मुंबई प्रतिनिधी
मुंबई : हवाई प्रवासाचे नियोजन करणाऱ्या प्रवाशांच्या खिशाला आता अधिक झळ बसणार आहे. विमान इंधनाच्या वाढत्या किमतींचा भार कमी करण्यासाठी एअर इंडिया, एअर इंडिया एक्स्प्रेस आणि अकासा एअर या विमान कंपन्यांनी इंधन अधिभारात (फ्युएल सरचार्ज) वाढ करण्याचा निर्णय घेतला आहे. ९ ऑक्टोबर २०२६ पासून नव्याने बुकिंग करणाऱ्या प्रवाशांना सुधारित दरानुसार अतिरिक्त पैसे मोजावे लागणार आहेत. देशांतर्गत प्रवासासाठी अंतरानुसार ४०० रुपयांपासून १,२०० रुपयांपर्यंत इंधन अधिभार आकारला जाणार असून, लांब पल्ल्याच्या प्रवासाचा खर्च अधिक वाढण्याची शक्यता आहे. यापूर्वीच तिकीट बुक केलेल्या प्रवाशांना मात्र या वाढीचा थेट फटका बसणार नाही.
अंतर वाढेल, तिकिटाचा खर्चही वाढणार!
विमान कंपन्यांनी देशांतर्गत प्रवासासाठी अंतराच्या आधारावर इंधन अधिभार निश्चित केला आहे. त्यामुळे प्रवासाचे अंतर जितके जास्त, तितका अधिभार अधिक असणार आहे. जागतिक स्तरावरील तणाव आणि विमान इंधन अर्थात एव्हिएशन टर्बाइन फ्युएलच्या (एटीएफ) वाढत्या किमतींमुळे विमान कंपन्यांच्या परिचालन खर्चात वाढ होत आहे. विमान कंपन्यांच्या एकूण खर्चामध्ये इंधनाचा मोठा वाटा असल्याने या वाढत्या खर्चाचा काही भार प्रवाशांकडे वळविण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे.
एअर इंडिया समूहाच्या म्हणण्यानुसार, इंधनाच्या वाढत्या किमतींमुळे निर्माण झालेला आर्थिक दबाव कमी करण्यासाठी इंधन अधिभारात बदल करण्यात आला आहे. परिणामी, नव्याने तिकीट बुक करणाऱ्या प्रवाशांना प्रवासाच्या अंतरानुसार अधिक रक्कम मोजावी लागणार आहे.
एअर इंडियाच्या अधिभारात किती वाढ?
एअर इंडियाने एप्रिल २०२६ मध्ये देशांतर्गत विमान प्रवासासाठी अंतरावर आधारित इंधन अधिभार लागू केला होता. त्यावेळी ५०० किलोमीटरपर्यंतच्या प्रवासासाठी २९९ रुपये, तर ५०१ ते १,००० किलोमीटरसाठी ३९९ रुपये आकारले जात होते. आता या दरांमध्ये वाढ करण्यात आली आहे.
नवीन दरांनुसार, शून्य ते ५०० किलोमीटरच्या प्रवासासाठी ४०० रुपये, ५०१ ते १,००० किलोमीटरसाठी ६०० रुपये, १,००१ ते १,५०० किलोमीटरसाठी ८५० रुपये, तर १,५०१ किलोमीटर किंवा त्यापेक्षा अधिक अंतराच्या प्रवासासाठी १,२०० रुपये इंधन अधिभार आकारला जाणार आहे.
यापूर्वी १,५०१ ते २,००० किलोमीटरच्या प्रवासासाठी ७४९ रुपये आणि २,००० किलोमीटरपेक्षा अधिक अंतरासाठी ८९९ रुपये अधिभार आकारला जात होता. आता या दोन्ही श्रेणींसाठी १,२०० रुपये आकारले जाणार असल्याने लांब पल्ल्याच्या प्रवाशांच्या खर्चात लक्षणीय वाढ होणार आहे. सर्वात कमी अंतराच्या प्रवासासाठीही अधिभारात १०१ रुपयांची वाढ झाली आहे.
आंतरराष्ट्रीय प्रवासात कुठे वाढ, कुठे दिलासा?
देशांतर्गत प्रवासाबरोबरच आंतरराष्ट्रीय मार्गांवरील इंधन अधिभारातही बदल करण्यात आले आहेत. मात्र, सर्वच मार्गांवर दरवाढ करण्यात आलेली नाही. काही लांब पल्ल्याच्या आंतरराष्ट्रीय मार्गांवर अधिभार कमी करण्यात आला आहे, तर पश्चिम आशिया आणि मध्य पूर्वेकडील मार्गांवर वाढ करण्यात आली आहे.
