आज सकाळी शिवाजी पार्क स्मशानभूमीत अंत्यसंस्कार
मुंबई प्रतिनिधी
मुंबई : महाराष्ट्राच्या राजकीय, सामाजिक आणि आर्थिक घडामोडींचे सखोल विश्लेषण करणारे, निर्भीड आणि सडेतोड पत्रकारितेसाठी ओळखले जाणारे ज्येष्ठ पत्रकार व राजकीय विश्लेषक प्रताप आसबे यांचे बुधवारी (२८ ऑक्टोबर) सायंकाळी मुंबईतील हिंदुजा रुग्णालयात हृदयविकाराच्या झटक्याने निधन झाले. त्यांच्या निधनाने महाराष्ट्राच्या राजकीय पत्रकारितेतील अभ्यासू, चिकित्सक आणि परखड आवाज हरपला आहे. पत्रकारितेबरोबरच कामगार चळवळ, सामाजिक संघर्ष आणि पुरोगामी विचारांच्या प्रसारात त्यांनी दिलेले योगदान कायम स्मरणात राहील.
प्रताप आसबे यांच्या निधनाचे वृत्त समजताच राजकीय, सामाजिक आणि पत्रकारिता क्षेत्रातून शोक व्यक्त करण्यात आला. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा पवार आणि ज्येष्ठ नेते शरद पवार यांच्यासह विविध मान्यवरांनी त्यांना श्रद्धांजली अर्पण केली. महाराष्ट्राच्या राजकारणाचा केवळ घटनांच्या पातळीवर विचार न करता, त्या घटनांचे समाजजीवनावर होणारे परिणाम उलगडून दाखविणारे पत्रकार म्हणून आसबे यांची स्वतंत्र ओळख होती.
पत्रकारितेपूर्वी कामगार आणि सामाजिक चळवळींमध्ये सक्रिय
प्रताप आसबे यांचा सार्वजनिक जीवनातील प्रवास केवळ पत्रकारितेपुरता मर्यादित नव्हता. पत्रकारितेत येण्यापूर्वी ते युवक क्रांती दल आणि गिरणी कामगार सभेचे पूर्णवेळ कार्यकर्ते म्हणून काम करत होते. कामगार, असंघटित शेतमजूर आणि वंचित घटकांच्या प्रश्नांना न्याय मिळवून देण्यासाठी त्यांनी विविध संघर्षांत सक्रिय सहभाग घेतला. सामाजिक विषमता, शोषण आणि अन्यायाविरोधातील त्यांची भूमिका त्यांच्या पुढील पत्रकारितेतही ठळकपणे दिसून आली.
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे नाव मराठवाडा विद्यापीठाला देण्याच्या मागणीसाठी झालेल्या नामांतर आंदोलनातही त्यांनी सहभाग घेतला होता. या आंदोलनादरम्यान त्यांना तुरुंगवास भोगावा लागला. सामाजिक न्यायाच्या लढ्यातील हा अनुभव त्यांच्या विचारविश्वाचा महत्त्वाचा भाग होता. सामान्य माणसांचे प्रश्न आणि समाजातील वंचित घटकांचे वास्तव यांची त्यांना असलेली जाण त्यांच्या लेखनातून सातत्याने प्रतिबिंबित होत राहिली.
‘नवशक्ती’पासून ‘महाराष्ट्र टाइम्स’पर्यंत गाजली लेखणी
सामाजिक आणि कामगार चळवळीतील सक्रिय योगदानानंतर प्रताप आसबे यांनी पत्रकारितेच्या क्षेत्रात प्रवेश केला. ‘नवशक्ती’ या दैनिकातून सुरू झालेला त्यांचा पत्रकारितेचा प्रवास पुढे ‘महाराष्ट्र टाइम्स’मधील प्रदीर्घ कारकिर्दीमुळे अधिक व्यापक झाला. तीन दशकांहून अधिक काळ पत्रकारितेत कार्यरत असलेल्या आसबे यांनी महाराष्ट्रातील राजकीय घडामोडींचा बारकाईने अभ्यास करून आपली वेगळी ओळख निर्माण केली.
राजकीय पक्षांची रणनीती, सत्तासंघर्ष, निवडणुकांचे बदलते संदर्भ, सामाजिक चळवळी, आर्थिक धोरणे आणि त्यांचे सर्वसामान्य जनतेवर होणारे परिणाम या विषयांवर त्यांनी अभ्यासपूर्ण लेखन केले. राजकीय घडामोडींचे विश्लेषण करताना केवळ सत्ताधाऱ्यांच्या भूमिकेवर भाष्य न करता त्या निर्णयांचा समाजातील विविध घटकांवर काय परिणाम होतो, याचा मागोवा घेणे हे त्यांच्या लेखनाचे वैशिष्ट्य होते.
‘महाराष्ट्र देशी’ हे राजकीय घडामोडींचे दिशादर्शक व्यासपीठ
‘महाराष्ट्र टाइम्स’मधील त्यांचे ‘महाराष्ट्र देशी’ हे सदर महाराष्ट्राच्या राजकारणाचे आणि समाजकारणाचे प्रतिबिंब दाखविणारे महत्त्वाचे व्यासपीठ ठरले. या सदरातून त्यांनी राज्यातील राजकीय घडामोडी, पक्षांतर्गत संघर्ष, बदलती राजकीय समीकरणे, सत्ताधारी आणि विरोधकांच्या भूमिका तसेच सामाजिक प्रश्नांचा वेध घेतला.
