पुणे प्रतिनिधी
वारकरी संप्रदायात कथित “घुसखोरी” झाल्याच्या आरोपांवरून राज्यात सुरू असलेला वाद आता आणखी तीव्र झाला असून, राष्ट्रवादी काँग्रेस (शरदचंद्र पवार) पक्षाचे प्रवक्ते विकास लवांडे यांच्यावर शुक्रवारी आळंदी परिसरात शाईफेक करण्यात आली. हभप संग्राम भंडारे आणि त्यांच्या समर्थकांनी हा प्रकार केल्याचा आरोप करण्यात आला आहे. या घटनेनंतर वारकरी परंपरा, कीर्तन चळवळ आणि राजकारण यांच्यातील संघर्ष पुन्हा एकदा चर्चेच्या केंद्रस्थानी आला आहे.
मला संग्राम भंडारे आणि काही गोरक्षकांनी रस्त्यात गाडी अडवून जिवे मारण्याचा प्रयत्न केला माझ्या अंगावर शाही ओतली धक्काबुक्की केली आणि पळून गेले pic.twitter.com/wMbUvpCY4O
— Vikas Lawande (@VikasLawande1) May 9, 2026
हवेली तालुक्यातील म्हातोबाची आळंदी येथे सकाळी सुमारे दहा वाजण्याच्या सुमारास ही घटना घडली. विकास लवांडे एका कार्यक्रमासाठी तेथे आले असताना काही कार्यकर्त्यांनी त्यांना घेराव घालत घोषणाबाजी केली. त्यानंतर त्यांच्या अंगावर शाई फेकण्यात आली. घटनास्थळी काही काळ तणावाचे वातावरण निर्माण झाले होते.
या घटनेनंतर विकास लवांडे यांनी माध्यमांशी बोलताना, “माझ्यावर नियोजनपूर्वक हल्ला करण्यात आला. मला जिवे मारण्याचाही प्रयत्न झाला,” असा आरोप केला. वारकरी परंपरेत सामाजिक समतेचा विचार मांडणाऱ्यांना लक्ष्य केले जात असल्याचाही दावा त्यांनी केला.
दुसरीकडे, हभप संग्राम भंडारे यांनी या कृतीचे समर्थन केले. “आमच्या गुरुवर्यांवर आणि संत परंपरेवर टीका सहन केली जाणार नाही. वारकरी संप्रदायाला ‘घुसखोर’ म्हणणे चुकीचे आहे. त्या निषेधार्थ आम्ही शाईफेक केली,” असे त्यांनी सांगितले. घटनावेळी भंडारे आणि त्यांच्या समर्थकांकडून जोरदार घोषणाबाजी करण्यात येत होती. “आमच्या गुरूंवर टीका करू नका,” असा इशाराही त्यांनी दिला.
‘घुसखोरी’च्या आरोपांवरून राजकीय वाद
वारकरी संप्रदायातील कथित “कट्टर हिंदुत्ववादी” किंवा “मनुवादी” प्रवाहांच्या वाढत्या प्रभावावरून गेल्या काही महिन्यांपासून राज्यात वाद सुरू आहे. राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष Sharad Pawar यांनी एप्रिल महिन्यात एका मासिकात लेख लिहित वारकरी चळवळीत प्रतिगामी विचारसरणीची घुसखोरी झाल्याचा आरोप केला होता. वारकरी परंपरेतील समतेचा आणि बहुजनवादी विचारांचा गाभा कमकुवत करण्याचा प्रयत्न सुरू असल्याचे त्यांनी म्हटले होते.
त्यावरून राज्यातील राजकीय वातावरण तापले होते. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडवणीस यांनी पवार यांच्या भूमिकेवर टीका करत, संत परंपरेबाबत अशा प्रकारची विधाने करणे योग्य नसल्याचे म्हटले होते.
यानंतर राष्ट्रवादी काँग्रेस (शरद पवार गट) चे प्रवक्ते विकास लवांडे यांनी पत्रकार परिषद घेऊन काही कीर्तनकार, महंत आणि वारकरी परंपरेशी संबंधित व्यक्तींवर “घुसखोरी”चे आरोप केले होते. त्यांच्या पक्षाकडून प्रसिद्ध करण्यात आलेल्या एका बॅनरमध्ये काही कीर्तनकार आणि धार्मिक व्यक्तींची नावे नमूद करण्यात आली होती. या व्यक्तींमुळे वारकरी संप्रदायाची सामाजिक समतेची परंपरा धोक्यात येत असल्याचा दावा करण्यात आला होता.
या पार्श्वभूमीवर राज्यभरातून तीव्र प्रतिक्रिया उमटत आहेत. वारकरी संप्रदायातील अनेकांनी या आरोपांचा निषेध केला असून, संत परंपरेचा राजकीय हेतूंसाठी वापर होत असल्याचा आरोप केला आहे. तर पुरोगामी विचारसरणीच्या काही संघटनांनी वारकरी चळवळीतील बदलत्या प्रवाहांवर खुलेपणाने चर्चा होणे आवश्यक असल्याची भूमिका घेतली आहे.
संत परंपरा आणि राजकारण पुन्हा आमनेसामने
वारकरी संप्रदाय हा महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक आणि सामाजिक जीवनाचा महत्त्वाचा भाग मानला जातो. संत ज्ञानेश्वर, तुकाराम, नामदेव यांच्या समतेच्या विचारांवर उभी राहिलेली ही परंपरा गेल्या काही वर्षांत विविध सामाजिक आणि राजकीय मुद्द्यांवर चर्चेत आली आहे.
विशेषतः हिंदुत्ववादी संघटनांचा वाढता प्रभाव, कीर्तन मंचांवरील राजकीय भाष्ये आणि धार्मिक व्यासपीठांचा राजकीय वापर या मुद्द्यांवरून मतभेद तीव्र झाले आहेत.
आळंदीतील शाईफेक प्रकरणामुळे हा वाद आणखी चिघळण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. पोलिसांकडून घटनेची चौकशी सुरू असून, संबंधितांवर कारवाईबाबत प्रक्रिया सुरू असल्याचे सांगण्यात आले.
