मुंबई प्रतिनिधी
भारताच्या ८०व्या स्वातंत्र्य दिनानिमित्त मुंबईत देशभक्तीचा उत्साह शिगेला पोहोचला असून, शहराच्या विविध भागांत तिरंगा फडकावण्यापासून सांस्कृतिक कार्यक्रम, चित्रपट महोत्सव, हुतात्मा सैनिकांच्या कुटुंबांचा सन्मान, मानवी साखळी, सायकल रॅली, व्याख्याने, वारसा फेऱ्या आणि सामाजिक उपक्रमांचे आयोजन करण्यात आले आहे. १४ ऑगस्टपासूनच मुंबईत स्वातंत्र्यदिनाच्या कार्यक्रमांना सुरुवात होत असून, १५ ऑगस्टला विविध भागांमध्ये दिवसभर कार्यक्रमांची रेलचेल राहणार आहे.
‘हर घर तिरंगा’च्या पार्श्वभूमीवर यंदाच्या स्वातंत्र्यदिनाच्या कार्यक्रमांमध्ये केवळ मनोरंजन किंवा औपचारिक ध्वजारोहणापुरते मर्यादित न राहता राष्ट्रभक्ती, स्वातंत्र्यलढ्याचा इतिहास, सामाजिक एकोपा आणि युवा सहभागावर विशेष भर देण्यात आला आहे.
पेडर रोडवर देशभक्तीपर चित्रपटांचा जागर
नॅशनल फिल्म डेव्हलपमेंट कॉर्पोरेशन (NFDC) आणि नॅशनल म्युझियम ऑफ इंडियन सिनेमा (NMIC) यांच्या वतीने दादासाहेब फाळके चित्रनगरीच्या सहकार्याने १४ ते १६ ऑगस्टदरम्यान पेडर रोड येथील एनएफडीसी-एफडी कॉम्प्लेक्सच्या ऑडिटोरियम-२मध्ये ‘हर घर तिरंगा : देशभक्तीपर चित्रपट महोत्सव २०२६’ आयोजित करण्यात आला आहे.
१४ ऑगस्ट रोजी दुपारी ४ वाजता महोत्सवाचे उद्घाटन होणार आहे. भारताचा स्वातंत्र्यलढा, देशाचा प्रवास आणि वीर जवानांच्या शौर्याची आठवण करून देणारे देशभक्तीपर चित्रपट, क्लासिक्स आणि माहितीपट या महोत्सवात दाखवले जाणार आहेत. या महोत्सवासाठी प्रवेश विनामूल्य असून ‘प्रथम येणाऱ्यास प्राधान्य’ या तत्त्वावर प्रवेश दिला जाणार आहे.
याशिवाय १८ ऑगस्ट रोजी दुपारी ४ वाजता एनएमआयसीच्या ऑडिटोरियम-२मध्ये ऑस्कर नामांकन मिळालेला ‘लगान’ हा चित्रपट दाखवण्यात येणार असून, त्यासाठी स्वतंत्र शुल्क न आकारता संग्रहालयाच्या तिकिटामध्येच प्रवेशाचा समावेश करण्यात आला आहे.
८० हुतात्मा सैनिकांच्या कुटुंबांचा गौरव
किंग्ज सर्कल येथील षण्मुखानंद सभागृहात १५ ऑगस्टला स्वातंत्र्यदिनाचा विशेष सोहळा रंगणार आहे. षण्मुखानंद फाइन आर्ट्स अँड संगीत सभा, साऊथ इंडियन एज्युकेशन सोसायटी (SIES) आणि भारतीय सेनेच्या सहकार्याने ८० हुतात्मा सैनिकांच्या कुटुंबीयांचा गौरव करण्यात येणार आहे.
गेल्या अनेक वर्षांपासून राष्ट्रीय दिवस सशस्त्र दलांच्या सन्मानार्थ साजरे करण्याची परंपरा संस्थेने जपली आहे. यंदा जम्मू-काश्मीरमधील राजौरी, कालाकोट परिसरात दहशतवाद्यांविरुद्धच्या कारवाईत दाखविलेल्या शौर्याबद्दल परशोत्तम कुमार यांना ‘श्री षण्मुखा शौर्य रत्न पुरस्कार’ प्रदान करण्यात येणार आहे.
षण्मुखानंद सभेने सातारा जिल्ह्यातील आपशिंगे येथे अग्निवीर होऊ इच्छिणाऱ्या युवकांसाठी सुमारे एक कोटी रुपये खर्चून ‘फिनिशिंग स्कूल’ उभारले आहे. त्यामुळे स्वातंत्र्यदिनाच्या निमित्ताने सैनिकांचा सन्मान करण्याबरोबरच युवकांना संरक्षण दलाकडे आकर्षित करण्याच्या उपक्रमालाही विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. षण्मुखानंद संस्थेच्या अधिकृत कार्यक्रमपत्रिकेत १५ ऑगस्टच्या सोहळ्यात ध्वजारोहण, विशेष संचलन आणि लष्करी अधिकाऱ्यांच्या उपस्थितीची नोंद आहे.
साडेचार हजार विद्यार्थ्यांची मानवी साखळी
SIESच्या विविध शैक्षणिक संस्थांमधील सुमारे ४,३०० विद्यार्थी स्वातंत्र्यदिनाच्या निमित्ताने तब्बल ५.५५ किलोमीटर लांबीची मानवी साखळी उभारणार आहेत. माटुंगा येथील SIES हायस्कूलपासून या मानवी साखळीला सुरुवात होऊन सायनमार्गे किंग्ज सर्कल येथे तिचा समारोप होणार आहे.
