पुणे प्रतिनिधी
आषाढी एकादशीच्या पार्श्वभूमीवर लाखो वारकऱ्यांच्या सुरक्षित, सुसंघटित आणि सुखकर प्रवासासाठी राज्य शासनाने व्यापक नियोजन केले असून आळंदी, देहू आणि पालखी मार्गावरील सर्व आवश्यक सुविधा सक्षम करण्यात आल्याची माहिती मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी दिली. यंदाची वारी अधिक सुव्यवस्थित, सुरक्षित आणि तंत्रज्ञानसज्ज करण्यावर शासनाचा भर असून वारकऱ्यांच्या मुक्काम, आरोग्य, स्वच्छता, वाहतूक आणि सुरक्षा व्यवस्थेचे नियोजन अंतिम टप्प्यात पोहोचल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
पंढरपूर येथील आषाढी एकादशी सोहळ्याच्या पूर्वतयारीचा आढावा घेण्यासाठी विधानभवनात आयोजित उच्चस्तरीय बैठकीत मुख्यमंत्री बोलत होते. बैठकीस उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा अजित पवार, सोलापूरचे पालकमंत्री जयकुमार गोरे, विविध विभागांचे मंत्री, वरिष्ठ प्रशासकीय अधिकारी, पोलीस अधिकारी तसेच पालखी सोहळ्याचे प्रतिनिधी उपस्थित होते.
मुख्यमंत्री फडणवीस म्हणाले की, आषाढी वारी ही केवळ धार्मिक परंपरा नसून महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक ओळखीचा आणि सामाजिक ऐक्याचा महत्त्वपूर्ण उत्सव आहे. दरवर्षी लाखो वारकरी पायी चालत विठ्ठलाच्या दर्शनासाठी पंढरपूरकडे मार्गक्रमण करतात. त्यामुळे त्यांच्या सुरक्षिततेसह सर्व मूलभूत सुविधांची जबाबदारी शासनाने गांभीर्याने घेतली आहे.
पालखी मार्गावरील रस्ते झाले अधिक सुरक्षित
यंदाच्या वारीपूर्वी पालखी मार्गावरील रस्त्यांची मोठ्या प्रमाणात दुरुस्ती आणि मजबुतीकरण करण्यात आले आहे. राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरण तसेच सार्वजनिक बांधकाम विभागामार्फत विविध विकासकामे पूर्ण करण्यात आली आहेत. अनेक ठिकाणी खड्डेमुक्त रस्ते, सुधारित वाहतूक व्यवस्था आणि आवश्यक ठिकाणी सुरक्षात्मक उपाययोजना करण्यात आल्या आहेत.
आळंदी, देहू, पुणे शहर तसेच पुणे जिल्ह्यातील पालखी मार्गावर वारकऱ्यांना कोणताही अडथळा येऊ नये यासाठी विशेष लक्ष देण्यात आले आहे. मार्गावरील संवेदनशील ठिकाणांची पाहणी करून वाहतूक पोलिसांनाही आवश्यक सूचना देण्यात आल्या आहेत.
मुक्कामस्थळी जर्मन हॅंगरची व्यवस्था
संत ज्ञानेश्वर महाराज आणि संत तुकाराम महाराज पालखी सोहळ्यांसह विविध दिंड्यांच्या मुक्कामस्थळी मोठ्या प्रमाणावर जर्मन हॅंगर उभारण्यात आले आहेत. या हॅंगरमुळे वारकऱ्यांना पावसापासून संरक्षण मिळणार असून सुरक्षित आणि प्रशस्त निवासाची सुविधा उपलब्ध होणार आहे.
वारकऱ्यांच्या वाढत्या संख्येचा विचार करून निवास, पिण्याचे पाणी, स्वच्छतागृहे, प्रकाशयोजना आणि वैद्यकीय सुविधा यांचाही विस्तार करण्यात आला आहे. पुणे विभागाबाहेरील पालख्यांसाठीही स्वतंत्र सुविधा उपलब्ध करून देण्यासाठी प्रशासनाने विशेष यंत्रणा उभारली आहे.
पुणे विभागीय आयुक्तांकडे नोडल जबाबदारी
वारीच्या सर्व व्यवस्थापनाचा समन्वय अधिक प्रभावीपणे होण्यासाठी पुणे विभागीय आयुक्तांना नोडल अधिकारी म्हणून जबाबदारी देण्यात आली आहे. विविध विभागांमध्ये समन्वय राखत सर्व कामांचा आढावा घेण्याचे निर्देश त्यांना देण्यात आले आहेत.
मुख्यमंत्र्यांनी सांगितले की, आरोग्य, पोलीस, महसूल, सार्वजनिक बांधकाम, ग्रामविकास, जलसंपदा आणि स्थानिक स्वराज्य संस्था यांच्यात सातत्याने समन्वय ठेवून काम केले जात आहे. कोणत्याही आपत्कालीन परिस्थितीला सामोरे जाण्यासाठी नियंत्रण कक्ष आणि तातडीची प्रतिसाद यंत्रणाही सज्ज ठेवण्यात आली आहे.
डीजेमुक्त वारीसाठी प्रशासनाचे प्रयत्न
वारीची पारंपरिक आणि आध्यात्मिक ओळख जपण्यासाठी डीजेमुक्त वारीच्या संकल्पनेवरही भर देण्यात आला आहे. पोलीस प्रशासनाने स्थानिक यंत्रणांच्या समन्वयातून नियमांची प्रभावी अंमलबजावणी करावी, असे निर्देश मुख्यमंत्र्यांनी दिले.
