कोल्हापूर/सातारा प्रतिनिधी
ऊस उत्पादक शेतकऱ्यांच्या उसाला प्रतिटन ४ हजार ५०० रुपये पहिली उचल मिळावी, या मागणीवरून पश्चिम महाराष्ट्रातील ऊसदर आंदोलनाने आता उग्र स्वरूप धारण केले आहे. स्वाभिमानी शेतकरी संघटनेचे संस्थापक अध्यक्ष आणि माजी खासदार राजू शेट्टी यांनी आंदोलनाची धग थेट मुंबईपर्यंत पोहोचवण्याचा इशारा दिला आहे. ऊसदराचा प्रश्न तातडीने मार्गी न लागल्यास मुंबईकडे जाणारा भाजीपाला आणि दूध रोखण्यात येईल, असा इशारा देतानाच ४ नोव्हेंबर रोजी सकाळपासून दूध आणि भाजीपाला वाहतुकीवर निर्बंध घालण्यास सुरुवात झाल्याचे वृत्त आहे. दुसरीकडे, सातारा जिल्ह्यातील नागठाणे आणि कोल्हापूर जिल्ह्यातील किणी टोलनाका येथे पुणे-बंगळुरू राष्ट्रीय महामार्ग रोखून धरण्यात आल्याने वाहतुकीचा अक्षरशः बोजवारा उडाला आहे. आंदोलनाला २२ ते २३ तासांहून अधिक काळ लोटला असून महामार्गावर वाहनांच्या अनेक किलोमीटर लांब रांगा लागल्या आहेत.
किणी टोलनाक्यावर राजू शेट्टींचा मुक्काम; आंदोलनाचा दुसरा दिवस
यंदाच्या गळीत हंगामासाठी उसाला विनाकपात प्रतिटन ४ हजार ५०० रुपये पहिली उचल मिळावी, अशी स्वाभिमानी शेतकरी संघटनेची प्रमुख मागणी आहे. या मागणीसाठी संघटनेने सुरुवातीला छावणी आंदोलन केले. मात्र, प्रशासन, पालकमंत्री आणि साखर कारखानदार यांच्याबरोबर चर्चेच्या अनेक फेऱ्या होऊनही कोणताही ठोस निर्णय झाला नाही. त्यामुळे ३ नोव्हेंबरपासून पुणे-बंगळुरू राष्ट्रीय महामार्गावरील किणी टोलनाका येथे राजू शेट्टी यांच्या नेतृत्वाखाली बेमुदत चक्काजाम आंदोलन सुरू करण्यात आले.
राजू शेट्टी यांनी रात्रही टोलनाक्यावरच काढली. शेतकऱ्यांच्या मागण्यांवर ठोस निर्णय झाल्याशिवाय आंदोलन मागे घेणार नसल्याचा निर्धार त्यांनी व्यक्त केला आहे. कारखानदारांनी शेतकऱ्यांच्या सहनशीलतेचा अंत पाहू नये, असा इशाराही त्यांनी दिला आहे.
नागठाण्यात २२ तासांपासून रास्ता रोको; सातारा-कऱ्हाड मार्गावर वाहनांच्या रांगा
कोल्हापुरातील आंदोलनाला पाठिंबा देण्यासाठी सातारा जिल्ह्यातील नागठाणे येथेही स्वाभिमानी शेतकरी संघटनेने पुणे-बंगळुरू राष्ट्रीय महामार्गावर चक्काजाम आंदोलन सुरू केले आहे. सातारा जिल्हाध्यक्ष राजू शेळके यांच्या नेतृत्वाखाली आंदोलकांनी महामार्गावर ठिय्या मांडला आहे.
या आंदोलनामुळे सातारा ते कऱ्हाडदरम्यानची वाहतूक मोठ्या प्रमाणावर विस्कळीत झाली आहे. नागठाणे ते गौरीशंकर कॉलेज परिसरापर्यंत वाहनांच्या लांबच लांब रांगा लागल्या आहेत. प्रवासी, वाहनचालक आणि मालवाहतूकदारांना मोठ्या गैरसोयीचा सामना करावा लागत आहे. काही ट्रकचालकांनी आंदोलकांकडून मारहाण झाल्याचा आरोपही केला आहे. दरम्यान, वाहतूक कोंडी कमी करण्यासाठी पोलिसांकडून वाहनांना पर्यायी मार्गाने वळवण्यात येत आहे.
साखरेची एमएसपी ५० रुपये करा; इथेनॉलचा दर ७० रुपये करण्याची मागणी
ऊसदराच्या प्रश्नावरून स्वाभिमानी शेतकरी संघटनेने केवळ साखर कारखानदारांनाच नव्हे, तर केंद्र आणि राज्य सरकारलाही लक्ष्य केले आहे. साखरेची किमान विक्री किंमत (एमएसपी) प्रतिकिलो ५० रुपये करावी, सी-हेवी मळीपासून तयार होणाऱ्या इथेनॉलचा दर प्रतिलिटर ७० रुपये करावा आणि त्यासाठी सध्याच्या दरात १२ रुपयांची वाढ करावी, अशी मागणी संघटनेने केली आहे.
