उदयनराजे, शिवेंद्रराजे, नितीन पाटील यांच्यासह आठ विद्यमान संचालकांनी घेतली माघार; पालकमंत्री शंभूराज देसाई आणि ग्रामविकास मंत्री जयकुमार गोरेंच्या लढतींकडे लक्ष
सातारा प्रतिनिधी
सातारा जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँकेच्या निवडणुकीने जिल्ह्यातील सहकार क्षेत्रातील राजकीय समीकरणांना मोठी कलाटणी दिली आहे. उमेदवारी अर्ज मागे घेण्याच्या अखेरच्या दिवशी दिग्गज नेत्यांनी माघार घेतल्याने जिल्ह्याच्या राजकारणात खळबळ उडाली आहे. भाजपचे खासदार उदयनराजे भोसले, सार्वजनिक बांधकाम मंत्री शिवेंद्रराजे भोसले आणि राज्यसभा खासदार नितीन पाटील यांच्यासह सलग दहा वर्षांहून अधिक काळ संचालकपद भूषविलेल्या आठ विद्यमान संचालकांनी निवडणुकीच्या रिंगणातून माघार घेतली. दुसरीकडे, मदत व पुनर्वसन मंत्री मकरंद पाटील यांची बिनविरोध निवड निश्चित झाली असून, माजी खासदार रणजितसिंह निंबाळकर आणि आमदार डॉ. अतुल भोसले यांनीही बिनविरोध प्रवेश केला आहे.
मात्र, माजी सहकार मंत्री बाळासाहेब पाटील आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस शरदचंद्र पवार पक्षाचे प्रदेशाध्यक्ष शशिकांत शिंदे यांच्या माघारीने राजकीय चर्चांना उधाण आले आहे. विशेषतः शशिकांत शिंदे यांचा निर्णय पक्षाच्या राजकीय ताकदीच्या दृष्टीने महत्त्वाचा मानला जात आहे. मतांची जुळवाजुळव, स्थानिक पातळीवरील राजकीय समीकरणे आणि विजयाची अनिश्चितता यांमुळे काही दिग्गजांनी निवडणुकीपासून दूर राहण्याचा निर्णय घेतल्याची चर्चा आहे.
आरबीआयच्या निकषांचा दिग्गजांना फटका
जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँकेच्या निवडणुकीत यंदा भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या निकषांचा मुद्दा महत्त्वाचा ठरला आहे. सलग दहा वर्षे संचालक राहिलेल्या काही नेत्यांच्या पात्रतेबाबत प्रश्न निर्माण झाल्याने अनेकांना निवडणुकीच्या प्रक्रियेतून बाजूला व्हावे लागले. त्याचा परिणाम जिल्ह्यातील सहकार क्षेत्रातील प्रस्थापित नेतृत्वावर झाला आहे.
विधान परिषदेचे माजी सभापती रामराजे नाईक निंबाळकर यांनी सोमवारीच आपला उमेदवारी अर्ज मागे घेतला होता. त्यानंतर अंतिम दिवशी अन्य आठ विद्यमान संचालकांनी माघार घेतल्याने बँकेतील सत्तासमीकरणे बदलण्याचे संकेत मिळाले आहेत.
उदयनराजे भोसले, शिवेंद्रराजे भोसले, नितीन पाटील, रामराजे नाईक निंबाळकर आणि माजी आमदार प्रभाकर घार्गे यांच्यासारख्या अनुभवी नेत्यांच्या माघारीमुळे जिल्हा बँकेच्या राजकारणात नव्या चेहऱ्यांना संधी मिळाली आहे. मात्र, या माघारीमागे नेमकी कोणती राजकीय गणिते होती, याबाबत जिल्ह्यात उलटसुलट चर्चा सुरू आहे.
मकरंद पाटील यांची बिनविरोध निवड; निंबाळकर, भोसले यांचीही एंट्री
खरेदी-विक्री मतदारसंघातून मदत व पुनर्वसन मंत्री मकरंद पाटील यांची बिनविरोध निवड झाली आहे. जिल्ह्याच्या सहकार क्षेत्रात त्यांचे राजकीय वजन लक्षात घेता ही निवड महत्त्वाची मानली जात आहे.
