नागपूर प्रतिनिधी
दिवाळीचा सण अवघ्या काही दिवसांवर येऊन ठेपला असताना बाजारातील वाढत्या महागाईने सर्वसामान्य ग्राहकांचे आर्थिक गणित बिघडवले आहे. दिवाळीच्या फराळाची तयारी सुरू असतानाच डाळी, धान्य, तांदूळ आणि खाद्यतेलाच्या दरांत वाढ झाली असून, आता कांदा, लसूण, बटाटा आणि टोमॅटोही महागले आहेत. त्यामुळे एकीकडे सणासाठी खरेदीची लगबग सुरू असताना दुसरीकडे वाढत्या खर्चाचा भार कुटुंबांच्या खिशावर पडत आहे. नागपूरमधील बाजारपेठेत गेल्या दीड महिन्यात अनेक जीवनावश्यक वस्तूंच्या किमती वाढल्या असून, गेल्या वर्षीच्या तुलनेतही डाळी, कडधान्ये आणि तांदळाचे दर मोठ्या प्रमाणात वाढल्याचे चित्र आहे.
तूरडाळ १७५ रुपयांवर, चणाडाळीनेही गाठला ११४ रुपयांचा टप्पा!
गेल्या दीड महिन्यात डाळी आणि धान्यांच्या दरांत झालेली वाढ ग्राहकांसाठी चिंतेचा विषय ठरली आहे. चांगल्या प्रतीच्या तूरडाळीचा प्रतिकिलो दर १६२ रुपयांवरून १७५ रुपयांवर पोहोचला आहे. चणाडाळीचे दर ९२ रुपयांवरून ११४ रुपये किलो झाले आहेत. त्याचबरोबर शरबती गव्हाचे दर ६५ रुपयांवरून ७८ रुपयांपर्यंत वाढले आहेत.
तांदळाच्या दरांतही वाढ झाली आहे. कोलम तांदूळ ६० रुपयांवरून ७० रुपये किलो झाला असून, लुचई तांदळाचे दर ४० रुपयांवरून ४५ रुपयांपर्यंत पोहोचले आहेत. त्यामुळे रोजच्या जेवणातील प्रमुख पदार्थांसाठीही ग्राहकांना अधिक पैसे मोजावे लागत आहेत.
वर्षभरात डाळी आणि कडधान्यांच्या दरांत मोठी वाढ
ऑक्टोबर २०२५ आणि ऑक्टोबर २०२६ मधील दरांची तुलना केल्यास जीवनावश्यक वस्तूंच्या किमतीत झालेली वाढ स्पष्ट होते. गेल्या वर्षी १३० रुपये किलो असलेली तूरडाळ आता १७५ रुपयांवर पोहोचली आहे. म्हणजेच प्रतिकिलो ४५ रुपयांची वाढ झाली आहे. चणाडाळीचे दर ७० रुपयांवरून ११४ रुपयांपर्यंत वाढले असून, ग्राहकांना किलोमागे ४४ रुपये अधिक मोजावे लागत आहेत.
तांदळाच्या दरांनीही ग्राहकांना झटका दिला आहे. श्रीराम तांदळाचे दर ६० ते ६२ रुपयांवरून ८० ते ८५ रुपये किलो झाले आहेत. बीपीटी तांदळाचे दर ४० ते ४५ रुपयांवरून ६५ ते ७० रुपयांपर्यंत पोहोचले आहेत. तुकडा तांदळाचे दरही २५ ते २७ रुपयांवरून ३५ ते ४० रुपये किलो झाले आहेत.
कडधान्यांच्या बाजारातही दरवाढ कायम आहे. देशी हरभऱ्याचे दर ६० ते ६५ रुपयांवरून ७५ ते ८० रुपये किलो झाले आहेत. मटकीच्या दराने तर मोठी झेप घेतली असून, ती ७५ ते ८० रुपयांवरून ११५ ते १२० रुपये किलो झाली आहे. वाटाण्याचे दर ५२ ते ५५ रुपयांवरून ६५ ते ७० रुपये किलो झाले आहेत. मुगाचे दर ८५ ते १०० रुपयांवरून १०५ ते १३० रुपये, तर साबुदाण्याचे दर ६२ ते ६६ रुपयांवरून ७५ ते ७८ रुपये किलोपर्यंत वाढले आहेत.
कांदा ८१ रुपयांवर; लसूण २२६ रुपये किलो!
