मुंबई प्रतिनिधी
मुंबईच्या पुनर्विकास इतिहासातील महत्त्वाचा टप्पा ठरलेल्या नायगाव येथील बीडीडी चाळ पुनर्विकास प्रकल्पात आज भावनिक आणि ऐतिहासिक क्षण अनुभवायला मिळाला. दशकानुदशके प्रतीक्षा केलेल्या हक्काच्या घराची चावी हातात घेताना अनेक रहिवाशांच्या डोळ्यांत आनंदाश्रू तरळले, तर काहींचे हात अक्षरशः थरथरत होते.
नायगाव बीडीडी चाळ पुनर्विकास प्रकल्पातील डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर बीडीडी संकुलातील ८६४ पुनर्वसन सदनिकांचे वितरण मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या हस्ते करण्यात आले. या कार्यक्रमाला उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे, उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा पवार यांच्यासह अनेक मान्यवर उपस्थित होते.
या टप्प्यात इमारतींमधील एकूण ८६४ पात्र रहिवाशांना प्रातिनिधिक स्वरूपात सदनिकांचे वाटप करण्यात आले. त्यापैकी ४२३ सदनिका पोलिस विभागातील निवृत्त पोलिस, त्यांचे वारस तसेच सध्या कार्यरत पोलिस कर्मचाऱ्यांसाठी राखीव ठेवण्यात आल्या आहेत. त्यामुळे मुंबईच्या सुरक्षेसाठी आयुष्य घालवलेल्या पोलिस कुटुंबांनाही या योजनेचा मोठा लाभ मिळाला आहे.
चावी हातात घेताच भावनांचा बांध फुटला
सकाळपासूनच कार्यक्रमस्थळी उत्साहाचे वातावरण होते. अनेक ज्येष्ठ नागरिक, महिला आणि तरुण पिढी उत्सुकतेने या क्षणाची वाट पाहत होती. जेव्हा प्रत्यक्षात घराची चावी त्यांच्या हातात देण्यात आली, तेव्हा अनेकांच्या डोळ्यांत आनंदाश्रू दाटले.
काही रहिवाशांनी सांगितले की, “आमच्या आयुष्यातील हा सर्वात मोठा दिवस आहे. पिढ्यान्पिढ्या चाळीत राहिल्यानंतर अखेर स्वतःच्या घराची चावी हातात आली.”
काहींच्या चेहऱ्यावर समाधानाचे हास्य होते, तर काही जण चावी हातात घेताच भावनाविवश झाले. अनेकांनी आपल्या कुटुंबीयांसह हा ऐतिहासिक क्षण मोबाईलमध्ये कैद केला.
चार दशकांपासून गाजणाऱ्या प्रश्नाला मार्ग
कार्यक्रमात बोलताना मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी या प्रकल्पाच्या दीर्घ इतिहासाची आठवण करून दिली. त्यांनी सांगितले की,
“मुंबईतील बीडीडी चाळ पुनर्विकास हा गेली ४० वर्षे गाजणारा प्रश्न होता. २०१४ मध्ये मुख्यमंत्रीपदाची जबाबदारी स्वीकारल्यानंतर आम्ही मुंबईतील प्रलंबित प्रश्न सोडवण्याचा निर्णय घेतला. त्या वेळी या प्रकल्पाचा सखोल अभ्यास केल्यानंतर लक्षात आले की अनेक तांत्रिक, कायदेशीर आणि बांधकामाशी संबंधित अडचणी आहेत.”
त्यांनी पुढे सांगितले की, अनेक वर्षे वेगवेगळ्या खासगी बांधकाम व्यावसायिकांकडून प्रस्ताव येत राहिले; परंतु प्रत्येक वेळी नवे प्रस्ताव, नवी चर्चा आणि मतभेद यामुळे प्रकल्प पुढे सरकत नव्हता. त्यामुळेच शासनाने स्वतः पुढाकार घेऊन हा प्रकल्प पूर्ण करण्याचा निर्णय घेतला.
शासनाने घेतला थेट पुढाकार
मुख्यमंत्र्यांनी सांगितले की,
“जर हा प्रकल्प केवळ खासगी बांधकाम व्यावसायिकांवर सोपवला असता, तर तो पूर्ण होण्यासाठी अजून अनेक वर्षे लागली असती. म्हणूनच आम्ही ठरवले की हा प्रकल्प शासनाच्या माध्यमातूनच पूर्ण करायचा.”
यासाठी (म्हाडा) यांना प्रकल्पाची जबाबदारी देण्यात आली. त्यानंतर देशातील सर्वोत्तम दर्जाच्या बांधकाम कंपन्यांनाच या प्रकल्पात सहभागी होण्यासाठी पात्रता देण्यात आली.
या प्रक्रियेत (एल अँड टी) सारख्या प्रतिष्ठित कंपनीची निवड करण्यात आली आणि प्रकल्पाच्या प्रत्यक्ष कामाला वेग मिळाला.
विरोध, अडथळे आणि अखेर यश
फडणवीस यांनी सांगितले की, या प्रकल्पाला सुरुवातीच्या काळात काही हितसंबंधी गटांकडून विरोधही झाला. काहींनी रहिवाशांना भडकवण्याचाही प्रयत्न केला.
मात्र बीडीडी चाळीतील नागरिकांनी शासनावर विश्वास ठेवला आणि त्यामुळेच प्रकल्पाला गती मिळाली. नंतर प्रशासनाने नियोजनबद्ध पद्धतीने काम करत सर्व अडथळे दूर केले.
वर्षातून दोनदा चावी वाटपाचा कार्यक्रम
फडणवीस यांनी पुढे सांगितले की, बीडीडी पुनर्विकासाचा प्रवास आता अधिक वेगाने पुढे जाईल.
“पहिल्या टप्प्यात वरळी परिसरातील घरे, दुसऱ्या टप्प्यात नायगाव परिसरातील घरे देण्यात आली आहेत. आता पुढील काळात दरवर्षी किमान दोन वेळा रहिवाशांना घरांच्या चाव्या देण्याचा कार्यक्रम आयोजित केला जाईल,” असे त्यांनी सांगितले.
बीडीडी चाळींसाठी नवे पर्व
मुंबईतील बीडीडी चाळी या शहराच्या सामाजिक आणि सांस्कृतिक इतिहासाचा महत्त्वाचा भाग मानल्या जातात. अनेक कष्टकरी कुटुंबांनी येथे पिढ्यान्पिढ्या वास्तव्य केले आहे.
आज मिळालेल्या नव्या घरांच्या चाव्यांमुळे या कुटुंबांसाठी सुरक्षित, आधुनिक आणि सन्मानाने जगण्याच्या नव्या आयुष्याची सुरुवात झाली आहे.
हक्काच्या घराचे स्वप्न अखेर पूर्ण झाल्याने नायगाव बीडीडी चाळीतील रहिवाशांच्या चेहऱ्यावर समाधानाचे हास्य आणि डोळ्यांत आनंदाश्रू दिसत होते.