उत्तर अमेरिकेसाठीचा इंधन अधिभार २८० डॉलरवरून २१५ डॉलर करण्यात आला आहे. ऑस्ट्रेलियासाठी तो २८० डॉलरवरून २१० डॉलर, तर युरोप आणि ब्रिटनसाठी २०५ डॉलरवरून १३५ डॉलर करण्यात आला आहे. त्यामुळे या मार्गांवर प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांना काही प्रमाणात दिलासा मिळू शकतो.
दुसरीकडे, पश्चिम आशिया आणि मध्य पूर्वेकडील मार्गांसाठी अधिभार ५० डॉलरवरून ५५ डॉलर करण्यात आला आहे. हा अधिभार एकतर्फी प्रवासासाठी लागू असेल. म्हणजेच भारतातून संबंधित देशात जाणाऱ्या किंवा तेथून भारतात येणाऱ्या प्रवासासाठी नियमानुसार तो आकारला जाईल.
कोणत्या वेळेपासून लागू होणार नवे दर?
नवीन दर लागू होण्याच्या वेळेतही विमान कंपन्यांनुसार फरक आहे. एअर इंडिया एक्स्प्रेसमध्ये ९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी रात्री १२ वाजल्यापासून करण्यात येणाऱ्या नव्या बुकिंगवर सुधारित अधिभार लागू होईल. एअर इंडियामध्ये त्याच दिवशी सकाळी ११ वाजल्यापासून नव्या दरांची अंमलबजावणी करण्यात येणार आहे.
यापूर्वी बुक केलेल्या तिकिटांवर सुधारित इंधन अधिभार आकारला जाणार नाही. मात्र, प्रवाशाने नंतर प्रवासाची तारीख किंवा मार्ग बदलला आणि त्यामुळे तिकिटाच्या भाड्याची पुनर्गणना करावी लागली, तर नवीन अधिभार लागू होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे प्रवासाच्या तपशिलात बदल करण्यापूर्वी संबंधित विमान कंपनीचे नियम तपासणे प्रवाशांसाठी महत्त्वाचे ठरणार आहे.
अकासा एअरकडूनही दरवाढ
इंधनाच्या वाढत्या किमतींचा परिणाम अकासा एअरच्या तिकीट दरांवरही झाला आहे. कंपनीने मार्च २०२६ मध्ये प्रथम इंधन अधिभार लागू केला होता. त्यावेळी देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय प्रवासासाठी प्रवासाच्या कालावधीनुसार प्रतिप्रवासी १९९ ते १,३०० रुपयांपर्यंत अधिभार आकारला जात होता.
आता देशांतर्गत प्रवासासाठी शून्य ते ५०० किलोमीटरच्या अंतरासाठी ३७५ रुपये, ५०१ ते १,००० किलोमीटरसाठी ६०० रुपये, १,००१ ते १,५०० किलोमीटरसाठी ९०० रुपये आणि १,५०१ किलोमीटर किंवा त्यापेक्षा अधिक अंतरासाठी १,१५० रुपये अधिभार आकारण्यात येणार आहे.
आंतरराष्ट्रीय मार्गांवरही अकासा एअरने अधिभारात बदल केला आहे. भारतातून कुवेत, कतार, सौदी अरेबिया, संयुक्त अरब अमिराती (यूएई), थायलंड आणि व्हिएतनाम येथे जाणाऱ्या विमानांसाठी नवीन इंधन अधिभार प्रतिप्रवासी २,५०० रुपये निश्चित करण्यात आला आहे. हे नवीन दर ९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी रात्री १२ वाजून १ मिनिटापासून करण्यात येणाऱ्या नव्या बुकिंगवर लागू होतील.
प्रवासाचे नियोजन करताना सावधगिरी आवश्यक
इंधन अधिभारातील या बदलामुळे विमान प्रवासाच्या एकूण खर्चात वाढ होणार आहे. विशेषतः लांब पल्ल्याच्या देशांतर्गत मार्गांवर प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांना अधिक पैसे खर्च करावे लागतील. त्याचबरोबर आंतरराष्ट्रीय प्रवासासाठीही मार्गानुसार अधिभार कमी किंवा अधिक झाल्याने तिकिटाची अंतिम किंमत तपासणे आवश्यक ठरणार आहे.
विमान तिकीट बुक करताना केवळ मूळ भाड्याकडे न पाहता इंधन अधिभारासह एकूण देय रक्कम तपासावी. तसेच प्रवासाची तारीख किंवा मार्ग बदलण्याचा विचार असल्यास सुधारित शुल्क लागू होणार आहे का, याची संबंधित विमान कंपनीकडून खात्री करून घ्यावी. वाढत्या इंधन खर्चाच्या पार्श्वभूमीवर विमान प्रवासाचे बजेट आखताना प्रवाशांना आता अधिक काळजी घ्यावी लागणार आहे.
