मुंबई प्रतिनिधी
मुंबई : मोठ्या आजारांवरील उपचारांचा खर्च सामान्य नागरिकांच्या आवाक्याबाहेर जाऊ नये, तसेच आर्थिक अडचणीमुळे कोणालाही उपचारापासून वंचित राहावे लागू नये, यासाठी महाराष्ट्र शासनाची महात्मा ज्योतिराव फुले जन आरोग्य योजना (MJPJAY) महत्त्वाची ठरत आहे. या योजनेअंतर्गत पात्र कुटुंबांना वर्षाला ५ लाख रुपयांपर्यंतचे कॅशलेस आरोग्य कवच उपलब्ध करून दिले जाते.
महात्मा ज्योतिराव फुले जन आरोग्य योजना २ जुलै २०१२ रोजी ‘राजीव गांधी जीवनदायी आरोग्य योजना’ या नावाने सुरू करण्यात आली. त्यानंतर १ एप्रिल २०१७ पासून या योजनेचे नामकरण ‘महात्मा ज्योतिराव फुले जन आरोग्य योजना’ असे करण्यात आले. सध्या ही योजना आयुष्मान भारत-प्रधानमंत्री जन आरोग्य योजनेसोबत एकत्रितपणे राबविली जात आहे. १ जुलै २०२४ पासून योजनेचा विस्तार करण्यात आल्याने महाराष्ट्रातील सर्व लोकसंख्येला योजनेच्या कक्षेत आणण्यात आले आहे.
कुटुंबासाठी ५ लाखांचे आरोग्य कवच
एकत्रित योजनेअंतर्गत पात्र लाभार्थ्यांना कुटुंबासाठी वर्षाला ५ लाख रुपयांपर्यंतचे कॅशलेस उपचार मिळू शकतात. हे कवच ‘फॅमिली फ्लोटर’ पद्धतीचे असल्याने कुटुंबातील एक किंवा अनेक सदस्यांना आवश्यकतेनुसार त्याचा लाभ घेता येतो.
योजनेअंतर्गत सध्या ३४ वैद्यकीय विशेषतांमधील १,३५६ हेल्थ बेनिफिट पॅकेजेस उपलब्ध आहेत. या पॅकेजमध्ये रुग्णालयातील बेड, नर्सिंग, डॉक्टर व सर्जन शुल्क, ऑक्सिजन, आयसीयू, ऑपरेशन थिएटर, औषधे, डिस्पोजेबल साहित्य, इम्प्लांट, रक्त संक्रमण, आवश्यक तपासण्या आणि रुग्णालयातील आहार यांसारख्या विविध खर्चांचा समावेश होऊ शकतो.
कोणाला मिळतो योजनेचा लाभ?
योजनेमध्ये विविध श्रेणीतील लाभार्थ्यांचा समावेश करण्यात आला आहे. पिवळे, अंत्योदय, अन्नपूर्णा आणि केशरी रेशन कार्डधारक कुटुंबे योजनेतील प्रमुख लाभार्थी श्रेणीत येतात. पांढरे रेशन कार्डधारक कुटुंबांसाठीही स्वतंत्र तरतूद आहे.
रेशन कार्ड नसलेल्या महाराष्ट्रातील कुटुंबांनाही काही अटींची पूर्तता केल्यास योजनेचा लाभ मिळू शकतो. यासाठी डोमिसाइल किंवा तहसीलदार प्रमाणपत्र, स्वयंघोषणापत्र आणि वैध ओळखपत्र यांसारखी कागदपत्रे आवश्यक ठरू शकतात. याशिवाय विद्यार्थी, सरकारी मान्यताप्राप्त आश्रमशाळेतील मुले, अनाथालयातील मुले, महिला आश्रमातील महिला, वृद्धाश्रमातील ज्येष्ठ नागरिक, पत्रकार आणि बांधकाम कामगारांसाठीही स्वतंत्र तरतुदी आहेत.
अर्ज करण्यासाठी वेगळा फॉर्म भरण्याची गरज नाही
महात्मा फुले जन आरोग्य योजना ही थेट बँक खात्यात पैसे जमा करणारी योजना नाही. पात्र लाभार्थ्याने MJPJAY/PMJAY कार्ड किंवा संबंधित रेशन कार्ड आणि वैध ओळखपत्र घेऊन योजनेत समाविष्ट असलेल्या सरकारी अथवा खासगी नेटवर्क रुग्णालयात जावे.
रुग्णालयातील ‘आरोग्यमित्र’ लाभार्थ्याची कागदपत्रे व ओळख पडताळतो आणि नोंदणीपासून उपचार मंजुरीपर्यंतच्या प्रक्रियेत मदत करतो. उपचार कॅशलेस पद्धतीने दिले जात असल्याने पात्र रुग्णाला मंजूर उपचारासाठी संबंधित रुग्णालयात थेट पैसे भरण्याची आवश्यकता नसते.
उपचार घेण्यापूर्वी रुग्णालय तपासा
योजनेचा लाभ घेण्यापूर्वी संबंधित रुग्णालय MJPJAY/PMJAYच्या नेटवर्कमध्ये आहे का, तसेच आवश्यक उपचारासाठी संबंधित पॅकेज उपलब्ध आहे का, हे तपासणे महत्त्वाचे आहे. योजनेच्या अधिकृत पोर्टलवर नेटवर्क रुग्णालये आणि उपलब्ध उपचार पॅकेजची माहिती पाहता येते.
बँक खात्यात पैसे जमा होत नाहीत
MJPJAY ही DBT अर्थात थेट लाभ हस्तांतरण योजना नाही. योजनेअंतर्गत मंजूर उपचारांचा खर्च पात्र नेटवर्क रुग्णालयात कॅशलेस पद्धतीने भागविला जातो. त्यामुळे योजनेचा लाभ घेण्यासाठी ‘सब्सिडी मिळण्यासाठी बँक खाते लिंक करा’ किंवा त्यासाठी पैसे भरा, अशा प्रकारच्या कोणत्याही अनधिकृत मागण्यांपासून नागरिकांनी सावध राहणे आवश्यक आहे.
अडचण आल्यास हेल्पलाइनवर संपर्क
योजनेच्या लाभाबाबत अडचण आल्यास, उपचार नाकारला गेल्यास किंवा योजनेशी संबंधित तक्रार असल्यास अधिकृत हेल्पलाइनवर संपर्क करता येतो. MJPJAYची टोल-फ्री हेल्पलाइन १५५ ३८८ आणि १८०० २३३ २२०० अशी आहे. अधिकृत पोर्टलवर नेटवर्क रुग्णालये, उपचार पॅकेज, पात्रता आणि इतर आवश्यक माहिती उपलब्ध आहे.
लक्षात ठेवा
MJPJAYचा लाभ घेण्यासाठी अनोळखी व्यक्तीला पैसे देऊ नका. रुग्णालयातील अधिकृत ‘आरोग्यमित्र’कडूनच योजनेच्या प्रक्रियेची माहिती घ्या आणि उपचार घेण्यापूर्वी संबंधित रुग्णालय योजनेच्या नेटवर्कमध्ये आहे का, याची खात्री करा.
