भारतीय पासपोर्टची ताकद वाढली; ५५ देशांत व्हिसामुक्त प्रवेश, परदेशवारी अधिक सुलभ

मुंबई प्रतिनिधी

हेन्ले पासपोर्ट इंडेक्स २०२६नुसार भारतीय पासपोर्टच्या ताकदीत लक्षणीय सुधारणा झाली असून भारताने जागतिक क्रमवारीत पाच स्थानांची झेप घेत ८० वे स्थान गाठले आहे. या सुधारित स्थानामुळे भारतीय नागरिकांना आता एकूण ५५ देशांमध्ये पूर्व व्हिसाशिवाय प्रवास करता येणार आहे. यामध्ये व्हिसामुक्त, व्हिसा-ऑन-अरायव्हल आणि इलेक्ट्रॉनिक ट्रॅव्हल ऑथोरायझेशन (ETA) या सुविधा समाविष्ट आहेत. गेल्या वर्षी भारत ८५ व्या स्थानावर होता.

जागतिक पातळीवर पाहता आशियाई देशांचे वर्चस्व कायम असून सिंगापूरचा पासपोर्ट सलगपणे जगातील सर्वात शक्तिशाली ठरला आहे. सिंगापूरच्या नागरिकांना तब्बल १९२ देशांमध्ये व्हिसामुक्त प्रवासाची मुभा आहे. जपान आणि दक्षिण कोरिया हे १८८ देशांसह संयुक्तपणे दुसऱ्या क्रमांकावर आहेत. युरोपातील अनेक देशांनीही आपली भक्कम उपस्थिती कायम राखली आहे. डेन्मार्क, लक्झेंबर्ग, स्पेन, स्वीडन आणि स्वित्झर्लंड हे १८६ देशांमध्ये व्हिसामुक्त प्रवेश देत चौथ्या स्थानावर आहेत.

यंदाच्या क्रमवारीत संयुक्त अरब अमिरातीने (UAE) विशेष कामगिरी करत पाचव्या स्थानावर मजल मारली आहे. यूएईच्या नागरिकांना १८४ देशांमध्ये व्हिसामुक्त प्रवास करता येतो. मध्यपूर्वेतील हा देश गेल्या काही वर्षांत सातत्याने आपली क्रमवारी सुधारत आहे.

भारतीय नागरिकांसाठी वाढलेल्या या प्रवास-सुलभतेचा थेट फायदा आशिया, आफ्रिका, ओशनिया, कॅरिबियन आणि मध्यपूर्वेतील विविध देशांत जाणाऱ्या प्रवाशांना होणार आहे. थायलंड, मलेशिया, मॉरिशस, नेपाळ, बार्बाडोस, फिजी, सेंट व्हिन्सेंट अँड ग्रेनेडाइन्स यांसारखे देश भारतीयांसाठी व्हिसामुक्त प्रवासाची सुविधा देतात. तर इंडोनेशिया, मालदीव, श्रीलंका, केनिया, जॉर्डन आणि फिलीपिन्स या देशांमध्ये व्हिसा-ऑन-अरायव्हल किंवा ETA चा लाभ घेता येतो.

तज्ज्ञांच्या मते, भारताने आंतरराष्ट्रीय पातळीवर द्विपक्षीय संबंध मजबूत केल्याने आणि प्रवासविषयक करारांमध्ये वाढ झाल्याने ही सुधारणा शक्य झाली आहे. व्यापार, पर्यटन आणि शिक्षण क्षेत्रातील वाढत्या संधींमुळे भारतीय प्रवाशांचा जागतिक वावर वाढत असून, त्याचा सकारात्मक परिणाम पासपोर्ट निर्देशांकावर दिसून येत आहे.

२०२६ मधील टॉप १० सर्वात शक्तिशाली पासपोर्ट (हेन्ले निर्देशांकानुसार):
१) सिंगापूर – १९२ देश
२) जपान – १८८ देश
३) दक्षिण कोरिया – १८८ देश
४) डेन्मार्क, लक्झेंबर्ग, स्पेन, स्वीडन, स्वित्झर्लंड – १८६ देश
५) ऑस्ट्रिया, बेल्जियम, फिनलंड, फ्रान्स, जर्मनी, ग्रीस, आयर्लंड, इटली, नेदरलँड्स, नॉर्वे – १८५ देश
६) हंगेरी, पोर्तुगाल, स्लोवाकिया, स्लोव्हेनिया, संयुक्त अरब अमिराती – १८४ देश

एकूणच, भारतीय पासपोर्टची वाढती ताकद ही देशाच्या जागतिक स्तरावरील विश्वासार्हतेचे द्योतक मानली जात असून, येत्या काळात भारतीयांसाठी आंतरराष्ट्रीय प्रवास अधिक सोपा आणि सुलभ होण्याची चिन्हे आहेत.