सातारा प्रतिनिधी
जून महिना संपत आला असतानाही मान्सूनने अपेक्षित जोर न धरल्याने सातारा जिल्ह्यातील धरणसाठ्याचे चित्र चिंताजनक बनले आहे. जिल्ह्यातील कोयना, धोम, बलकवडी, कण्हेर, तारळी आणि उरमोडी या सहा प्रमुख प्रकल्पांची एकूण साठवण क्षमता १४८.७४ टीएमसी असताना सध्या त्यामध्ये केवळ २५.६१ टीएमसी (१७.२२ टक्के) पाणीसाठा उपलब्ध आहे. म्हणजेच ही धरणे पूर्ण क्षमतेने भरण्यासाठी अजून सुमारे १२३ टीएमसी पाण्याची आवश्यकता आहे. त्यातील उपयुक्त पाणीसाठा १७.७५ टीएमसी इतकाच असल्याने शेती, पिण्याचे पाणी आणि सिंचनाच्या दृष्टीने प्रशासनासह शेतकरी वर्गाची चिंता वाढली आहे.
जिल्ह्यातील शेती आणि पिण्याच्या पाण्याची संपूर्ण व्यवस्था मोठ्या प्रमाणावर मान्सूनवर अवलंबून आहे. दरवर्षी जून महिन्यापासून पावसाला सुरुवात होताच धरणांच्या पाणीसाठ्यात वाढ होऊ लागते. मात्र यंदा मान्सूनचा वेग मंदावल्याने जूनअखेरही धरणांमध्ये अपेक्षित आवक झालेली नाही. परिणामी खरीप हंगामातील पेरण्यांवरही त्याचा परिणाम दिसून येत असून, दमदार पावसाची प्रतीक्षा कायम आहे.
जिल्ह्यातील सर्वात मोठा आणि महत्त्वाचा प्रकल्प असलेल्या कोयना धरणाची क्षमता १०५.२५ टीएमसी असून सध्या त्यामध्ये १३.९७ टीएमसी (१३.२७ टक्के) पाणीसाठा आहे. म्हणजेच हे धरण पूर्ण क्षमतेने भरण्यासाठी सुमारे ९० टीएमसी पाण्याची आवश्यकता आहे. कोयना धरणावरील पाण्यावर वीजनिर्मितीबरोबरच सिंचन आणि पिण्याच्या पाण्याची मोठी जबाबदारी असल्याने येत्या काही आठवड्यांतील पावसाकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
धोम धरणात ३.७८ टीएमसी (२८ टक्के) पाणीसाठा असून त्याची एकूण क्षमता १३.५० टीएमसी आहे. बलकवडी धरणात क्षमता ४.०८ टीएमसी असताना केवळ ०.६८ टीएमसी (१६.६७ टक्के) पाणी शिल्लक आहे. कण्हेर धरणात १०.१० टीएमसी क्षमतेपैकी ३.३५ टीएमसी (३३.१७ टक्के) साठा असून सहा प्रकल्पांमध्ये तुलनेने सर्वाधिक टक्केवारीचा साठा याच धरणात आहे. तारळी धरणाची क्षमता ५.८५ टीएमसी असून त्यात ०.७० टीएमसी (११.९७ टक्के) पाणी आहे. तर उरमोडी धरणात ९.९६ टीएमसी क्षमतेपैकी ३.१३ टीएमसी (३१.४३ टक्के) पाणीसाठा उपलब्ध आहे.
कण्हेर आणि उरमोडी या दोन धरणांमध्ये तुलनेने समाधानकारक पाणीसाठा असला, तरी तोही दीर्घकाळासाठी पुरेसा नाही. या धरणांच्या पाणलोट क्षेत्रात चांगला पाऊस झाल्यास ही धरणे तुलनेने लवकर भरू शकतात. मात्र कोयना, बलकवडी आणि तारळीसह इतर प्रकल्पांमध्ये पाण्याची आवक अत्यंत कमी असल्याने परिस्थितीवर सातत्याने लक्ष ठेवावे लागत आहे.
जिल्ह्यातील या सहा प्रमुख प्रकल्पांतील पाण्यावर साताऱ्यासह सांगली आणि सोलापूर जिल्ह्यांतील पिण्याच्या पाण्याचा तसेच सिंचनाचा मोठा भार आहे. त्यामुळे जुलै महिन्यात मान्सूनने जोर धरला नाही, तर पाणी नियोजनाचे मोठे आव्हान उभे राहण्याची शक्यता आहे. हवामान विभागानेही यंदा पावसाबाबत सावध अंदाज व्यक्त केला असल्याने शेतकरी, जलसंपदा विभाग आणि प्रशासनाची नजर आता पुढील काही दिवसांतील पावसावर खिळली आहे.
