कोल्हापूर प्रतिनिधी
कोल्हापूर : जिल्ह्याच्या सहकार क्षेत्रातील अत्यंत प्रतिष्ठेची आणि राजकीयदृष्ट्या महत्त्वपूर्ण मानली जाणारी कोल्हापूर जिल्हा सहकारी दूध उत्पादक संघ अर्थात ‘गोकुळ’च्या निवडणुकीसाठी आज, १८ ऑक्टोबर रोजी मतदान होत आहे. गेल्या अनेक महिन्यांपासून सुरू असलेले पात्र-अपात्र दूध संस्थांचे राजकारण, चौकशीच्या मुद्द्यावरून निर्माण झालेला वाद, प्रशासक नियुक्तीभोवती फिरलेले राजकारण आणि निवडणुकीच्या ऐन धामधुमीत ठरावधारकांना सहलीवर नेण्याच्या घडामोडींमुळे ही निवडणूक चांगलीच गाजली आहे. आता या साऱ्या घडामोडींना पूर्णविराम देत ५ हजार ४१८ पात्र ठरावधारक आज मतदानाचा हक्क बजावणार आहेत. गोकुळच्या २५ जागांसाठी होणाऱ्या या निवडणुकीत कोणाच्या पारड्यात किती मते पडणार आणि सत्तेची सूत्रे कोणाकडे जाणार, याकडे संपूर्ण कोल्हापूर जिल्ह्याचे लक्ष लागले आहे.
काँग्रेसचे नेते सतेज पाटील यांच्यासाठी ही निवडणूक प्रतिष्ठेची मानली जात असून, त्यांच्यासमोर असलेल्या राजकीय आव्हानामुळे निवडणुकीतील चुरस वाढली आहे. महायुती आणि काँग्रेसप्रणीत राजर्षी शाहू शेतकरी विकास आघाडी यांच्यातील राजकीय संघर्षामुळे गोकुळची निवडणूक केवळ सहकारी दूध संघाच्या संचालक मंडळापुरती मर्यादित राहिलेली नाही. जिल्ह्यातील राजकीय समीकरणे, सहकार क्षेत्रावरील वर्चस्व आणि आगामी राजकीय घडामोडींच्या दृष्टीनेही या निवडणुकीला महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
३५ केंद्रांवर मतदानाची तयारी पूर्ण
गोकुळच्या निवडणुकीसाठी प्रशासनाने मतदानाची तयारी पूर्ण केली असून, जिल्ह्यातील ३५ केंद्रांवर मतदान प्रक्रिया पार पडणार आहे. संचालक मंडळाच्या २५ जागांसाठी एकूण ५ हजार ४१८ पात्र ठरावधारक मतदान करणार आहेत. मतदान प्रक्रिया सुरळीत पार पाडण्यासाठी आवश्यक व्यवस्था करण्यात आली आहे. विशेषतः करवीर तालुक्यात निवडणुकीची चुरस अधिक असल्याने या तालुक्यातील पाच मतदान केंद्रांकडे राजकीय वर्तुळाचे लक्ष लागले आहे.
मतदानाच्या दिवशी कोणताही अनुचित प्रकार घडू नये, तसेच मतपत्रिकांबाबत चुका होऊन मते अवैध ठरू नयेत, यासाठी दोन्ही बाजूंकडून दक्षता घेतली जात आहे. मतदान प्रक्रियेत शिक्का चुकीच्या पद्धतीने मारला गेल्यास किंवा मतपत्रिकेवर नियमानुसार आवश्यक खूण न झाल्यास मत बाद ठरण्याची शक्यता असते. त्यामुळे ठरावधारकांना मतदान करताना कोणती काळजी घ्यावी, याबाबत मार्गदर्शन करण्यात आल्याचे सांगितले जात आहे.
सहलींच्या राजकारणाचीही चर्चा
गोकुळच्या निवडणुकीत ठरावधारकांचे महत्त्व लक्षात घेता त्यांना आपल्या बाजूने ठेवण्यासाठी दोन्ही राजकीय गटांनी प्रयत्न केल्याचे चित्र आहे. महायुती आणि काँग्रेसप्रणीत राजर्षी शाहू शेतकरी विकास आघाडीकडून ठरावधारकांना सहलीवर पाठविण्यात आल्याची चर्चा निवडणुकीदरम्यान रंगली होती. हे ठरावधारक मतदानासाठी परतणार असून, त्यांना थेट मतदान केंद्रांपर्यंत नेण्याची व्यवस्था करण्यात आल्याचे वृत्त आहे.
ठरावधारकांची संख्या मर्यादित असली, तरी प्रत्येक मताला या निवडणुकीत महत्त्व आहे. त्यामुळे मतांची फाटाफूट टाळणे, ठरावधारक मतदानासाठी उपस्थित राहतील याची खात्री करणे आणि मतदान प्रक्रियेत कोणतीही चूक होणार नाही याकडे दोन्ही बाजूंचे लक्ष आहे. निवडणुकीतील चुरस पाहता काही मतांचा फरकही निकालाच्या दृष्टीने महत्त्वाचा ठरू शकतो.
सतेज पाटलांची प्रतिष्ठा पणाला; राजकीय समीकरणांवर लक्ष
कोल्हापूरच्या राजकारणात गोकुळ दूध संघाला विशेष स्थान आहे. दूध उत्पादक शेतकरी, गावपातळीवरील सहकारी संस्था आणि जिल्ह्यातील राजकीय नेतृत्व यांच्यातील संबंधांमुळे या संघाच्या संचालक मंडळावर वर्चस्व मिळविणे महत्त्वाचे मानले जाते. त्यामुळे या निवडणुकीत सतेज पाटील यांच्यासह महायुतीतील नेत्यांची राजकीय प्रतिष्ठाही पणाला लागली आहे.