वारीतील टाळ-मृदुंग, अभंग, कीर्तन आणि भजन यांची परंपरा अबाधित राखणे ही सर्वांची सामूहिक जबाबदारी असल्याचे त्यांनी नमूद केले. वारीचा आध्यात्मिक आणि सांस्कृतिक वारसा जतन करण्यासाठी प्रशासन आणि पालखी सोहळा प्रतिनिधींनी सहकार्य करावे, असे आवाहनही त्यांनी केले.
महिलांच्या सुरक्षेला विशेष प्राधान्य
उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा अजित पवार यांनी सांगितले की, पालखी सोहळा प्रमुखांनी केलेल्या विविध मागण्यांनुसार आवश्यक कामे पूर्ण करण्यात आली आहेत. विशेषतः महिलांच्या मुक्कामस्थळी सुरक्षा व्यवस्थेला प्राधान्य देण्यात आले आहे.
महिला वारकऱ्यांसाठी स्वतंत्र निवास, स्वच्छतागृहे, वैद्यकीय सुविधा आणि सुरक्षा कर्मचारी तैनात करण्यात आले आहेत. तसेच महिला हेल्पडेस्क आणि तक्रार निवारण यंत्रणाही कार्यान्वित करण्यात येणार असल्याची माहिती त्यांनी दिली.
पाणी, स्वच्छता आणि आरोग्य सेवांचे काटेकोर नियोजन
सोलापूरचे पालकमंत्री जयकुमार गोरे यांनी सांगितले की, पालखी मार्गावरील पाणीपुरवठा, स्वच्छता, आरोग्य सेवा आणि इतर मूलभूत सुविधांचे नियोजन पूर्ण झाले आहे. विविध ठिकाणी आरोग्य तपासणी केंद्रे, रुग्णवाहिका, औषधसाठा आणि आपत्कालीन वैद्यकीय पथके तैनात करण्यात आली आहेत.
संसर्गजन्य आजारांचा प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी विशेष दक्षता घेतली जात असून स्वच्छता मोहिमांनाही गती देण्यात आली आहे. पालखी मार्गावरील गावांमध्ये आणि मुक्कामस्थळी नियमित स्वच्छता व निर्जंतुकीकरणाची कामे सुरू असल्याचे त्यांनी सांगितले.
प्रशासनाचा समन्वय; तयारी अंतिम टप्प्यात
पुणे विभागीय आयुक्त शितल तेली-उगले यांनी बैठकीत सादरीकरणाद्वारे तयारीची सविस्तर माहिती दिली. आळंदी, देहू, पुणे शहर तसेच पालखी मार्गावरील विविध ठिकाणी प्रशासन, पोलीस, आरोग्य विभाग, सार्वजनिक बांधकाम विभाग, पाणीपुरवठा विभाग आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांनी संयुक्तपणे काम सुरू केले आहे.
वारकऱ्यांच्या सुरक्षिततेसाठी सीसीटीव्ही, नियंत्रण कक्ष, आपत्कालीन प्रतिसाद पथके आणि वाहतूक नियंत्रणासाठी स्वतंत्र व्यवस्था करण्यात आली आहे. गर्दीच्या ठिकाणी अतिरिक्त पोलीस बंदोबस्त ठेवण्याचाही निर्णय घेण्यात आला आहे.
वारीचा सोहळा पोहोचणार जगभर
यंदाच्या आषाढी वारीचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे या सोहळ्याचे जागतिक स्तरावर प्रसारण करण्यात येणार आहे. डिस्कव्हरी आणि जिओग्राफीसारख्या आंतरराष्ट्रीय दूरचित्रवाहिन्यांद्वारे वारीचे चित्रीकरण आणि प्रसारण होणार असल्याची माहिती मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी दिली.
या माध्यमातून महाराष्ट्राची वारकरी परंपरा, संतांचा विचार, पंढरपूरची भक्तीसंस्कृती आणि लाखो वारकऱ्यांचा अद्वितीय श्रद्धोत्सव जगभरातील प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचणार आहे. राज्याच्या सांस्कृतिक वैभवाला आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठ मिळवून देणारा हा महत्त्वाचा उपक्रम ठरणार असल्याचे त्यांनी सांगितले.
श्रद्धा, संस्कृती आणि व्यवस्थापनाचा संगम
आषाढी वारी हा केवळ धार्मिक सोहळा नसून सामाजिक समरसता, शिस्त, सेवा आणि भक्तीचा अनुपम उत्सव आहे. लाखो वारकऱ्यांच्या सहभागामुळे प्रशासनासमोर मोठे आव्हान उभे राहत असले तरी यंदा शासनाने नियोजनबद्ध तयारी करून त्या आव्हानाला समर्थपणे सामोरे जाण्याची तयारी केली आहे.
रस्ते, मुक्काम व्यवस्था, आरोग्य सेवा, सुरक्षा, स्वच्छता आणि तांत्रिक सुविधांच्या बळावर यंदाची वारी अधिक सुरक्षित, सुव्यवस्थित आणि संस्मरणीय ठरणार असल्याचा विश्वास प्रशासनाने व्यक्त केला आहे. विठुरायाच्या भेटीसाठी निघालेल्या वारकऱ्यांचा प्रवास सुखकर व्हावा, हीच शासनाच्या सर्व यंत्रणांची प्रमुख भूमिका असल्याचे या बैठकीत निर्णय घेण्यात आले
