मुंबई प्रतिनिधी
नवी मुंबईतील राजकीय संघर्षाला नवे वळण; नगरविकास विभागाचा निर्णय, क्लस्टर पुनर्विकासाचा मार्ग मोकळा
नवी मुंबईतील राजकीय वर्चस्वाच्या लढाईत उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या नगरविकास विभागाने वनमंत्री गणेश नाईक यांना पुन्हा एकदा धक्का दिला आहे. शहरातील क्लस्टर पुनर्विकास प्रकल्पांना विरोध करत भाजपने महासभेत स्थगितीचा ठराव मंजूर केला होता. मात्र, नगरविकास विभागाने वाशी आणि घणसोली परिसरातील पाच मोठ्या समूह विकास प्रकल्पांवरील स्थगिती उठविल्याने या प्रकल्पांचा मार्ग मोकळा झाला आहे. त्यामुळे नाईक विरुद्ध शिंदे यांच्यातील राजकीय संघर्ष पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला आहे.
नवी मुंबईतील क्लस्टर पुनर्विकासाचा मुद्दा आता केवळ शहराच्या विकासापुरता मर्यादित राहिलेला नसून, त्याला राजकीय संघर्षाची किनारही लाभली आहे. एकीकडे शहरातील पायाभूत सुविधांवर वाढत्या लोकसंख्येचा किती परिणाम होईल, याचा शास्त्रोक्त अभ्यास केल्याशिवाय क्लस्टर प्रकल्पांना परवानगी देऊ नये, अशी भूमिका गणेश नाईक समर्थक भाजपने घेतली होती. दुसरीकडे, धोकादायक आणि राहण्यास अयोग्य झालेल्या इमारतींचा पुनर्विकास रोखणे म्हणजे रहिवाशांच्या सुरक्षिततेशी तडजोड करण्यासारखे असल्याचा युक्तिवाद शिंदे समर्थकांकडून करण्यात येत आहे.
महासभेचा ठराव नगरविकास विभागाकडून गुंडाळला
नवी मुंबई महापालिकेतील सत्ताधारी भाजपने गणेश नाईक यांच्या भूमिकेला अनुसरून शहरातील क्लस्टर पुनर्विकास प्रकल्पांना स्थगिती देण्याचा ठराव महासभेत मंजूर केला होता. शहरातील रस्ते, पाणीपुरवठा, वाहतूक व्यवस्था आणि अन्य पायाभूत सुविधांवर क्लस्टर पुनर्विकासाचा किती ताण पडेल, याचा अभ्यास झाल्यानंतरच पुढील निर्णय घ्यावा, अशी भूमिका या ठरावामागे होती.
मात्र, उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या नेतृत्वाखालील नगरविकास विभागाने या स्थगितीला बाजूला सारत उच्चाधिकार समितीसमोरील क्लस्टर प्रकल्पांवरील स्थगिती उठविण्याचा निर्णय घेतला. त्यामुळे महापालिकेतील सत्ताधारी भाजपच्या भूमिकेला छेद मिळाला असून, स्थानिक पातळीवर घेतलेल्या निर्णयावर राज्य सरकारच्या विभागाने हस्तक्षेप केल्याची चर्चा सुरू झाली आहे.
विशेष म्हणजे, यापूर्वीही नवी मुंबई महापालिकेतील सत्ताधारी भाजपने घेतलेल्या काही निर्णयांवर नगरविकास विभागाने वेगळी भूमिका घेतल्याचे चित्र होते. आता क्लस्टर पुनर्विकासाच्या मुद्द्यावरून दोन्ही पक्षांमधील मतभेद पुन्हा उघड झाले आहेत.
वाशी, घणसोलीतील कोट्यवधींच्या प्रकल्पांना दिलासा
वाशी आणि घणसोली परिसरातील सुमारे सव्वा लाख चौरस मीटरपेक्षा अधिक क्षेत्रफळावरील क्लस्टर पुनर्विकास प्रकल्प गेल्या काही महिन्यांपासून मंजुरीच्या प्रतीक्षेत होते. महापालिका आयुक्त डॉ. कैलाश शिंदे यांच्या अध्यक्षतेखालील उच्चाधिकार समितीने यापैकी तीन प्रकल्पांना यापूर्वी मंजुरी दिली होती, तर अन्य प्रकल्पांची प्रक्रिया सुरू होती.