काँग्रेसप्रणीत राजर्षी शाहू शेतकरी विकास आघाडी आणि महायुती यांच्यातील लढतीत कोणत्या गटाला ठरावधारकांचा अधिक पाठिंबा मिळतो, हे मतदानातून स्पष्ट होणार आहे. निवडणुकीपूर्वी झालेल्या राजकीय हालचाली, पात्र संस्थांवरून निर्माण झालेले वाद आणि ठरावधारकांना आपल्याकडे ठेवण्यासाठी करण्यात आलेले प्रयत्न यांचा प्रत्यक्ष मतदानावर किती परिणाम होतो, हे निकालानंतरच स्पष्ट होईल.
२५ संचालकांच्या जागांसाठी निवडणूक
गोकुळच्या संचालक मंडळात एकूण २५ निर्वाचित संचालकांच्या जागा आहेत. त्यामध्ये सामान्य प्रवर्गासाठी २० जागा, महिलांसाठी दोन जागा, अनुसूचित जाती-जमाती प्रवर्गासाठी एक जागा, इतर मागासवर्गीय प्रवर्गासाठी एक जागा आणि भटक्या-विमुक्त जाती-जमाती प्रवर्गासाठी एक जागा समाविष्ट आहे.
याशिवाय तज्ज्ञ संचालक, शासननियुक्त संचालक आणि कार्यकारी संचालक अशा तीन स्वीकृत जागांचाही संघाच्या संचालक मंडळाच्या रचनेत समावेश असल्याची माहिती देण्यात आली आहे. या निवडणुकीतून निवडून येणाऱ्या संचालकांच्या माध्यमातून संघाच्या आगामी कारभाराची दिशा ठरणार असल्याने दूध उत्पादक संस्थांसाठीही ही निवडणूक महत्त्वाची आहे.
चार हजार कोटींच्या उलाढालीचा सहकारी दूध संघ
गोकुळ हा केवळ कोल्हापूर जिल्ह्यापुरता मर्यादित दूध संघ नसून, दूध उत्पादक शेतकरी आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेच्या दृष्टीने महत्त्वाची भूमिका बजावणारा सहकारी उपक्रम आहे. उपलब्ध आकडेवारीनुसार, आर्थिक वर्ष २०२५-२६ मध्ये संघाची वार्षिक उलाढाल ४ हजार १८५ कोटी रुपयांवर पोहोचली आहे. संघाच्या आर्थिक विस्ताराबरोबरच दूध संकलन, प्रक्रिया, वितरण आणि ग्रामीण भागातील सहकारी संस्थांचे जाळेही मोठे आहे.
गोकुळचे दररोजचे सरासरी दूध संकलन १६.२४ लाख लिटर असल्याची माहिती आहे. काही काळात दूध संकलनाचा आकडा दररोज २० लाख लिटरपेक्षाही अधिक झाला आहे. डेअरी प्रकल्पात वर्षभरात सुमारे ६५.४० कोटी लिटर दूध हाताळले जाते. संघाशी सुमारे ४.९१ लाख दूध उत्पादक जोडलेले असून, गावपातळीवर ८ हजार ४६१ दूध संस्थांचे जाळे आहे. दूध संकलनासाठी ५४८ मार्ग कार्यरत असल्याची आकडेवारी देण्यात आली आहे.
या मोठ्या आर्थिक उलाढालीमुळे गोकुळच्या कारभाराकडे दूध उत्पादक, सहकार क्षेत्र आणि राजकीय नेत्यांचे लक्ष असते. दूध उत्पादकांना मिळणारा मोबदला, संघाचा आर्थिक कारभार, दूध संकलनातील वाढ आणि संस्थांच्या विकासासाठी घेतले जाणारे निर्णय या बाबींवर आगामी संचालक मंडळाची भूमिका महत्त्वाची ठरणार आहे.
उद्या मतमोजणी; निकालाकडे संपूर्ण जिल्ह्याचे लक्ष
आज होणाऱ्या मतदानानंतर उद्या, १९ ऑक्टोबर रोजी मतमोजणी होणार असल्याचे निवडणूक कार्यक्रमात नमूद करण्यात आले आहे. त्यामुळे मतदान संपल्यानंतर अवघ्या काही तासांत गोकुळच्या सत्तासंघर्षाचा निकाल स्पष्ट होणार आहे. कोणत्या गटाला किती जागा मिळतात, कोणत्या प्रवर्गातील उमेदवार विजयी होतात आणि ठरावधारकांचा कौल कोणाच्या बाजूने जातो, याची उत्सुकता शिगेला पोहोचली आहे.
पात्र-अपात्र संस्थांपासून सुरू झालेला वाद, चौकशी आणि प्रशासक नियुक्तीभोवतीचे राजकारण, सहलींची चर्चा आणि प्रतिष्ठेच्या लढाईपर्यंत पोहोचलेली ही निवडणूक आता निर्णायक टप्प्यावर आली आहे. आजचा मतदानाचा कौल आणि उद्याची मतमोजणी गोकुळच्या आगामी कारभाराची दिशा ठरवणार आहे. त्यामुळे गोकुळच्या सत्तेची चावी कोणाच्या हाती जाणार आणि सतेज पाटलांच्या नेतृत्वाखालील आघाडीला किती यश मिळणार, याचे उत्तर मतमोजणीनंतरच मिळणार आहे.
