मुंबई प्रतिनिधी
राज्यात सुरू असलेल्या विशेष सखोल मतदार यादी पुनरीक्षण (Special Intensive Revision – SIR) प्रक्रियेला भारत निवडणूक आयोगाने पुन्हा मुदतवाढ दिली असून लाखो मतदारांना मोठा दिलासा मिळाला आहे. यापूर्वी एसआयआरचा फॉर्म भरण्याची अंतिम मुदत 8 ऑगस्ट 2026 निश्चित करण्यात आली होती. मात्र अनेक मतदारांचे अर्ज अद्याप भरले गेले नसल्याने तसेच बूथ लेव्हल अधिकाऱ्यांकडे (BLO) मोठ्या प्रमाणात अर्ज प्रलंबित असल्याने आयोगाने वेळापत्रकात बदल करण्याचा निर्णय घेतला आहे.
सुधारित वेळापत्रकानुसार आता बूथ लेव्हल अधिकाऱ्यांकडून घराघर जाऊन पडताळणी आणि एसआयआर फॉर्म स्वीकारण्याची प्रक्रिया 17 ऑगस्ट 2026 पर्यंत सुरू राहणार आहे. त्यामुळे अद्याप फॉर्म भरू न शकलेल्या मतदारांना अतिरिक्त वेळ मिळणार असून त्यांचे नाव मतदार यादीत कायम ठेवण्यासाठी आवश्यक कागदपत्रे सादर करण्याची संधी उपलब्ध झाली आहे.
भारत निवडणूक आयोगाने जाहीर केलेल्या सुधारित कार्यक्रमानुसार 30 जून ते 17 ऑगस्ट 2026 या कालावधीत घराघर जाऊन मतदार पडताळणी केली जाणार आहे. याच कालावधीत नव्या मतदारांची नोंदणी, तपशीलांची पडताळणी आणि आवश्यक दुरुस्त्याही केल्या जाणार आहेत. तसेच मतदान केंद्रांचे तर्कसंगतीकरण व पुनर्रचना करण्याचे कामही 17 ऑगस्टपर्यंत पूर्ण करण्यात येणार आहे.
यानंतर 24 ऑगस्ट 2026 रोजी मतदार यादीचा प्रारूप मसुदा प्रसिद्ध केला जाईल. या मसुद्यावर नागरिकांना 24 ऑगस्ट ते 23 सप्टेंबर 2026 या कालावधीत दावे आणि हरकती दाखल करता येणार आहेत. प्राप्त दावे व हरकतींवर सुनावणी घेऊन त्यांचा निपटारा 24 ऑगस्ट ते 22 ऑक्टोबर 2026 या कालावधीत केला जाईल. सर्व प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर 27 ऑक्टोबर 2026 रोजी अंतिम मतदार यादी प्रसिद्ध करण्यात येणार असल्याची माहिती भारत निवडणूक आयोगाने दिली आहे.
मतदारांना मोठा दिलासा
एसआयआर प्रक्रियेसाठी मिळालेल्या मुदतवाढीमुळे अनेक मतदारांनी समाधान व्यक्त केले आहे. ग्रामीण भागासह शहरी भागातही अनेक नागरिकांचे फॉर्म भरायचे बाकी होते. काही ठिकाणी आवश्यक कागदपत्रे गोळा करण्यास विलंब झाला होता, तर काही ठिकाणी बीएलओच्या भेटीची प्रतीक्षा होती. अशा सर्व मतदारांना आता अतिरिक्त वेळ मिळाल्याने मतदार यादीत नाव कायम ठेवण्याची प्रक्रिया अधिक सुलभ होणार आहे.
सर्वोच्च न्यायालयाची महत्त्वाची स्पष्टता
दरम्यान, एसआयआर प्रक्रियेबाबत सुरू असलेल्या सुनावणीदरम्यान सर्वोच्च न्यायालयाने पुन्हा एकदा महत्त्वाची स्पष्टता दिली आहे. न्यायालयाने म्हटले आहे की, विशेष सखोल पुनरीक्षण प्रक्रियेनंतर एखाद्या व्यक्तीचे नाव मतदार यादीतून वगळले गेले, तरी त्याचे नागरिकत्व आपोआप रद्द होत नाही. नागरिकत्व निश्चित करण्याचा अंतिम अधिकार निवडणूक आयोगाकडे नसून तो संबंधित कायदेशीर प्रक्रियेनुसारच ठरविला जातो. त्यामुळे केवळ मतदार यादीत नाव नसल्याच्या कारणावरून कोणत्याही नागरिकाचे नागरिकत्व काढून घेतले जाऊ शकत नाही.
या स्पष्ट भूमिकेमुळे एसआयआर प्रक्रियेबाबत नागरिकांमध्ये निर्माण झालेला संभ्रम काही प्रमाणात दूर झाला आहे. तसेच निवडणूक आयोगानेही मतदारांनी वेळेत फॉर्म भरून आवश्यक कागदपत्रे सादर करण्याचे आवाहन केले आहे.
महत्त्वाच्या तारखा एका नजरेत
– एसआयआर पडताळणी व घराघर भेटी: 30 जून ते 17 ऑगस्ट 2026
– फॉर्म भरण्यासाठी अंतिम संधी: 17 ऑगस्ट 2026
– मतदार यादीचा प्रारूप मसुदा: 24 ऑगस्ट 2026
– दावे व हरकती स्वीकारण्याचा कालावधी: 24 ऑगस्ट ते 23 सप्टेंबर 2026
– दावे-हरकतींची सुनावणी व निपटारा: 24 ऑगस्ट ते 22 ऑक्टोबर 2026
– अंतिम मतदार यादी प्रसिद्ध: 27 ऑक्टोबर 2026