राजकीय घटनांमागील कारणमीमांसा स्पष्ट करताना त्यांची मांडणी तर्कशुद्ध, अभ्यासपूर्ण आणि परखड असायची. राजकीय नेत्यांच्या भूमिकांचे विश्लेषण करताना त्यांनी कोणाचीही भीडभाड न बाळगता आपले मत मांडले. त्यामुळे राजकारण समजून घेऊ इच्छिणाऱ्या वाचकांसाठी त्यांचे लेखन महत्त्वाचे ठरत असे.
महाराष्ट्राच्या राजकीय इतिहासातील घडामोडी, विविध पक्षांचे वैचारिक प्रवाह आणि राजकीय निर्णयांचे दूरगामी परिणाम यांचे आकलन करून देण्यात त्यांच्या लेखनाचा मोठा वाटा होता. त्यांची पत्रकारिता केवळ बातम्यांचे वर्णन करणारी नव्हती, तर घटनांच्या मुळाशी जाण्याचा आणि वाचकांना स्वतंत्रपणे विचार करण्यास प्रवृत्त करण्याचा प्रयत्न करणारी होती.
अभ्यासपूर्ण विश्लेषणाचा वारसा
प्रताप आसबे यांच्या पत्रकारितेची ताकद त्यांच्या अभ्यासात, निरीक्षणात आणि स्पष्टवक्तेपणात होती. राजकारण, समाजकारण आणि अर्थकारण या तिन्ही क्षेत्रांतील घडामोडींचा परस्परसंबंध समजून घेऊन त्या वाचकांसमोर मांडण्याची त्यांची हातोटी होती. राजकीय सत्तांतरांपासून सामाजिक आंदोलनांपर्यंत आणि आर्थिक धोरणांपासून सामान्य जनतेच्या प्रश्नांपर्यंत अनेक विषयांवर त्यांनी सातत्याने भाष्य केले.
पत्रकारिता ही केवळ माहिती देण्याचे माध्यम नसून सत्तेला प्रश्न विचारण्याचे आणि समाजातील दुर्लक्षित प्रश्नांना वाचा फोडण्याचे साधन आहे, या भूमिकेशी त्यांचे लेखन सुसंगत होते. कामगार चळवळीतील त्यांचा अनुभव आणि महाराष्ट्राच्या राजकीय घडामोडींचा सखोल अभ्यास यामुळे त्यांच्या विश्लेषणाला वेगळी धार प्राप्त झाली होती.
पत्रकारितेतील योगदानाबद्दल त्यांना पत्रकार दिनू रणदिवे स्मृतिपुरस्कारानेही सन्मानित करण्यात आले होते. हा पुरस्कार त्यांच्या पत्रकारितेतील महत्त्वपूर्ण योगदानाची नोंद घेणारा ठरला.
राजकीय नेत्यांकडून श्रद्धांजली
प्रताप आसबे यांच्या निधनाबद्दल मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी दुःख व्यक्त केले. राजकीय, सामाजिक आणि आर्थिक घडामोडींचा सखोल अभ्यास हे त्यांच्या लेखनाचे वैशिष्ट्य असल्याचे नमूद करत, राजकारणाचा समाजजीवनावर होणारा परिणाम उलगडून दाखविणारी त्यांची पत्रकारिता कायम स्मरणात राहील, अशा भावना त्यांनी व्यक्त केल्या.
उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा पवार यांनीही त्यांच्या निधनाबद्दल शोक व्यक्त केला. विविध राजकीय आणि सामाजिक घडामोडींचे सूक्ष्म निरीक्षण व सखोल विश्लेषण हे त्यांच्या पत्रकारितेचे वैशिष्ट्य होते, असे त्यांनी म्हटले.
ज्येष्ठ नेते शरद पवार यांनी आसबे यांच्या निधनाबद्दल दुःख व्यक्त करताना देशातील राजकारण, समाजकारण आणि अर्थकारणातील घडामोडींवर त्यांची करडी नजर असल्याचे नमूद केले. त्यांच्या अभ्यासपूर्ण विश्लेषणातून महाराष्ट्राच्या पत्रकारितेत मोलाची भर पडल्याची भावना त्यांनी व्यक्त केली.
आज सकाळी शिवाजी पार्क स्मशानभूमीत अंत्यसंस्कार
प्रताप आसबे यांच्या पश्चात पत्नी, दोन मुले, सुना आणि नातवंडे असा परिवार आहे. त्यांच्या निधनाने आसबे कुटुंबीयांवर दुःखाचा डोंगर कोसळला असून पत्रकारिता आणि सामाजिक क्षेत्रातून हळहळ व्यक्त केली जात आहे.
त्यांच्या पार्थिवाचे अंत्यदर्शन गुरुवारी, २९ ऑक्टोबर रोजी सकाळी ८.३० ते १०.३० या वेळेत वांद्रे पूर्व येथील त्यांच्या निवासस्थानी घेता येणार आहे. त्यानंतर सकाळी ११ वाजता दादर येथील शिवाजी पार्क स्मशानभूमीत त्यांच्या पार्थिवावर अंत्यसंस्कार करण्यात येणार आहेत.
प्रताप आसबे यांच्या निधनाने महाराष्ट्राच्या राजकीय पत्रकारितेतील एक अनुभवी अभ्यासक, सामाजिक प्रश्नांची जाण असलेला निर्भीड पत्रकार आणि सत्तेला प्रश्न विचारण्याची भूमिका जपणारा लेखणीचा लढवय्या काळाच्या पडद्याआड गेला आहे. त्यांच्या लेखनातून त्यांनी उभा केलेला वैचारिक वारसा आणि महाराष्ट्राच्या राजकारणाचा चिकित्सक वेध घेण्याची दृष्टी मात्र दीर्घकाळ वाचकांच्या स्मरणात राहील.