डाळी आणि धान्यांच्या दरवाढीने त्रस्त झालेल्या ग्राहकांना आता भाजीपाल्याच्या महागाईचाही सामना करावा लागत आहे. रोजच्या स्वयंपाकात आवश्यक असलेल्या कांद्याच्या किमतीत वाढ झाली असून, प्रतिकिलो ४० ते ५५ रुपये असलेला कांदा आता ६२ ते ८१ रुपयांपर्यंत पोहोचला आहे.
लसणाचे दरही १८३ रुपयांवरून २२६ रुपये किलो झाले आहेत. बटाट्याचे दर ३४ रुपयांवरून ४४ रुपये किलोपर्यंत वाढले आहेत. सर्वसामान्यांच्या जेवणात नियमित वापरल्या जाणाऱ्या टोमॅटोच्या दरातही मोठी वाढ झाली आहे. २० रुपये किलो असलेला टोमॅटो आता ४३ ते ५१ रुपये किलो दराने विकला जात आहे.
कांदा, लसूण, बटाटा आणि टोमॅटो या चारही प्रमुख भाज्यांच्या दरांत वाढ झाल्याने घरगुती स्वयंपाकाचा खर्च वाढला आहे. विशेषतः कमी उत्पन्न असलेल्या कुटुंबांना दररोजच्या भाजीपाल्याच्या खरेदीसाठीही खर्चाचे नियोजन करावे लागत आहे.
खाद्यतेलाच्या दरांतही वाढ; फराळाचा खर्च वाढणार
दिवाळी म्हटली की चकली, करंजी, चिवडा, लाडू, शंकरपाळे अशा विविध फराळाच्या पदार्थांची रेलचेल असते. मात्र, यंदा फराळासाठी लागणाऱ्या खाद्यतेलाच्या किमतीतही वाढ झाल्याने सणासुदीचा खर्च वाढण्याची शक्यता आहे.
सोयाबीन तेलाच्या १३ किलोच्या डब्याचे दर २,२८० रुपयांवरून २,३५० रुपये झाले आहेत. सूर्यफूल तेलाच्या १५ किलोच्या डब्याची किंमत २,५६० रुपयांवरून २,६६० रुपयांपर्यंत वाढली आहे. शेंगदाणा तेलाच्या डब्याचे दर २,७५० रुपयांवरून २,७६० रुपये झाले आहेत. तर राईस ब्रॅन तेलाच्या डब्याची किंमत २,४५० रुपयांवरून २,५५० रुपयांपर्यंत पोहोचली आहे.
खाद्यतेल, डाळी आणि इतर किराणा साहित्याच्या किमती वाढल्याने घरगुती फराळ तयार करण्यासाठी लागणारा खर्चही वाढणार आहे. त्यामुळे यंदा फराळाचे प्रमाण कमी करायचे की बजेट वाढवायचे, असा प्रश्न अनेक कुटुंबांसमोर उभा राहू शकतो.
उत्पन्न तेच, खर्च वाढता; सर्वसामान्यांचे बजेट कोलमडले!
महागाईचा सर्वाधिक परिणाम सर्वसामान्य आणि मध्यमवर्गीय कुटुंबांवर होत आहे. घरभाडे, वीजबिल, शिक्षण, आरोग्य आणि प्रवासाचा खर्च सांभाळताना आधीच आर्थिक कसरत करावी लागते. त्यातच डाळी, धान्य, खाद्यतेल आणि भाजीपाल्याचे दर वाढल्याने दैनंदिन खर्चाचा ताण अधिक वाढला आहे.
दिवाळीसाठी कपडे, मिठाई, फराळाचे साहित्य, घराची सजावट आणि भेटवस्तूंची खरेदी करावी लागते. मात्र, जीवनावश्यक वस्तूंच्याच किमती वाढल्याने सणासाठी स्वतंत्रपणे पैसे बाजूला ठेवणे कठीण होत आहे. परिणामी, काही कुटुंबांना इतर खर्चांमध्ये कपात करून दिवाळी साजरी करण्याचे नियोजन करावे लागू शकते.
एकीकडे दिवाळीचा उत्साह, तर दुसरीकडे महागाईचा ताण, अशी परिस्थिती निर्माण झाली आहे. नागपूरमधील बाजारातील नोंदवलेल्या दरांनुसार अनेक जीवनावश्यक वस्तू महागल्या असल्या, तरी प्रत्यक्ष किरकोळ दर वस्तूची गुणवत्ता, दुकान आणि बाजारपेठेनुसार बदलू शकतात. दरवाढीमागील कारणे आणि त्यावरील उपाय याबाबत स्पष्टता येणे महत्त्वाचे आहे. सणासुदीच्या काळात ग्राहकांना परवडणाऱ्या दरात जीवनावश्यक वस्तू उपलब्ध होणार का, हा प्रश्न आता उपस्थित होत आहे.
