पुणे प्रतिनिधी
पुणे शहराच्या सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेत मोठी क्रांती घडवणाऱ्या शिवाजीनगर एसटी बसस्थानकाच्या पुनर्विकासाचा मार्ग अखेर मोकळा झाला आहे. तब्बल ८२५ कोटी रुपये खर्चून शिवाजीनगर येथे महाराष्ट्रातील सर्वात मोठे आणि अत्याधुनिक बसस्थानक अर्थात ‘बस पोर्ट’ उभारण्यात येणार आहे. यासाठी महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळ (एसटी) आणि महामेट्रो यांच्यात ४ नोव्हेंबर रोजी सामंजस्य करार करण्यात आला. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या उपस्थितीत मुंबईतील सह्याद्री अतिथीगृहात हा करार झाला. सार्वजनिक-खासगी भागीदारी (पीपीपी) तत्त्वावर हा महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प साकारण्यात येणार असून, महामेट्रोकडे त्याच्या अंमलबजावणीची जबाबदारी सोपविण्यात आली आहे.
एसटी, मेट्रो, रेल्वे आणि पीएमपीएमएल एकाच छताखाली!
या प्रकल्पाचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे विविध सार्वजनिक वाहतूक सेवांचे एकत्रीकरण. नव्या बस पोर्टमधून एसटी बस, पुणे मेट्रो, रेल्वे, पीएमपीएमएल बस आणि रिक्षा अशा सर्व वाहतूक सेवांची जोडणी उपलब्ध होणार आहे. त्यामुळे एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी जाण्यासाठी प्रवाशांना वारंवार वाहन बदलण्याची धावपळ करावी लागणार नाही. शहरांतर्गत तसेच आंतरजिल्हा आणि लांब पल्ल्याच्या प्रवासासाठी हे केंद्र महत्त्वाचे ठरणार आहे.
१५ हजार ४०० चौरस मीटर जागेचा विकास
शिवाजीनगर येथील एसटी महामंडळाच्या सुमारे १५ हजार ४०० चौरस मीटर जागेवर हा प्रकल्प विकसित केला जाणार आहे. त्यातील काही जागेवर मेट्रोचे भूमिगत स्थानक उभारण्यात आले असून, उर्वरित सुमारे १० हजार ५०० चौरस मीटर जागेवर आधुनिक बस टर्मिनस आणि व्यावसायिक संकुल उभारण्याचे नियोजन आहे.
नव्या बसस्थानकात प्रशस्त आणि आधुनिक प्रतीक्षागृह, बसगाड्यांसाठी स्वतंत्र पार्किंग व्यवस्था, बसच्या देखभाल व दुरुस्तीसाठी स्वतंत्र कार्यशाळा तसेच व्यावसायिक वापरासाठी जागा उपलब्ध करून दिली जाणार आहे. तळमजल्यावर प्रवाशांसाठी सुविधा, पहिल्या मजल्यावर बस पार्किंग आणि त्यावरील मजल्यांवर व्यावसायिक विकास करण्याचे नियोजन असल्याची माहिती आहे.
दररोज एक लाखांहून अधिक प्रवाशांना फायदा
या एकात्मिक वाहतूक केंद्राचा दररोज एक लाखांहून अधिक प्रवाशांना फायदा होण्याचा अंदाज आहे. पुण्यातून खानदेश, मराठवाडा, विदर्भ, मुंबई तसेच राज्यातील विविध भागांत प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांसाठी हे केंद्र महत्त्वाचे ठरणार आहे. शिवाजीनगर परिसरातील मेट्रो आणि रेल्वेची उपलब्धता लक्षात घेता सार्वजनिक वाहतुकीच्या विविध पर्यायांमध्ये समन्वय साधणे शक्य होणार आहे.
सात वर्षांनंतर एसटी पुन्हा मूळ जागेवर!
शिवाजीनगर एसटी बसस्थानकाचे स्थलांतर २०१९ मध्ये मेट्रोच्या भूमिगत स्थानकाच्या कामासाठी वाकडेवाडी येथील आरे डेअरी परिसरात करण्यात आले होते. तात्पुरत्या स्वरूपात सुरू केलेले हे बसस्थानक अनेक वर्षांपासून तेथेच कार्यरत आहे. त्यामुळे प्रवाशांना गैरसोयींचा सामना करावा लागत होता. आता पुनर्विकास प्रकल्पाला गती मिळाल्याने एसटी बसस्थानक पुन्हा शिवाजीनगरच्या मूळ जागेवर सुरू होण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे.
डिसेंबरमध्ये निविदा प्रक्रिया; २०३० पर्यंत प्रकल्पाचे लक्ष्य
या प्रकल्पासाठी डिसेंबर २०२६ मध्ये निविदा प्रक्रिया सुरू होण्याची अपेक्षा आहे. त्यानंतर प्रत्यक्ष बांधकामाला सुरुवात होऊन पुढील तीन ते चार वर्षांत काम पूर्ण करण्याचे नियोजन आहे. उपलब्ध माहितीनुसार, २०३० च्या मध्यापर्यंत हा प्रकल्प पूर्ण करण्याचे लक्ष्य ठेवण्यात आले आहे. मात्र, निविदा आणि अंतिम आर्थिक व्यवहार्यता निश्चित झाल्यानंतर प्रकल्पाच्या खर्चाचे व वेळापत्रकाचे चित्र अधिक स्पष्ट होणार आहे.
एकूणच, शिवाजीनगरचे एसटी बसस्थानक केवळ बसगाड्यांच्या ये-जा करण्याचे ठिकाण न राहता पुण्याचे महत्त्वाचे एकात्मिक वाहतूक केंद्र बनणार आहे. मेट्रो, रेल्वे, एसटी आणि शहर बससेवा एकाच ठिकाणी जोडण्याच्या या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पामुळे पुण्याच्या सार्वजनिक वाहतुकीला आधुनिक स्वरूप मिळण्याची अपेक्षा आहे.