राज्य सहकारी बँकेने साखरेचे मूल्यांकन प्रतिक्विंटल ४ हजार २०० रुपये केले असतानाही कारखानदार शेतकऱ्यांना अपेक्षित पहिली उचल देण्यास टाळाटाळ करीत असल्याचा आरोप संघटनेचे महाराष्ट्र प्रदेश कार्याध्यक्ष अनिल पवार यांनी केला आहे. साखरेला बाजारात चांगला दर मिळत असताना त्याचा फायदा ऊस उत्पादक शेतकऱ्यांना का मिळत नाही, असा सवालही उपस्थित करण्यात येत आहे.
मुंबईचा दूध-भाजीपाला पुरवठा रोखण्यास सुरुवात
आंदोलनाची व्याप्ती वाढवण्याचा निर्णय स्वाभिमानी शेतकरी संघटनेने घेतला आहे. ऊसदराचा प्रश्न तातडीने निकाली न निघाल्यास मुंबईकडे जाणारा दूध आणि भाजीपाला पुरवठा रोखण्यात येईल, असा इशारा राजू शेट्टी यांनी दिला होता. त्यानुसार ४ नोव्हेंबर रोजी सकाळपासून मुंबईच्या दिशेने जाणाऱ्या दूध आणि भाजीपाल्याच्या वाहतुकीवर आंदोलनकर्त्यांनी अडथळे आणण्यास सुरुवात केल्याचे वृत्त आहे.
यामुळे मुंबईसह मोठ्या शहरांमधील दूध आणि भाजीपाल्याच्या पुरवठ्यावर परिणाम होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. शेतकऱ्यांच्या मागण्यांकडे सरकार आणि कारखानदारांनी दुर्लक्ष केल्यास आंदोलन आणखी तीव्र केले जाईल, असा इशारा संघटनेने दिला आहे.
स्वाभिमानीचा फायनान्स कंपनीलाही दणका; हातोडा मारून घराचे सील तोडले
दरम्यान, शेतकरी आणि सर्वसामान्य कुटुंबांच्या आर्थिक पिळवणुकीविरोधातही स्वाभिमानी शेतकरी संघटनेने आक्रमक भूमिका घेतली आहे. अमरावती जिल्ह्यातील धामणगाव रेल्वे तालुक्यातील निंबोरा बोडखा येथे फायनान्स कंपनीने कांबळे परिवाराच्या घराला सील ठोकल्याची घटना घडली होती. रवी कांबळे आणि राजकुमार कांबळे यांच्या कुटुंबीयांना घरात प्रवेश करण्यास रोखण्यात आल्याचा आरोप करण्यात आला होता.
या घटनेनंतर स्वाभिमानी शेतकरी संघटनेचे कपिल पडघान यांच्या नेतृत्वाखाली कार्यकर्त्यांनी संबंधित ठिकाणी आंदोलन केले. यावेळी हातोड्याच्या साहाय्याने घराचे सील तोडून कांबळे कुटुंबाला घरात प्रवेश मिळवून देण्यात आला. त्यामुळे फायनान्स कंपन्यांच्या कथित मनमानी वसुलीविरोधातही संघटनेने आक्रमक पवित्रा घेतल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
ऊसदराचा तिढा सुटणार की आंदोलनाचा वणवा भडकणार?
एकीकडे ऊस उत्पादक शेतकरी पहिल्या उचलीसाठी रस्त्यावर उतरले आहेत, तर दुसरीकडे साखर कारखानदार आणि सरकार यांच्यातील चर्चेतून अद्याप समाधानकारक तोडगा निघालेला नाही. महामार्गावरील चक्काजाम, दूध-भाजीपाला वाहतुकीला अडथळे आणि कारखानदारांविरोधातील आक्रमक भूमिका यामुळे पश्चिम महाराष्ट्रातील परिस्थिती संवेदनशील बनली आहे.
शेतकऱ्यांना त्यांच्या उसाचा योग्य मोबदला मिळावा, ही आंदोलनाची मुख्य भूमिका असली तरी महामार्ग रोखल्यामुळे सर्वसामान्य प्रवासी, रुग्ण, विद्यार्थी आणि मालवाहतूकदारही अडचणीत आले आहेत. त्यामुळे सरकारने तातडीने मध्यस्थी करून शेतकरी संघटना आणि साखर कारखानदार यांच्यात ठोस तोडगा काढण्याची गरज निर्माण झाली आहे. आता राजू शेट्टी आंदोलन मागे घेणार की मुंबईच्या पुरवठ्यावरही आंदोलनाची धडक बसणार, याकडे संपूर्ण राज्याचे लक्ष लागले आहे.