बँका व नागरी पतसंस्था मतदारसंघातून माजी खासदार रणजितसिंह निंबाळकर यांची बिनविरोध निवड झाली. कृषी प्रक्रिया मतदारसंघातून आमदार डॉ. अतुल भोसले यांनीही बिनविरोध निवडून येत जिल्हा बँकेत प्रथमच संचालक म्हणून प्रवेश केला आहे.
गृहनिर्माण व पाणीपुरवठा मतदारसंघात उदयनराजे भोसले यांच्या माघारीनंतर त्यांचे निकटवर्तीय काका धुमाळ यांची बिनविरोध निवड झाली. त्याचप्रमाणे शिवेंद्रराजे आणि नितीन पाटील यांच्या माघारीनंतर सातारा आणि वाई तालुका सोसायटी मतदारसंघांत त्यांच्या राजकीय गटांशी संबंधित उमेदवारांना बिनविरोध निवडीचा मार्ग मोकळा झाला.
या घडामोडींमुळे जिल्हा बँकेच्या निवडणुकीत केवळ उमेदवार बदललेले नाहीत, तर सहकार क्षेत्रातील प्रभावी नेतृत्वाच्या पुढील वाटचालीबाबतही प्रश्न निर्माण झाले आहेत.
बाळासाहेब पाटील यांची माघार; कराडमधील राजकीय समीकरणे बदलली
माजी सहकार मंत्री बाळासाहेब पाटील यांच्या माघारीने कराड तालुका सोसायटी मतदारसंघातील निवडणुकीचे चित्र बदलले आहे. मागील निवडणुकीत त्यांनी कराड उत्तरचे तत्कालीन आमदार म्हणून या मतदारसंघातून दावेदारी केली होती. त्या वेळी डॉ. अतुल भोसले यांच्याकडे सुमारे २० मतांचा पाठिंबा असल्याचे सांगितले जात होते. भोसले यांच्याशी हातमिळवणी करून बाळासाहेब पाटील यांनी विलासकाका उंडाळकर यांचे पुत्र ॲड. उदयसिंह पाटील यांचा थोडक्या मतांनी पराभव केला होता.
मात्र, यंदाच्या निवडणुकीत परिस्थिती बदलली आहे. डॉ. अतुल भोसले आणि उंडाळकर गट यांच्यातील जवळीक वाढल्याने कराडमधील राजकीय समीकरणांना नवे वळण मिळाले. परिणामी, बाळासाहेब पाटील यांना निवडणुकीतून माघार घ्यावी लागल्याचे चित्र आहे.
कराडमधील ही उलथापालथ केवळ एका मतदारसंघापुरती मर्यादित नसून, जिल्हा बँकेच्या निवडणुकीतील बदलत्या गटबाजीचेही संकेत देणारी आहे.
शशिकांत शिंदेंच्या माघारीने राष्ट्रवादीच्या गोटात चर्चा
राष्ट्रवादी काँग्रेस शरदचंद्र पवार पक्षाचे प्रदेशाध्यक्ष शशिकांत शिंदे यांनी निवडणुकीतून माघार घेतल्याने राजकीय वर्तुळात आश्चर्य व्यक्त केले जात आहे. जिल्ह्यातील सहकार क्षेत्रात त्यांची भूमिका महत्त्वाची मानली जाते. त्यामुळे त्यांच्या माघारीचे परिणाम पक्षाच्या स्थानिक राजकारणावर काय होणार, याकडे लक्ष लागले आहे.
मतांची जुळवाजुळव आणि विजयाची खात्री नसल्यामुळे त्यांनी माघार घेतल्याची चर्चा असली, तरी त्यांच्या निर्णयामागील अधिकृत कारण स्पष्ट होणे महत्त्वाचे आहे. त्यांच्या माघारीमुळे जिल्हा बँकेच्या निवडणुकीत शरदचंद्र पवार गटाची पुढील रणनीती काय असेल, हा प्रश्न उपस्थित झाला आहे.
