊन मारेन,” अशी धमकी दिल्याचा दावा आंबी यांनी केला आहे.
व्हायरल ऑडिओमुळे राज्यभर खळबळ
या कथित फोन संभाषणाची ऑडिओ क्लिप सोशल मीडियावर व्हायरल झाल्यानंतर राज्याच्या राजकीय वातावरणात मोठी खळबळ उडाली होती. संभाषणात संजय गायकवाड यांनी दिवंगत गोविंद पानसरे यांच्याविषयीही आक्षेपार्ह शब्द वापरल्याचा आरोप करण्यात आला.
व्हायरल झालेल्या क्लिपमध्ये “गोविंद पानसरे हा शिवाजी महाराजांना एकेरीत बोलणारा कोण होता? मला पुस्तक वाचण्याची गरज नाही. तुमच्यासारखे लोक शिवाजी महाराजांचा अपमान करतात,” असे वक्तव्य ऐकू येत असल्याचा दावा करण्यात आला होता. याशिवाय “त्या पानसऱ्याचं काय झालं माहिती आहे ना? तुलाही घरात घुसून मारेन,” अशी धमकी दिल्याचेही सांगण्यात आले.
या क्लिपनंतर राज्यभरातून तीव्र प्रतिक्रिया उमटल्या. काही संघटनांनी गायकवाड यांच्या वक्तव्याचा निषेध केला, तर काहींनी पुस्तकातील मजकुरावर आक्षेप घेत भूमिका मांडली.
आंदोलनाचा प्रयत्न, पोलिसांची कारवाई
वाद वाढल्यानंतर प्रशांत आंबी यांनी बुलढाणा येथे जाऊन संजय गायकवाड यांच्या घरासमोर आंदोलन करण्याचा प्रयत्न केला होता. मात्र, कायदा व सुव्यवस्थेचा प्रश्न निर्माण होऊ नये म्हणून पोलिसांनी त्यांना ताब्यात घेतले होते. या घटनेनंतर प्रकरण अधिकच तापले.
अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य विरुद्ध भावना दुखावल्याचा मुद्दा
या संपूर्ण प्रकरणामुळे अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य, ऐतिहासिक साहित्याचे मूल्यमापन आणि राजकीय प्रतिक्रिया यावर नव्याने चर्चा सुरू झाली आहे. एका बाजूला पुस्तकाच्या मजकुरावर आक्षेप घेत भावना दुखावल्याचा दावा केला जात असताना, दुसरीकडे लेखक आणि प्रकाशकांना धमक्या देणे कितपत योग्य, असा प्रश्न उपस्थित केला जात आहे.
न्यायालयाच्या आदेशानंतर आता पोलिस तपास कोणत्या दिशेने जातो, गायकवाड यांची भूमिका काय असते आणि या प्रकरणात पुढे कोणती कायदेशीर पावले उचलली जातात, याकडे संपूर्ण राज्याचे लक्ष लागले आहे.
