मुंबई प्रतिनिधी
मुंबई : निवडणूक आयोगाच्या अंतर्गत कामकाजाबाबत समोर आलेल्या अहवालावरून राजकीय वातावरण तापले आहे. माजी मुख्यमंत्री आणि काँग्रेस नेते पृथ्वीराज चव्हाण यांनी मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांना पदावरून हटवण्याची प्रक्रिया सुरू करावी, तसेच संपूर्ण प्रकरणाची सखोल चौकशी करावी, अशी मागणी केली आहे.
निवडणूक आयोगातील दोन निवडणूक आयुक्तांनी काही निर्णयांवर आक्षेप नोंदवल्याचा दावा करणारा अहवाल समोर आल्यानंतर हा वाद निर्माण झाला आहे. संबंधित अहवालानुसार, गेल्या दहा महिन्यांत निवडणूक नोंदणी, मतदारांची नावे वगळणे किंवा पुन्हा समाविष्ट करणे आणि मतदार यादीच्या विशेष सखोल पुनरावलोकनाशी संबंधित काही निर्णयांवर आक्षेप नोंदवण्यात आल्याचे सांगण्यात आले आहे.
या पार्श्वभूमीवर चव्हाण यांनी मुख्य निवडणूक आयुक्तांकडून सहकारी आयुक्तांशी चर्चा न करता निर्णय घेतले जात असल्याचा आरोप केला. “ते कोणाला निवडणुका जिंकण्यास मदत करत होते?” असा सवालही त्यांनी उपस्थित केला. मात्र, हे आरोप आणि अहवालातील दावे वादग्रस्त असून निवडणूक आयोगाने निर्णय सामूहिक आणि एकमताने घेतले जात असल्याचे स्पष्ट केले आहे.
‘निर्णय सामूहिक पद्धतीने होणे आवश्यक’
मतभेद असणे ही वेगळी बाब आहे; मात्र निवडणूक आयोगासारख्या घटनात्मक संस्थेचे निर्णय कायद्यानुसार सामूहिक पद्धतीने घेतले जाणे अपेक्षित असल्याचे चव्हाण यांनी म्हटले. आयोगाच्या कामकाजाबाबत निर्माण झालेल्या प्रश्नांची स्वतंत्र आणि सखोल चौकशी झाली पाहिजे, अशी त्यांची भूमिका आहे.
चव्हाण यांनी या प्रकरणात आवश्यक असल्यास सर्वोच्च न्यायालयाने स्वतःहून दखल घेऊन निवडणूक आयोगाच्या कामकाजाची चौकशी करावी, अशी मागणीही केली. तसेच राज्यघटनेतील प्रक्रियेनुसार मुख्य निवडणूक आयुक्तांना पदावरून दूर करण्यासाठी विरोधकांनी संसदेत प्रस्ताव आणावा, अशी भूमिका त्यांनी मांडली आहे.
निवडणूक आयोगाची भूमिका काय?
दरम्यान, निवडणूक आयोगाने संबंधित वृत्तातील दाव्यांवर आक्षेप घेत निर्णय सामूहिकरीत्या घेतले जात असल्याचे स्पष्ट केले आहे. त्यामुळे आयोगातील अंतर्गत मतभेदांचे दावे आणि आयोगाचे अधिकृत स्पष्टीकरण यामुळे या प्रकरणावरून राजकीय वाद आणखी तीव्र झाला आहे.
निवडणूक आयोगाला संविधानाच्या कलम ३२४ अंतर्गत घटनात्मक दर्जा आहे. त्यामुळे आयोगाच्या निर्णयप्रक्रियेबाबत उपस्थित झालेल्या प्रश्नांमुळे आगामी काळात या वादाचे राजकीय आणि कायदेशीर पडसाद उमटण्याची शक्यता आहे.
