ठाणे प्रतिनिधी
मुंबईची जीवनवाहिनी म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या लोकल रेल्वेतील गर्दीचा प्रश्न पुन्हा एकदा प्रवाशांच्या जीवावर बेतण्याची वेळ आली आहे. मध्य रेल्वेवरील डोंबिवली–सीएसएमटी मार्गावर गुरुवारी सकाळी ऐन गर्दीच्या वेळी दिवा आणि मुंब्रा स्थानकांदरम्यान एक धक्कादायक घटना घडली. तुडुंब गर्दीमुळे दारात उभी असलेल्या एका महिला प्रवाशाचा तोल जाऊन ती थेट रेल्वे रुळावर कोसळली. सुदैवाने त्यावेळी लोकल सिग्नलमुळे थांबलेली असल्याने मोठा अनर्थ टळला. महिलेला किरकोळ दुखापत झाल्याची माहिती आहे.
सकाळी डोंबिवलीहून छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनसकडे जाणाऱ्या लोकलमध्ये नेहमीप्रमाणे प्रचंड गर्दी होती. डोंबिवली स्थानकातून सुटल्यानंतर पुढील स्थानकांकडे जाताना प्रवाशांची संख्या वाढत गेली. दिवा स्थानक ओलांडल्यानंतर मुंब्राच्या दिशेने जात असताना लोकलला सिग्नल मिळाल्याने गाडीचा वेग मंदावला आणि ती थांबली. याचवेळी दाराजवळ उभ्या असलेल्या महिला प्रवाशांचा तोल गेला आणि त्यातील एक महिला थेट खाली रुळावर पडली.
महिला रुळावर पडल्याचे लक्षात येताच डब्यात एकच गोंधळ उडाला. काही क्षणांसाठी प्रवाशांमध्ये घबराट निर्माण झाली. मात्र लोकल थांबलेली असल्याने सहप्रवाशांनी तातडीने मदतीसाठी धाव घेतली. त्यामुळे गंभीर दुर्घटना टळली. संबंधित महिलेला किरकोळ दुखापत झाली असून या घटनेने लोकल प्रवासातील गर्दी किती धोकादायक पातळीवर पोहोचली आहे, याचे पुन्हा एकदा विदारक चित्र समोर आले.
या घटनेनंतर काही महिला प्रवाशांनी गर्दीच्या लोकलमध्ये राहण्यापेक्षा खाली उतरून रुळाच्या बाजूने मुंब्रा स्थानक गाठण्याचा मार्ग स्वीकारल्याची माहिती समोर आली. रेल्वे मार्गावरून पायी जाणे स्वतःमध्ये अत्यंत धोकादायक असतानाही गर्दीपासून बचाव करण्यासाठी प्रवाशांना असा निर्णय घ्यावा लागणे हीच रेल्वे व्यवस्थेच्या नियोजनावर गंभीर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करणारी बाब आहे.
गर्दीच्या लोकलचा जीवघेणा प्रवास
दिवा, मुंब्रा, कळवा आणि ठाणे परिसरातून मुंबईच्या दिशेने दररोज मोठ्या संख्येने नोकरदार, विद्यार्थी आणि महिला प्रवास करतात. सकाळच्या गर्दीच्या वेळेत लोकलमध्ये पाय ठेवायलाही जागा मिळत नाही. अनेकदा प्रवाशांना दरवाजात उभे राहून किंवा दरवाजाला धरून प्रवास करण्याची वेळ येते. अशा परिस्थितीत एखादा अचानक धक्का, ब्रेक, सिग्नलमुळे झालेली हालचाल किंवा वळणावर लोकलचा झटका प्रवाशाच्या जीवावर बेतू शकतो.
दिवा-मुंब्रा दरम्यानचा तीव्र वळणाचा भाग यामुळे विशेषतः धोकादायक मानला जातो. याच परिसरात यापूर्वी गर्दीमुळे प्रवासी लोकलमधून खाली पडल्याच्या गंभीर घटना घडल्या आहेत. जून २०२५ मध्ये मुंब्रा परिसरात दोन गर्दीच्या लोकलमधून प्रवासी खाली पडल्याच्या दुर्घटनेत चार जणांचा मृत्यू आणि अनेक जण जखमी झाले होते. प्राथमिक माहितीनुसार तीव्र वळणावर लोकलला अचानक झटका बसल्याने दरवाजाजवळ उभे असलेले प्रवासी एकमेकांवर आदळले आणि काही जण खाली पडले होते.
