डेहराडून :
भारतीय लष्कराच्या इतिहासात एक महत्त्वपूर्ण आणि परिवर्तनशील क्षण नोंदवला गेला असून, इंडियन मिलिटरी अकादमी (आयएमए) येथून प्रथमच नऊ महिला अधिकारी कॅडेट्स भारतीय सैन्यात अधिकारी म्हणून दाखल झाल्या आहेत. राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांच्या प्रमुख उपस्थितीत शनिवारी पार पडलेल्या १५८ व्या नियमित अभ्यासक्रम आणि १४१ व्या तांत्रिक पदवीधर अभ्यासक्रमाच्या भव्य दीक्षांत संचलनात हा ऐतिहासिक टप्पा गाठण्यात आला.
आयएमएच्या चेटवूड ड्रिल स्क्वेअरवर झालेल्या या संचलनानंतर एकूण ५१५ अधिकारी कॅडेट्स भारतीय सैन्यात दाखल झाले. यामध्ये पहिल्यांदाच प्रशिक्षण पूर्ण केलेल्या नऊ महिला अधिकारी कॅडेट्सचा समावेश असल्याने हा सोहळा विशेष ठरला. तसेच १६ मित्र राष्ट्रांतील ३४ परदेशी कॅडेट्सनाही प्रशिक्षण पूर्ण करून आपल्या देशांच्या सशस्त्र दलात सेवा देण्यासाठी नियुक्त करण्यात आले.
या समारंभाला उत्तराखंडचे राज्यपाल लेफ्टनंट जनरल गुरमीत सिंग (निवृत्त), मुख्यमंत्री पुष्कर सिंह धामी, लष्करी प्रशिक्षण विभागाचे प्रमुख लेफ्टनंट जनरल देवेंद्र शर्मा, आयएमएचे कमांडंट लेफ्टनंट जनरल नागेंद्र सिंग यांच्यासह वरिष्ठ लष्करी अधिकारी, मान्यवर आणि कॅडेट्सचे कुटुंबीय मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.
दीक्षांत संचलनादरम्यान उत्कृष्ट कामगिरी करणाऱ्या कॅडेट्सचा गौरव करण्यात आला. अकॅडमी कॅडेट अॅज्युटंट विशाल कुमार याने नियमित अभ्यासक्रमात प्रथम क्रमांक मिळवत प्रतिष्ठेची ‘स्वॉर्ड ऑफ ऑनर’ तसेच सुवर्णपदक पटकावले. अकॅडमी अंडर ऑफिसर प्रिन्स राज याला रौप्य पदक, तर सीनियर अंडर ऑफिसर तेजस भट्ट याला कांस्य पदक प्रदान करण्यात आले.
यावेळी राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी कॅडेट्सना संबोधित करताना देशातील सर्वाधिक कठोर आणि आव्हानात्मक प्रशिक्षण कार्यक्रमांपैकी एक यशस्वीपणे पूर्ण केल्याबद्दल त्यांचे अभिनंदन केले. राष्ट्रपती म्हणाल्या, “देशसेवेच्या मार्गावर शौर्य, शिस्त, नेतृत्वगुण आणि सुज्ञ निर्णयक्षमता हेच तुमचे सर्वात मोठे सामर्थ्य ठरणार आहे. भारतीय सैन्यात पहिल्यांदाच महिला अधिकारी कॅडेट्सचा समावेश होणे हा आयएमएच्या इतिहासातील अत्यंत महत्त्वाचा आणि क्रांतिकारी क्षण आहे.”
महिलांच्या वाढत्या सहभागाचा उल्लेख करताना त्यांनी सांगितले की, भारत ‘महिला नेतृत्वाखालील विकास’ या संकल्पनेकडे वेगाने वाटचाल करत आहे आणि आयएमएमधून अधिकारी म्हणून बाहेर पडलेल्या या महिला कॅडेट्स त्या परिवर्तनाचे प्रेरणादायी प्रतीक आहेत.
लष्करी अधिकाऱ्यांच्या मते, १९३२ मध्ये स्थापना झाल्यापासून इंडियन मिलिटरी अकादमीने अनेक पिढ्यांतील पुरुष लष्करी अधिकाऱ्यांना प्रशिक्षण दिले. मात्र, महिला अधिकारी कॅडेट्सचा एकाचवेळी समावेश होणे ही संस्थेच्या जवळपास नऊ दशकांच्या इतिहासातील अभूतपूर्व घटना आहे. त्यामुळे भारतीय सैन्याच्या आधुनिकीकरणासह लिंगसमतेच्या दिशेने उचललेले हे एक महत्त्वपूर्ण पाऊल मानले जात आहे.
महिला अधिकाऱ्यांच्या या पहिल्या तुकडीच्या समावेशामुळे भारतीय सैन्याच्या इतिहासात नवा अध्याय सुरू झाला असून, भविष्यात अधिकाधिक महिलांना सैन्य नेतृत्वाच्या संधी उपलब्ध होण्याचा मार्गही यामुळे अधिक प्रशस्त झाला आहे.
