नवी दिल्ली वृत्तसंस्था
महागाईच्या झळा सहन करणाऱ्या व्यावसायिकांना केंद्र सरकारने मोठा दिलासा दिला असून १ ऑगस्ट २०२६ पासून १९ किलोच्या व्यावसायिक एलपीजी गॅस सिलेंडरच्या किमतीत तब्बल १९२ रुपयांची कपात करण्यात आली आहे. नव्या दरांनुसार अनेक शहरांमध्ये व्यावसायिक सिलेंडर स्वस्त मिळणार असून हॉटेल, रेस्टॉरंट, खानावळी, केटरिंग व्यवसाय आणि लघुउद्योगांना याचा थेट लाभ होणार आहे. मात्र, १४.२ किलोच्या घरगुती एलपीजी सिलेंडरच्या किमतीत कोणताही बदल करण्यात आलेला नाही, त्यामुळे सामान्य ग्राहकांना दिलासा मिळालेला नाही.
गेल्या काही महिन्यांपासून आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्चे तेल आणि एलपीजीच्या किमतींमध्ये मोठी चढ-उतार सुरू होती. विशेषतः मध्यपूर्वेतील तणाव, इराण-अमेरिका संघर्ष आणि होर्मुज सामुद्रधुनी परिसरातील अस्थिर परिस्थितीमुळे जागतिक ऊर्जा बाजारावर मोठा परिणाम झाला. अनेक गॅस प्रकल्प आणि ऊर्जा पायाभूत सुविधांवरील हल्ल्यांमुळे पुरवठा साखळी विस्कळीत झाली होती. परिणामी एलपीजीच्या आंतरराष्ट्रीय दरात मोठी वाढ झाली आणि त्याचा परिणाम भारतातील गॅस सिलेंडरच्या किमतींवरही झाला होता.
याच पार्श्वभूमीवर तेल विपणन कंपन्यांवर आर्थिक ताण वाढला होता. व्यावसायिक सिलेंडरच्या किमतीत वारंवार वाढ झाल्याने हॉटेल, भोजनालये, मिठाई दुकाने, कॅटरर्स आणि इतर व्यावसायिकांनी दरकपातीची मागणी केली होती. अखेर ऑगस्ट महिन्याच्या पहिल्याच दिवशी सरकारने आणि तेल कंपन्यांनी मोठा निर्णय घेत व्यावसायिक सिलेंडरचे दर कमी केले आहेत.
नव्या दरांनुसार १९ किलोचा व्यावसायिक एलपीजी सिलेंडर १९२ रुपयांनी स्वस्त झाला असून त्याची किंमत २,७३८ रुपये इतकी करण्यात आली आहे. त्यामुळे व्यावसायिकांच्या इंधन खर्चात काही प्रमाणात घट होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. विशेषतः खाद्यपदार्थांच्या व्यवसायाशी संबंधित उद्योगांना या निर्णयाचा मोठा फायदा होईल, असा अंदाज व्यक्त केला जात आहे.
दुसरीकडे, १४.२ किलोच्या घरगुती एलपीजी सिलेंडरच्या किमती कायम ठेवण्यात आल्या आहेत. त्यामुळे सर्वसामान्य ग्राहकांना या वेळी कोणताही आर्थिक दिलासा मिळालेला नाही. घरगुती गॅस सिलेंडरचे दर जसाच्या तसा ठेवण्याचा निर्णय तेल कंपन्यांनी घेतला आहे.
दरम्यान, प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजनेच्या लाभार्थ्यांसाठी मात्र मोठा धक्का मानला जात आहे. उपलब्ध माहितीनुसार, या योजनेअंतर्गत मिळणाऱ्या अनुदानात बदल करण्यात आल्याने लाभार्थ्यांवरील आर्थिक भार वाढणार आहे. यामुळे ग्रामीण आणि आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल कुटुंबांमध्ये नाराजीची भावना व्यक्त होत आहे.
ऊर्जा क्षेत्रातील तज्ज्ञांच्या मते, आंतरराष्ट्रीय बाजारातील कच्च्या तेलाच्या किमती, डॉलरच्या तुलनेतील रुपयाचे मूल्य, वाहतूक खर्च आणि जागतिक पुरवठा साखळी यावर एलपीजीच्या किमती मोठ्या प्रमाणात अवलंबून असतात. त्यामुळे प्रत्येक महिन्याच्या सुरुवातीला तेल कंपन्या आंतरराष्ट्रीय परिस्थितीचा आढावा घेऊन दरांमध्ये बदल करतात.
व्यावसायिक सिलेंडर स्वस्त झाल्याने हॉटेल आणि रेस्टॉरंट व्यवसायाला काहीसा दिलासा मिळाला असला, तरी सर्वसामान्य ग्राहकांचे लक्ष आता घरगुती एलपीजी सिलेंडरच्या दरांकडे लागले आहे. आगामी काळात आंतरराष्ट्रीय बाजारातील परिस्थिती स्थिर राहिल्यास घरगुती सिलेंडरच्या किमतीबाबतही केंद्र सरकार किंवा तेल कंपन्या सकारात्मक निर्णय घेण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. मात्र, सध्या तरी घरगुती ग्राहकांना दरकपातीसाठी आणखी प्रतीक्षा करावी लागणार आहे.
