मुंबई प्रतिनिधी
वेगवान प्रवासासाठी उभारण्यात आलेल्या मुंबई कोस्टल रोड प्रकल्पावर ‘सांगीतिक’ प्रयोग केल्याने ब्रिच कँडी परिसरातील रहिवाशांचा संताप उफाळून आला आहे. वाहनांच्या चाकांचा रस्त्यावरील विशेष पट्ट्यांशी संपर्क आला की लोकप्रिय ‘जय हो’ धून उमटावी, या उद्देशाने बसविण्यात आलेल्या ‘म्युझिकल रोड’ तंत्रज्ञानामुळे पहाटेपासून मध्यरात्रीपर्यंत सतत ध्वनीनिर्मिती होत असल्याची तक्रार स्थानिकांनी केली आहे. या पार्श्वभूमीवर रहिवासी संघटनांनी थेट मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस तसेच महापालिका आयुक्तांकडे दाद मागितली आहे.
‘सांगीतिक रस्ता’ की ध्वनीप्रदूषण?
कोस्टल रोडवरील एका विशिष्ट पट्ट्यात ‘रंबल स्ट्रिप्स’ प्रकारचे उंच-खोल पट्टे तयार करून वाहनांच्या वेगाशी सुसंगत ध्वनीलहरी निर्माण होतात. ठरावीक वेगात वाहन गेल्यास ‘जय हो’ ही धून ऐकू येते. जगातील काही देशांमध्ये पर्यटनवर्धन आणि चालकांना वेगमर्यादा पाळण्याची सूचना देण्यासाठी असे प्रयोग झाले असले, तरी भारतात प्रथमच हा प्रयोग केल्याचा दावा केला जातो.
मात्र ब्रिच कँडी परिसरातील सुमारे ६५० कुटुंबांनी हा प्रयोग प्रत्यक्षात ‘सततचा ध्वनीप्रहार’ ठरत असल्याचे सांगितले. “पहाटे ६ पासून वाहतूक सुरू झाली की गाणे सुरू होते आणि रात्री उशिरापर्यंत अखंड ऐकू येते. शांत परिसरात राहणाऱ्या ज्येष्ठ नागरिकांना याचा विशेष त्रास होतो,” अशी तक्रार ब्रिच कँडी रहिवासी संघटनेने पत्रात नोंदविली आहे.
झोपेचा प्रश्न, अपघाताची भीती
रहिवाशांनी दोन प्रमुख मुद्दे उपस्थित केले आहेत-
• ध्वनीप्रदूषण: सततच्या संगीतामुळे झोपेचा व्यत्यय, मानसिक ताण आणि आरोग्याच्या समस्या.
• रस्ते सुरक्षितता: अनपेक्षित ध्वनीमुळे चालकांचे लक्ष विचलित होऊन अपघाताची शक्यता.
“गाड्या धावतायत आणि प्रत्येकवेळी गाणे वाजते; हा आमच्यासाठी ‘साउंडट्रॅक ऑफ स्ट्रेस’ झाला आहे,” असे रहिवाशांनी म्हटले आहे.
राजकीय आरोप-प्रत्यारोप
तक्रारीनंतर स्थानिक राजकारण तापले आहे. माजी खासदार राहुल शेवाळे यांनी रहिवाशांचा दावा फेटाळत, “हा ध्वनी रस्त्यापुरताच मर्यादित आहे; इमारतींपर्यंत पोहोचत नाही,” असा प्रतिवाद केला. प्रशासनाकडून अद्याप अधिकृत भूमिका स्पष्ट करण्यात आलेली नसली, तरी प्रयोगाच्या परिणामांचा अभ्यास सुरू असल्याचे सूत्रांचे म्हणणे आहे.
पुढे काय?
कोस्टल रोड प्रकल्प हा मुंबईतील महत्त्वाचा पायाभूत उपक्रम असल्याने त्यावर करण्यात येणारे प्रयोग शहर नियोजनाच्या दृष्टीने लक्षवेधी ठरतात. मात्र पर्यटनवर्धन वा वेगनियंत्रणासाठी केलेल्या नवकल्पना जर स्थानिकांसाठी त्रासदायक ठरत असतील, तर त्यात बदल करण्याची गरज आहे, अशी मागणी नगररचनातज्ज्ञांकडूनही व्यक्त होत आहे.
रहिवाशांच्या तक्रारींनंतर ‘म्युझिकल रोड’चा पट्टा हटविणे, ध्वनी कमी करणारे तांत्रिक बदल करणे किंवा प्रयोग मर्यादित करणे, या पर्यायांवर प्रशासनाने विचार सुरू केल्याची चर्चा आहे. त्यामुळे कोस्टल रोडवरील ‘जय हो’चा गजर कायम राहणार की थांबणार, याकडे आता शहराचे लक्ष लागले आहे.
