कोल्हापूर प्रतिनिधी
कोल्हापूर जिल्ह्याच्या सहकार क्षेत्रातील प्रतिष्ठेच्या गोकुळ दूध संघाच्या निवडणुकीत काँग्रेसचे आमदार सतेज पाटील यांच्या नेतृत्वाखालील राजर्षी शाहू शेतकरी समविचारी आघाडीने बाजी मारली. राज्यातील सत्ताधारी महायुतीचे मंत्री, खासदार आणि आमदारांची ताकद एका बाजूला असताना सतेज पाटील यांनी स्थानिक पातळीवर आखलेली रणनीती, ठरावधारकांशी साधलेला संवाद आणि प्रचाराच्या अखेरच्या टप्प्यात केलेली भावनिक साद या मुद्द्यांची निवडणुकीत जोरदार चर्चा झाली. या चुरशीच्या लढतीत १४ जागा जिंकत सतेज पाटील यांच्या आघाडीने गोकुळवरील आपले वर्चस्व कायम राखले. दुसरीकडे, महायुतीला ११ जागांवर समाधान मानावे लागल्याने कोल्हापूरच्या राजकीय वर्तुळात या निकालाची चर्चा सुरू झाली आहे.
‘मी एकटा तुमच्यासाठी लढतोय’; सतेज पाटलांच्या भावनिक आवाहनाची चर्चा
गोकुळच्या निवडणुकीत प्रचाराच्या अखेरच्या टप्प्यात सतेज पाटील यांनी केलेली भावनिक साद विशेष लक्षवेधी ठरली. ‘मी एकटा आहे, तुमच्यासाठी मी एकटा लढतोय. गोकुळ दूध संघ टिकला पाहिजे, तो आपला आहे,’ अशा शब्दांत त्यांनी ठरावधारकांना आवाहन केले होते. गोकुळ ही केवळ एक सहकारी संस्था नसून दूध उत्पादक शेतकऱ्यांच्या कष्टांशी आणि कोल्हापूरच्या ग्रामीण अर्थव्यवस्थेशी जोडलेली संस्था असल्याचा मुद्दा त्यांनी प्रचारात अधोरेखित केला.
एका बाजूला सत्ताधारी महायुतीचे अनेक दिग्गज नेते प्रचारासाठी मैदानात उतरले होते, तर दुसरीकडे सतेज पाटील यांनी गोकुळच्या स्थानिक राजकारणावर लक्ष केंद्रित केले. त्यांच्या भावनिक आवाहनाचा मतदारांवर किती प्रभाव पडला, याचे स्वतंत्र मोजमाप नसले तरी प्रचाराच्या अखेरच्या टप्प्यात हा मुद्दा चर्चेच्या केंद्रस्थानी राहिला. निकालानंतरही त्यांच्या या सादेची राजकीय वर्तुळात चर्चा होत आहे.
दोन मंत्री, दोन खासदार आणि आमदारांची ताकद; तरीही महायुतीला धक्का
गोकुळच्या निवडणुकीत महायुतीच्या वतीने भाजप, राष्ट्रवादी काँग्रेस, शिवसेना आणि जनसुराज्य पक्षाशी संबंधित नेत्यांनी ताकद लावली होती. मंत्री, खासदार आणि आमदारांच्या सहभागामुळे ही निवडणूक प्रतिष्ठेची बनली होती. जिल्ह्यातील राजकीय वजनदार नेत्यांनी प्रचारात सक्रिय सहभाग घेतल्याने महायुतीच्या विजयासाठी जोरदार प्रयत्न सुरू होते.
मात्र, सतेज पाटील यांच्या नेतृत्वाखालील समविचारी आघाडीने या राजकीय आव्हानाला तोंड देत १४ जागांवर विजय मिळविला. महायुतीच्या नेत्यांची एकत्रित ताकद आणि स्थानिक सहकार क्षेत्रातील समीकरणे यांच्यातील संघर्ष या निवडणुकीत स्पष्टपणे दिसून आला.
या निकालामुळे कोल्हापूरच्या सहकार क्षेत्रात सतेज पाटील यांच्या नेतृत्वाचे महत्त्व पुन्हा अधोरेखित झाले आहे. विशेष म्हणजे, निवडणुकीत राज्यस्तरीय राजकीय ताकदीपेक्षा स्थानिक पातळीवरील संपर्क, ठरावधारकांशी संवाद आणि उमेदवारांची वैयक्तिक समीकरणेही निर्णायक ठरू शकतात, याची चर्चा सुरू झाली आहे.
