मुंबई प्रतिनिधी
सततच्या दमदार पावसामुळे मुंबईकरांसाठी दिलासादायक बातमी समोर आली आहे. मुंबई महानगरपालिकेला पाणीपुरवठा करणाऱ्या सात प्रमुख जलस्रोतांपैकी एक असलेला विहार तलाव सोमवारी रात्री ९ वाजता पूर्ण क्षमतेने भरून ओसंडून वाहू लागला. यंदाच्या मान्सूनमध्ये अपेक्षेपेक्षा लवकर तलाव भरल्याने शहराच्या पाणीपुरवठ्याबाबतची चिंता मोठ्या प्रमाणात कमी झाली आहे. तलावातील अतिरिक्त पाण्याचा विसर्ग मिठी नदीच्या दिशेने सुरू करण्यात आला असून जलसाठ्यात सातत्याने वाढ होत असल्याने पालिका प्रशासनाने समाधान व्यक्त केले आहे.
गेल्या वर्षी विहार तलाव १८ ऑगस्ट २०२५ रोजी भरला होता. मात्र, यंदा जुलै महिन्याच्या सुरुवातीलाच तलाव पूर्ण क्षमतेने भरल्याने यंदाचा पावसाळा जलसंपत्तीच्या दृष्टीने समाधानकारक ठरत असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. तलावाच्या पाणलोट क्षेत्रात गेल्या काही दिवसांपासून झालेल्या मुसळधार पावसामुळे जलसाठ्यात वेगाने वाढ झाली आणि अखेर सोमवारी रात्री तलाव ओव्हरफ्लो झाला.
मुंबईला पाणीपुरवठा करणाऱ्या सात तलावांमध्ये विहार आणि तुळशी हे तुलनेने लहान तलाव मानले जातात. मात्र, या दोन्ही तलावांचे महत्त्व मोठे आहे. विहार तलावाची उपयुक्त पाणी साठवण क्षमता २७,६९८ दशलक्ष लिटर (२,७६९.८० कोटी लिटर) इतकी असून या तलावातून मुंबईला दररोज सरासरी ९० दशलक्ष लिटर (९ कोटी लिटर) पाणीपुरवठा केला जातो. त्यामुळे हा तलाव पूर्ण क्षमतेने भरल्याने शहराच्या पाणीपुरवठा व्यवस्थेला मोठा आधार मिळाला आहे.
१८५९ साली उभारण्यात आलेला विहार तलाव हा मुंबईच्या जलपुरवठा व्यवस्थेतील ऐतिहासिक प्रकल्प मानला जातो. सुमारे १८.९६ चौरस किलोमीटर पाणलोट क्षेत्र असलेल्या या तलावाच्या बांधकामासाठी त्या काळात सुमारे ६५.५ लाख रुपये खर्च करण्यात आला होता. पूर्ण क्षमतेने भरल्यानंतर या तलावाचे जलक्षेत्र सुमारे ७.२६ चौरस किलोमीटर इतके विस्तारते.
पालिकेच्या जलअभियंता विभागाकडून तलावातील पाणीपातळीवर सातत्याने लक्ष ठेवले जात असून, अतिरिक्त पाण्याचा विसर्ग नियंत्रित पद्धतीने मिठी नदीमध्ये सोडण्यात येत आहे. पावसाचा जोर कायम राहिल्यास इतर तलावांच्या पाणीसाठ्यातही आणखी वाढ होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
मुंबईचा पाणीपुरवठा भातसा, अप्पर वैतरणा, मोडक सागर, तानसा, मध्य वैतरणा, विहार आणि तुळशी या सात तलावांवर अवलंबून आहे. त्यापैकी विहार तलाव ओव्हरफ्लो झाल्याने जलसाठ्याच्या स्थितीत सकारात्मक बदल झाला असून, आगामी महिन्यांतील पाणीपुरवठ्याबाबतचा आत्मविश्वास वाढला आहे.
मान्सूनचा जोर कायम राहिल्यास उर्वरित तलावही लवकरच पूर्ण क्षमतेने भरण्याची शक्यता असून, त्यामुळे यंदा मुंबईकरांना पाणीकपातीच्या संकटाचा सामना करावा लागणार नाही, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. विहार तलाव ओसंडून वाहू लागल्याने मुंबईच्या जलव्यवस्थापनासाठी हा मान्सूनमधील पहिला मोठा टप्पा मानला जात असून, नागरिकांसाठी ही निश्चितच दिलासादायक घडामोड ठरली आहे.