विद्यार्थ्यांच्या सहभागातून राष्ट्रप्रेम, एकता आणि सामाजिक बांधिलकीचा संदेश देण्याचा या उपक्रमाचा उद्देश आहे. मुंबईतील मध्यवर्ती भागातून जाणारी ही मानवी साखळी शहरातील नागरिकांचेही लक्ष वेधून घेण्याची शक्यता आहे.
आयआयटी मुंबईतही विशेष सोहळा
पवईतील भारतीय तंत्रज्ञान संस्था, मुंबई (IIT Bombay) येथेही १५ ऑगस्ट रोजी सकाळी ८.३० ते दुपारी १२ या वेळेत ८०व्या स्वातंत्र्यदिनानिमित्त विशेष सामाजिक-सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला आहे.
शैक्षणिक संस्था, विद्यार्थी आणि प्राध्यापकांच्या सहभागातून होणाऱ्या या कार्यक्रमात स्वातंत्र्यदिनाचा उत्साह आणि संस्थेच्या शैक्षणिक-सामाजिक बांधिलकीचे दर्शन घडणार आहे.
‘व्हॉइसेस ऑफ फ्रीडम’मधून इतिहासाला उजाळा
नरीमन पॉइंट येथील नॅशनल सेंटर फॉर परफॉर्मिंग आर्ट्स (NCPA) येथे १४ ऑगस्टला ‘व्हॉइसेस ऑफ फ्रीडम – ओरल हिस्टरीज फ्रॉम इंडियाज जर्नी टू इंडिपेंडन्स’ या विशेष कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले आहे. नागरिकांच्या आठवणी आणि मौखिक इतिहासाच्या माध्यमातून स्वातंत्र्यलढा, दुसरे महायुद्ध, फाळणी आणि स्वातंत्र्यानंतरच्या भारतातील बदलांचा वेध या कार्यक्रमातून घेतला जाणार आहे. प्रवेश विनामूल्य असून कार्यक्रमाची वेळ सायंकाळी ६.३० वाजता आहे.
स्वातंत्र्यलढ्याच्या पाऊलखुणा शोधणारी वारसा फेरी
मुंबईच्या स्वातंत्र्यलढ्यातील योगदानाची आठवण करून देण्यासाठी ‘आझाद हिंद’ या नावाने वारसा फेरीचेही आयोजन करण्यात आले आहे. १५ ऑगस्टला सकाळी ९ वाजता होणाऱ्या या फेरीत मुंबईतील स्वातंत्र्यसैनिक, काँग्रेसच्या स्थापनेशी संबंधित ठिकाणे, भारत छोडो आंदोलन, भूमिगत रेडिओ केंद्रे, महात्मा गांधींचे मुंबईतील वास्तव्य आणि दांडी मार्चशी संबंधित इतिहासाचा वेध घेतला जाणार आहे.
सायकल रॅलीपासून पर्यावरण संवर्धनापर्यंत
मुंबईच्या काही भागांत स्वातंत्र्यदिनानिमित्त सायकल रॅली आणि पर्यावरणपूरक उपक्रमही आयोजित करण्यात आले आहेत. गोरेगाव पूर्वेतील आरे परिसरात सकाळी सायकलिंगसह ‘सीड बॉम्बिंग’ उपक्रम राबविण्याचे नियोजन आहे. देशभक्तीचा उत्सव साजरा करताना पर्यावरण संवर्धनाचा संदेश देण्याचा या उपक्रमामागील हेतू आहे.
कवितेतूनही देशभक्तीचा जागर
मुंबईत स्वातंत्र्यदिनाच्या पार्श्वभूमीवर साहित्यिक कार्यक्रमांनाही स्थान मिळाले आहे. १५ ऑगस्टला दुपारी ४ वाजता ‘जश्न-ए-आझादी मुशायरा’ आयोजित करण्यात आला असून, उर्दू आणि हिंदी कविता, गझल, नज्म आणि शायरीच्या माध्यमातून स्वातंत्र्य, राष्ट्रप्रेम आणि सांस्कृतिक वैविध्याचा जागर केला जाणार आहे.
चौकाचौकांत तिरंगा; मुंबईत देशभक्तीचा माहोल
ध्वजारोहण, प्रभातफेरी, सांस्कृतिक कार्यक्रम, विद्यार्थ्यांच्या रॅली, मानवी साखळ्या, देशभक्तीपर गीत-संगीत, चित्रपट प्रदर्शन, सैनिकांच्या कुटुंबीयांचा सन्मान आणि सामाजिक उपक्रम अशा विविध माध्यमांतून मुंबईकर स्वातंत्र्यदिन साजरा करणार आहेत. त्यामुळे १५ ऑगस्टला मुंबईच्या रस्त्यांपासून शैक्षणिक संस्था, सांस्कृतिक केंद्रे आणि सार्वजनिक ठिकाणांपर्यंत तिरंग्याचा रंग पाहायला मिळणार आहे.
विशेष म्हणजे, यंदाच्या कार्यक्रमांमध्ये तरुणाईचा सहभाग मोठ्या प्रमाणावर राहणार आहे. हजारो विद्यार्थी मानवी साखळीत सहभागी होणार असून, विविध संस्थांनी सायकल रॅली, सांस्कृतिक कार्यक्रम आणि सामाजिक उपक्रमांच्या माध्यमातून नागरिकांना स्वातंत्र्यदिनाच्या उत्सवात सहभागी होण्याचे आवाहन केले आहे.
स्वातंत्र्याच्या ८०व्या वर्षात मुंबई केवळ तिरंगा फडकवून थांबणार नसून, ‘स्वातंत्र्याची जाणीव, शौर्याला सलाम आणि नव्या भारताची जबाबदारी’ या त्रिसूत्रीने स्वातंत्र्यदिन साजरा करण्यासाठी सज्ज झाली आहे.
