मुंबई प्रतिनिधी
महिलांमधील वाढत्या स्तन कर्करोगाच्या पार्श्वभूमीवर मुंबई महानगरपालिकेच्या केईएम रुग्णालय मध्ये अत्याधुनिक थ्रीडी डिजिटल टोमोसिंथेसिस मॅमोग्राफी यंत्र कार्यान्वित करण्यात आले असून, अवघ्या पाच मिनिटांत तपासणी शक्य होणार आहे. या नव्या तंत्रज्ञानामुळे कर्करोगाचे प्राथमिक टप्प्यात निदान होऊन वेळेत उपचार सुरू करता येणार असल्याने महिलांना मोठा दिलासा मिळणार आहे.
लवकर निदानामुळे जीव वाचण्याची शक्यता वाढणार
आरोग्य विभागाच्या आकडेवारीनुसार, राज्यात २०२३ मध्ये ३३,६०० नव्या स्तन कर्करोग रुग्णांची नोंद झाली, तर २०१९ मध्ये ही संख्या २६,२०० इतकी होती. विशेषतः मुंबई, पुणे, नागपूर आणि ठाणे यांसारख्या शहरी भागांमध्ये रुग्णसंख्या जास्त आढळते.
तज्ज्ञांच्या मते, प्राथमिक अवस्थेत निदान झाल्यास स्तन कर्करोगावर उपचार अधिक परिणामकारक ठरतात आणि रुग्ण बरा होण्याची शक्यता लक्षणीयरीत्या वाढते.
७० मायक्रोनपर्यंत सूक्ष्म गाठींची ओळख
नव्या 3D टोमोसिंथेसिस यंत्राद्वारे सुमारे ७० मायक्रोन इतक्या सूक्ष्म गाठी ओळखता येतात. पारंपरिक 2D मॅमोग्राफीच्या तुलनेत हे यंत्र १५ महिने आधी कर्करोगाचे निदान करू शकते. याशिवाय किरणोत्सर्गाचे प्रमाण सुमारे ३० टक्क्यांनी कमी असल्याने तपासणी अधिक सुरक्षित आणि कमी त्रासदायक ठरते.
बायोप्सी केवळ १३ मिनिटांत
या यंत्रामुळे बायोप्सी प्रक्रिया १३ मिनिटांत पूर्ण करता येणार असून, त्यामुळे निदान आणि उपचार प्रक्रिया अधिक वेगवान होणार आहे. कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) तंत्रज्ञानाचा समावेश असल्याने क्ष-किरण तज्ज्ञांना अचूक निदान करण्यात मदत होणार आहे.
एमआरआयची गरज कमी
या आधुनिक प्रणालीमुळे अनेक प्रकरणांमध्ये एमआरआय तपासणीची आवश्यकता भासणार नाही, ज्यामुळे रुग्णांचा वेळ आणि खर्च दोन्ही वाचणार आहेत. विशेषतः तरुण महिलांमधील निदान अधिक प्रभावीपणे करता येणार आहे.
‘पंचतारांकित’ सुविधा आता सर्वसामान्यांसाठी
आतापर्यंत ही सुविधा काही मोजक्या खासगी रुग्णालयांमध्ये आणि टाटा रुग्णालय येथे उपलब्ध होती. मात्र, आता केईएमसारख्या शासकीय रुग्णालयात ही सेवा सुरू झाल्याने सर्वसामान्य महिलांना परवडणाऱ्या दरात उच्च दर्जाची तपासणी मिळणार आहे. हे यंत्र ICICI Foundation च्या CSR निधीतून उपलब्ध करून देण्यात आले आहे.
तज्ज्ञांचा सल्ला: नियमित तपासणी अत्यावश्यक
केईएममधील तज्ज्ञांच्या मते,
• ४० वर्षांनंतर दरवर्षी एकदा तपासणी करणे आवश्यक
• कुटुंबात कर्करोगाचा इतिहास असल्यास ३५ वर्षांपासून नियमित तपासणी करावी
डॉ. हेमांगिनी ठक्कर यांनी सांगितले की, “या अत्याधुनिक तंत्रज्ञानामुळे स्तन कर्करोगाचे निदान अधिक लवकर होऊन महिलांचे जीव वाचविण्यास मोठी मदत होणार आहे.”
स्तन कर्करोगाविरुद्धच्या लढ्यात वेळेवर निदान हीच सर्वात प्रभावी शस्त्र आहे. केईएम रुग्णालयातील या नव्या 3D मॅमोग्राफी तंत्रज्ञानामुळे मुंबईतील आणि राज्यातील हजारो महिलांना जलद, अचूक आणि परवडणारी आरोग्यसेवा उपलब्ध होणार आहे.
