मुंबई प्रतिनिधी
२०२६ या नव्या वर्षाची सुरुवात भारतीय शेअर बाजारासाठी अत्यंत खडतर ठरली आहे. सलग पाच दिवसांच्या घसरणीनंतर दलाल स्ट्रीटवर गुंतवणूकदारांची चिंता अधिकच वाढली असून बाजारात अक्षरशः हाहाकार उडाल्याचे चित्र आहे. शुक्रवार, ९ जानेवारी रोजी विक्रीच्या जोरदार लाटेने प्रमुख निर्देशांक कोसळले आणि अवघ्या पाच दिवसांत गुंतवणूकदारांच्या संपत्तीतून सुमारे १३ लाख कोटी रुपयांची वाफ झाली.
शुक्रवारी सुरुवातीच्या व्यवहारात बाजारात किरकोळ वाढ दिसून आली होती. मात्र ती काही काळापुरतीच ठरली. दिवसाच्या मध्यावर विक्रीचा जोर वाढत गेला आणि अखेर सेन्सेक्स व निफ्टी दोन्ही निर्देशांक मोठ्या तोट्यासह बंद झाले. बीएसई सेन्सेक्स ६०४.७२ अंकांनी (०.७२ टक्के) घसरून ८३,५७६.२४ अंकांवर स्थिरावला, तर नॅशनल स्टॉक एक्सचेंजचा निफ्टी५० निर्देशांक १९३.५५ अंकांनी (०.७५ टक्के) घसरून २५,६८३.३० वर बंद झाला. सेन्सेक्समधील ३० पैकी तब्बल २१ समभाग तोट्यात राहिले. याआधी गुरुवारीही सेन्सेक्समध्ये ७८० अंकांची मोठी घसरण झाली होती.
पाच दिवसांत भयावह चित्र
गेल्या पाच दिवसांचा आढावा घेतल्यास हा आठवडा गुंतवणूकदारांसाठी दुःस्वप्नासारखा ठरल्याचे स्पष्ट होते. या कालावधीत सेन्सेक्स सुमारे २,२०० अंकांनी घसरला, तर निफ्टीत २.५ टक्क्यांची घसरण नोंदवली गेली. सप्टेंबर २०२५ नंतरचा हा शेअर बाजारासाठीचा सर्वात खराब आठवडा मानला जात आहे. बाजार भांडवलात झालेल्या मोठ्या घटेमुळे गुंतवणूकदारांचे अंदाजे १३ लाख कोटी रुपयांचे नुकसान झाले आहे. परिणामी बाजारातील भावना तीव्र नकारात्मक बनली असून ‘थांबा आणि पहा’ अशी भूमिका गुंतवणूकदारांनी घेतल्याचे दिसते.
शेअर बाजार का कोसळला?
बाजारातील तज्ज्ञांच्या मते, ही घसरण एका कारणामुळे नव्हे, तर देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय घडामोडींच्या एकत्रित परिणामामुळे झाली आहे. विशेषतः पुढील पाच कारणांनी बाजाराचा कल अचानक नकारात्मक झाला.
परदेशी गुंतवणूकदारांची जोरदार विक्री
भारतीय बाजारातील घसरणीचे सर्वात मोठे कारण म्हणजे परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांकडून (एफआयआय) सुरू असलेली सातत्यपूर्ण विक्री. सुरक्षित गुंतवणुकीच्या शोधात एफआयआय भारतीय शेअर्समधील भांडवल काढून घेत असल्याचे चित्र आहे. केवळ गुरुवारीच एफआयआयने ३,३६७ कोटी रुपयांचे शेअर्स विकले. जानेवारीच्या पहिल्याच काही दिवसांत एफआयआयकडून ८,०१७.५१ कोटी रुपयांची निव्वळ विक्री झाली आहे. बाजारातून इतक्या मोठ्या प्रमाणात पैसा बाहेर पडल्याने निर्देशांकांवर दबाव येणे स्वाभाविक ठरले.