पाटण, माण आणि फलटणमध्ये प्रतिष्ठेच्या लढती
जिल्ह्यातील ११ सोसायटी मतदारसंघांपैकी सातारा, वाई आणि खटाव हे तीन मतदारसंघ बिनविरोध झाले आहेत. अन्य मतदारसंघांमध्ये निवडणुकीची चुरस कायम असून, पाटण, माण आणि फलटण येथील लढतींकडे संपूर्ण जिल्ह्याचे लक्ष लागले आहे.
पाटणमध्ये पालकमंत्री शंभूराज देसाई विरुद्ध सत्यजितसिंह पाटणकर अशी लढत रंगणार आहे. देसाई हे शिवसेनेचे नेते, तर पाटणकर हे भाजपशी संबंधित असल्याने या लढतीला राजकीय प्रतिष्ठेची किनार लाभली आहे.
माणमध्ये ग्रामविकास मंत्री जयकुमार गोरे यांच्यासमोर बंधू शेखर गोरे आणि मनोज पोळ यांचे आव्हान असेल. जयकुमार गोरे हे भाजपकडून, शेखर गोरे हे शिवसेनेकडून, तर मनोज पोळ हे राष्ट्रवादी काँग्रेस शरदचंद्र पवार पक्षाकडून मैदानात असल्याने येथे तिरंगी लढत होणार आहे. या मतदारसंघातील निकाल जिल्ह्यातील राजकीय गटांच्या ताकदीची कसोटी पाहणारा ठरू शकतो.
फलटणमध्ये संजीवराजे निंबाळकर विरुद्ध समशेरसिंह निंबाळकर अशी थेट लढत होणार आहे. रामराजे नाईक निंबाळकर यांचे चुलत बंधू संजीवराजे आणि फलटणचे नगराध्यक्ष समशेरसिंह यांच्यातील या संघर्षाकडेही लक्ष लागले आहे.
बिनविरोध निवड झालेल्या उमेदवारांची यादी
जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँकेच्या निवडणुकीत उपलब्ध माहितीनुसार पुढील उमेदवारांची बिनविरोध निवड झाली आहे.
सातारा तालुका सोसायटी: जितेंद्र सावंत (भाजप)
वाई तालुका सोसायटी: सत्यजित वीर (राष्ट्रवादी काँग्रेस)
गृहनिर्माण व पाणीपुरवठा मतदारसंघ: काका धुमाळ (भाजप)
खरेदी-विक्री मतदारसंघ: मंत्री मकरंद पाटील (राष्ट्रवादी काँग्रेस)
बँका व नागरी पतसंस्था मतदारसंघ: माजी खासदार रणजितसिंह निंबाळकर (भाजप)
कृषी प्रक्रिया मतदारसंघ: आमदार डॉ. अतुल भोसले (भाजप)
महिला राखीव मतदारसंघ: ऋतुजा पाटील (राष्ट्रवादी काँग्रेस), मंगल पाटील (शिवसेना)
खटाव तालुका सोसायटी: नंदकुमार मोरे (भाजप)
जिल्हा बँकेच्या सत्तासमीकरणांना नवे वळण
सातारा जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँकेची मागील निवडणूक आघाडी सरकारच्या काळात झाली होती. त्या वेळी सहकार क्षेत्रातील प्रस्थापित नेत्यांचे वर्चस्व होते. मात्र, यंदाच्या निवडणुकीत आरबीआयच्या निकषांमुळे निर्माण झालेली पात्रतेची चर्चा, दिग्गजांची माघार, नव्या उमेदवारांना मिळालेली संधी आणि स्थानिक राजकीय गटांतील बदलती समीकरणे यामुळे निवडणुकीचे स्वरूप बदलले आहे.
मकरंद पाटील, रणजितसिंह निंबाळकर आणि डॉ. अतुल भोसले यांची बिनविरोध निवड झाली असली, तरी पाटण, माण आणि फलटणमधील लढतींचे निकाल जिल्हा बँकेतील पुढील राजकीय समीकरणांवर प्रभाव टाकू शकतात. त्यामुळे ही निवडणूक केवळ सहकारी बँकेच्या संचालक मंडळापुरती मर्यादित राहिलेली नाही; तर सातारा जिल्ह्यातील राजकीय प्रभाव, स्थानिक नेतृत्व आणि सहकार क्षेत्रावरील वर्चस्वाची कसोटी ठरणार आहे.