तीन माजी अध्यक्षांना पराभवाचा धक्का; शौमिका महाडिकही पराभूत
गोकुळच्या निवडणुकीतील सर्वाधिक चर्चेचा विषय म्हणजे अनुभवी नेत्यांना बसलेला पराभवाचा धक्का. संघाच्या राजकारणात महत्त्वाची भूमिका बजावलेल्या तीन माजी अध्यक्षांना पराभवाला सामोरे जावे लागल्याचे वृत्त आहे. यामध्ये नविद मुश्रीफ, अरुण डोंगळे आणि विश्वास पाटील यांचा समावेश आहे.
भाजपच्या नेत्या शौमिका महाडिक यांनाही यंदाच्या निवडणुकीत पराभवाचा सामना करावा लागला. मागील निवडणुकीत त्या निवडून आल्या होत्या. त्यामुळे यंदाच्या निवडणुकीतील त्यांचा पराभव विशेष चर्चेचा विषय ठरला. अनुभवी नेत्यांचे पराभव आणि काही जागांवरील अटीतटीची लढत यामुळे गोकुळच्या निवडणुकीतील चुरस अधिक स्पष्ट झाली.
शपथांचा मुद्दा आणि क्रॉस व्होटिंगची चर्चा
गोकुळच्या निवडणुकीत प्रचारादरम्यान देवांच्या शपथा, मतदारांना दिलेली आश्वासने आणि मतदानाच्या पद्धतीवरूनही चर्चा रंगली होती. काही नेत्यांनी एकमेकांवर शपथा घेतल्याचे आरोप केले होते. त्यामुळे हा मुद्दा प्रचाराच्या अखेरच्या टप्प्यात चर्चेत राहिला.
त्याचबरोबर क्रॉस व्होटिंगच्या शक्यतेबाबतही राजकीय वर्तुळात चर्चा होती. ठरावधारकांच्या मतदानावर आधारित निवडणुकीत प्रत्येक मताला महत्त्व असल्याने पॅनेलनिहाय मतदानाची गणिते आणि स्थानिक समीकरणे निर्णायक ठरतात. त्यामुळे निकालाकडे केवळ जागांच्या संख्येने नव्हे, तर सहकारी संस्थांमधील बदलत्या राजकीय संबंधांच्या दृष्टीनेही पाहिले जात आहे.
गोकुळच्या सत्तासंघर्षाचे दूरगामी परिणाम?
गोकुळ दूध संघ हा कोल्हापूर जिल्ह्यातील दूध उत्पादक शेतकरी, सहकारी संस्था आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचा महत्त्वाचा आधार आहे. त्यामुळे संघावरील नियंत्रणासाठी होणारी निवडणूक ही केवळ संचालक निवडीपुरती मर्यादित राहत नाही; तिचे पडसाद जिल्ह्याच्या राजकारणातही उमटतात.
या निवडणुकीत सतेज पाटील यांच्या नेतृत्वाखालील आघाडीने १४ जागा मिळवत आपले स्थान मजबूत केले, तर महायुतीला ११ जागा मिळाल्या. प्रचारातील भावनिक आवाहन, दिग्गज नेत्यांची प्रतिष्ठा, शपथांचा मुद्दा आणि अनुभवी उमेदवारांचे पराभव या सर्व घडामोडींमुळे ही निवडणूक लक्षवेधी ठरली.
एकंदरीत, गोकुळच्या निवडणुकीत सतेज पाटील यांच्या नेतृत्वाखालील आघाडीने मिळविलेला विजय हा कोल्हापूरच्या सहकार क्षेत्रातील महत्त्वाचा राजकीय टप्पा ठरला आहे. महायुतीच्या नेत्यांसाठी हा निकाल आत्मपरीक्षणाची संधी मानला जात असताना, गोकुळच्या कारभारात पुढील काळात कोणते निर्णय घेतले जातात आणि दूध उत्पादकांच्या प्रश्नांना किती प्राधान्य दिले जाते, याकडे आता सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
विजयी उमेदवारांची संपूर्ण यादी
राजर्षी शाहू शेतकरी समविचारी आघाडी –
1. शशिकांतआनंदराव पाटील चुयेकर
2. बाबासाहेब श्रीपती चौगले
3. उदय निवासराव पाटील
4. बाबासाहेब विष्णू देवकर
5. आबा उर्फ सत्यजित सुरेश पाटील
6. अभिजित प्रभाकर तायशोटे
7. किसन बापूसो चौगले
8. रणधीर विजयसिंह मोरे
9. सचिन दौलतराव घोरपडे
10. विश्वजीत दिनकरराव जाधव
11. राहुल बजरंग देसाई
12. दादासाहेब वसंतराव पाटील
13. विकास पांडुरंग पाटील
14. भिमगौंडा कल्लाप्पा बोरगांवे
15. विद्याधर बाबूराव गुरबे
16. सुभाष बळवंत डोंगरे