अमेरिकन टॅरिफबाबतची अनिश्चितता
जागतिक पातळीवर अमेरिकेतील घडामोडींकडे गुंतवणूकदारांचे लक्ष लागून राहिले आहे. राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी लागू केलेल्या टॅरिफच्या वैधतेबाबत अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाचा निर्णय अपेक्षित होता. मात्र हा निर्णय पुढे ढकलण्यात आल्याने अनिश्चितता अधिक वाढली. जिओजित इन्व्हेस्टमेंट्सचे मुख्य गुंतवणूक धोरणकार डॉ. व्ही.के. विजयकुमार यांच्या मते, हा निर्णय जागतिक व्यापाराच्या भविष्यासाठी निर्णायक ठरणार आहे. भारतासारख्या देशांवर ५० टक्क्यांपर्यंत टॅरिफ लागू होऊ शकतात, या भीतीने गुंतवणूकदार सावध झाले आहेत.
रशियन तेलावर निर्बंधांची शक्यता
भारत-रशिया व्यापार संबंधांबाबतही बाजारात चिंता व्यक्त केली जात आहे. रशियाकडून कच्चे तेल खरेदी करणाऱ्या देशांवर कठोर निर्बंध लादण्याचे संकेत ट्रम्प यांनी दिले आहेत. काही प्रस्तावांनुसार ५०० टक्क्यांपर्यंत जड शुल्क आकारले जाऊ शकते. भारत आपल्या ऊर्जेच्या मोठ्या गरजांसाठी रशियावर अवलंबून असल्याने अशा बातम्यांनी बाजारात घबराट पसरली आहे.
कच्च्या तेलाच्या किमतीत वाढ
कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमतींमुळे बाजारातील चिंता आणखी वाढली आहे. आंतरराष्ट्रीय बाजारात ब्रेंट क्रूडची किंमत ०.५३ टक्क्यांनी वाढून प्रति बॅरल ६२.३२ डॉलरच्या पुढे गेली आहे. भारत ८० टक्क्यांहून अधिक तेल आयात करतो. त्यामुळे तेल महागल्यास महागाई वाढणे, चालू खात्यातील तूट वाढणे आणि कंपन्यांच्या नफ्यावर परिणाम होण्याची भीती गुंतवणूकदारांना भेडसावत आहे. याचा फटका ऑटो, सिमेंट आणि पेंटसारख्या क्षेत्रांना बसला.
रुपयाचा ऐतिहासिक कमकुवतपणा
डॉलरच्या तुलनेत रुपयाच्या घसरणीनेही बाजारावर दबाव आणला आहे. शुक्रवारी रुपया ७ पैशांनी घसरून ८९.९७ वर पोहोचला, जो ९० च्या मानसिक पातळीच्या अगदी जवळ आहे. एफआयआय विक्री आणि कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमती यामुळे रुपयाचे मूल्य घसरत असून यामुळे परदेशी गुंतवणूकदारांसाठी भारतीय बाजार कमी आकर्षक ठरत आहे.
तांत्रिक विश्लेषण काय सांगते?
तांत्रिक चार्टवरून बाजारातील स्थिती आणखी चिंताजनक असल्याचे तज्ज्ञ सांगतात. एचडीएफसी सिक्युरिटीजचे प्राइम रिसर्च प्रमुख देवर्ष वकील यांच्या मते, निफ्टीने अनेक महत्त्वाचे सपोर्ट स्तर तोडले आहेत. निफ्टी ५०-दिवसांच्या एक्सपोनेन्शियल मूव्हिंग एव्हरेज (२५,९११) च्या खाली घसरला असून हे मध्यम कालावधीतील कमकुवतपणाचे संकेत आहेत. २५,८७८ चा मागील सपोर्टही तुटला आहे. आता २५,७०० हा महत्त्वाचा स्तर मानला जात असून तो तुटल्यास घसरण अधिक तीव्र होण्याची शक्यता आहे. दुसरीकडे, बाजारात सुधारणा झाल्यास २६,००० ते २६,०५० हा भाग मजबूत अडथळा ठरेल.
एकूणच, जागतिक अनिश्चितता, एफआयआय विक्री आणि देशांतर्गत आर्थिक घटक यांचा संगम सध्या भारतीय शेअर बाजाराला कठीण काळाकडे ढकलत असल्याचे चित्र आहे. गुंतवणूकदारांनी घाई न करता सावध भूमिका घेणे आणि दर्जेदार समभागांमध्ये टप्प्याटप्प्याने गुंतवणूक करण्याचा सल्ला तज्ज्ञांकडून दिला जात आहे.