या प्रकल्पांना स्थगिती मिळाल्यानंतर पुनर्विकासाची प्रक्रिया रखडली होती. मात्र, नगरविकास विभागाच्या ताज्या निर्णयामुळे या प्रकल्पांवरील अडथळा दूर झाला आहे. संबंधित प्रकल्पांना पुढील प्रशासकीय प्रक्रिया पूर्ण करून मार्गक्रमण करण्याची संधी मिळणार असल्याने पुनर्विकासाच्या प्रतीक्षेत असलेल्या रहिवाशांच्या अपेक्षा वाढल्या आहेत.
दरम्यान, या प्रकल्पांचा लाभ शिंदे यांच्या प्रभावक्षेत्रातील राजकीय पदाधिकाऱ्यांना होऊ शकतो, अशी चर्चा स्थानिक राजकीय वर्तुळात सुरू होती. त्यामुळेच या निर्णयाकडे केवळ विकासाच्या दृष्टिकोनातून नव्हे, तर नवी मुंबईतील राजकीय वर्चस्वाच्या संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवरही पाहिले जात आहे.
नाईकांचा न्यायालयात जाण्याचा इशारा
नगरविकास विभागाच्या निर्णयावर वनमंत्री गणेश नाईक यांनी तीव्र नाराजी व्यक्त केली आहे. शहरातील पायाभूत सुविधांबाबत निर्णय घेण्याचा पूर्ण अधिकार स्थानिक प्राधिकरणाला असताना नगरविकास विभागाने नियम डावलून हस्तक्षेप केल्याचा आरोप त्यांनी केला. या निर्णयाविरोधात न्यायालयात दाद मागणार असल्याचेही नाईक यांनी पत्रकारांशी बोलताना स्पष्ट केले.
नाईक यांच्या भूमिकेमुळे हा विषय आता प्रशासकीय पातळीवरून न्यायालयीन संघर्षाकडे जाण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. क्लस्टर पुनर्विकासाच्या परवानग्या, स्थानिक स्वराज्य संस्थांचे अधिकार आणि राज्य सरकारच्या हस्तक्षेपाची मर्यादा या मुद्द्यांवर पुढील काळात वाद निर्माण होऊ शकतो.
शिंदे समर्थकांचा नाईकांवर पलटवार
दरम्यान, शिंदे यांच्या शिवसेनेचे जिल्हाप्रमुख किशोर पाटकर यांनी नाईक आणि त्यांच्या समर्थकांवर पलटवार केला आहे. राजकीय आकसातून क्लस्टर पुनर्विकास प्रकल्प रोखण्यात आल्याचा आरोप त्यांनी केला.
धोकादायक आणि राहण्यायोग्य नसलेल्या इमारतींमध्ये नागरिकांना जीव मुठीत धरून राहावे लागत असताना त्यांच्या पुनर्विकासाला विरोध का केला जात आहे, असा सवाल पाटकर यांनी उपस्थित केला. अशा इमारतींमध्ये राहणाऱ्या नागरिकांच्या सुरक्षेची जबाबदारी नेमकी कोण घेणार, असा प्रश्नही त्यांनी उपस्थित केला.
नवी मुंबईतील संघर्षाला नवे वळण
नवी मुंबई महापालिकेच्या राजकारणात गणेश नाईक आणि एकनाथ शिंदे यांच्यातील संघर्ष सातत्याने तीव्र होत आहे. महापालिका निवडणुकीच्या प्रचारात नाईक यांनी शिंदे यांच्यावर जोरदार टीका केली होती. भाजपने महापालिकेत सत्ता स्थापन केली असली, तरी शिंदे यांच्या शिवसेनेचे ४२ नगरसेवक निवडून आल्याने शहरातील राजकीय समीकरणे अधिक गुंतागुंतीची झाली आहेत.
यानंतर परिवहन समिती सदस्यांच्या निवडीवरूनही दोन्ही पक्षांमध्ये वाद निर्माण झाला होता. आता क्लस्टर पुनर्विकासाच्या मुद्द्यावरून संघर्ष पुन्हा तीव्र झाला आहे.
एका बाजूला शहरातील पायाभूत सुविधांवरील ताणाचा अभ्यास करण्याची मागणी, तर दुसऱ्या बाजूला धोकादायक इमारतींच्या पुनर्विकासाचा आग्रह, या दोन भूमिकांमधील संघर्षात नवी मुंबईतील रहिवाशांचे हित केंद्रस्थानी राहणार का, हा महत्त्वाचा प्रश्न आहे. नगरविकास विभागाच्या निर्णयानंतर गणेश नाईक न्यायालयात कोणती भूमिका मांडतात आणि त्यावर काय निर्णय होतो, याकडे आता नवी मुंबईकरांचे लक्ष लागले आहे.