याच पट्ट्यातील गर्दीचा प्रश्न नवा नाही. २०२६ मध्येही ठाणे-दिवा पट्ट्यातून प्रवासी लोकलमधून खाली पडण्याच्या घटना सातत्याने समोर येत असल्याचे वृत्त आहे. जुलैमध्ये दिवा-मुंब्रा वळणावर गर्दीच्या लोकलच्या दरवाजात धोकादायकरीत्या लटकणाऱ्या महिला प्रवाशाचा व्हिडीओही चर्चेत आला होता. या घटनेने महिला प्रवाशांच्या सुरक्षेचा प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर आणला होता.
एसी लोकलनंतर साध्या लोकलवर गर्दीचा ताण
सकाळच्या वेळेत या मार्गावरील लोकल सेवांचे नियोजन करताना प्रवाशांची वाढती संख्या आणि स्थानकनिहाय होणारी गर्दी लक्षात घेण्याची मागणी अनेक दिवसांपासून केली जात आहे. एसी लोकलनंतर धावणाऱ्या साध्या लोकलमध्ये मोठ्या संख्येने प्रवासी चढतात. परिणामी काही स्थानकांवर डब्यांची क्षमता संपल्यानंतरही प्रवासी चढण्याचा प्रयत्न करतात आणि दाराजवळ प्रचंड गर्दी होते.
गर्दीचे व्यवस्थापन केवळ अतिरिक्त गाड्या सोडण्यापुरते मर्यादित राहता कामा नये, तर गर्दीच्या वेळेत कोणत्या स्थानकावर किती प्रवासी चढतात, कोणत्या गाड्यांमध्ये सर्वाधिक ताण निर्माण होतो आणि कोणत्या ठिकाणी प्रवाशांच्या सुरक्षेला सर्वाधिक धोका आहे, याचा स्वतंत्र अभ्यास होणे गरजेचे आहे.
२०२५ची दुर्घटना विसरली का?
दिवा-मुंब्रा परिसरातील धोकादायक वळणावर जून २०२५ मध्ये झालेली दुर्घटना आजही प्रवाशांच्या स्मरणात आहे. त्या घटनेत चार प्रवाशांचा मृत्यू झाला होता. या दुर्घटनेनंतर गर्दी, दरवाजात उभे राहणारे प्रवासी आणि तीव्र वळण या तिन्ही बाबींचा सुरक्षेच्या दृष्टीने गांभीर्याने विचार करण्याची गरज व्यक्त करण्यात आली होती.
मात्र वर्ष उलटूनही गर्दीची समस्या कायम असल्याचे आजच्या घटनेने दाखवून दिले आहे. फरक एवढाच की आज लोकल धावत नव्हती. सिग्नलमुळे गाडी थांबलेली असल्याने एका महिलेचा जीव वाचला. जर त्याच क्षणी लोकल वेगात असती, तर आजची घटना केवळ किरकोळ दुखापतीवर थांबली असतीच असे नाही.
रेल्वे प्रशासनाने आता तरी गांभीर्याने लक्ष द्यावे
दिवा-मुंब्रा-कळवा पट्ट्यातील वाढती प्रवासी संख्या, गर्दीच्या वेळेतील तुडुंब लोकल आणि धोकादायक वळणे यांचा एकत्रित विचार करून मध्य रेल्वेने तातडीने उपाययोजना करण्याची गरज आहे. गर्दीच्या वेळेत अतिरिक्त लोकल फेऱ्या, प्रवाशांची गर्दी कमी करण्यासाठी योग्य वेळापत्रक, महिला डब्यांमध्ये प्रभावी गर्दी नियंत्रण आणि धोकादायक ठिकाणी विशेष सुरक्षा उपाय यांचा विचार होणे आवश्यक आहे.
प्रवाशांनीही लोकलच्या दरवाजात उभे राहून अथवा रुळावरून चालत जाण्याचा धोका पत्करू नये, असे आवाहन करणे आवश्यक आहे. मात्र प्रवाशांना सुरक्षित पर्याय उपलब्ध करून देण्याची प्राथमिक जबाबदारी रेल्वे प्रशासनाचीच आहे.
मुंबईची लोकल ही लाखो प्रवाशांच्या दैनंदिन जीवनाचा आधार आहे. त्यामुळे ‘गर्दी आहे, प्रवासी काय करणार?’ या मानसिकतेतून बाहेर पडण्याची वेळ आता आली आहे. एका महिलेचा आज जीव थोडक्यात वाचला; उद्या अशीच घटना घडून एखाद्या कुटुंबावर कायमचा आघात होऊ नये, यासाठी मध्य रेल्वे प्रशासनाने दिवा-मुंब्रा पट्ट्यातील गर्दी आणि सुरक्षेचा प्रश्न तातडीने सोडवणे गरजेचे आहे.
