नागपूर प्रतिनिधी
वैद्यकीय शिक्षणाच्या प्रवेशासाठी होणाऱ्या राष्ट्रीय पात्रता व प्रवेश परीक्षा (NEET-UG) पारदर्शक आणि गैरप्रकारमुक्त वातावरणात पार पडावी यासाठी यंदा अभूतपूर्व सुरक्षा व्यवस्था उभारण्यात आली आहे. मागील वर्षी देशभर गाजलेल्या पेपरफुटीच्या आरोपांनंतर यंदा राष्ट्रीय परीक्षा एजन्सी (NTA) आणि पोलिस प्रशासनाने कोणतीही जोखीम न घेता कडेकोट बंदोबस्ताचा आराखडा तयार केला आहे. त्यामुळे परीक्षा केंद्रांवर आलेल्या विद्यार्थ्यांना अत्यंत कठोर तपासणी प्रक्रियेला सामोरे जावे लागत असून अनेक विद्यार्थी मानसिक तणावाखाली असल्याचे चित्र रविवारी दिसून आले.
नागपुरात वायुसेनेच्या विशेष विमानातून प्रश्नपत्रिका आणण्यात आल्या असून त्या सुरक्षित ‘सेफ हाऊस’मध्ये ठेवण्यात आल्या आहेत. या ठिकाणी चोवीस तास पोलिस बंदोबस्त तैनात करण्यात आला असून परिसरात सतत गस्त घातली जात आहे. प्रश्नपत्रिका परीक्षा केंद्रांपर्यंत पोहोचविण्याच्या संपूर्ण प्रक्रियेवर प्रशासनाचे बारकाईने लक्ष आहे.
३० परीक्षा केंद्रांवर १२ हजारांहून अधिक विद्यार्थी
रविवार, २१ जून रोजी नागपूर शहरातील २९ आणि ग्रामीण भागातील एका अशा एकूण ३० परीक्षा केंद्रांवर नीट परीक्षा पार पडत आहे. शहरातच सुमारे ११ हजार ९८४ विद्यार्थ्यांनी परीक्षेसाठी नोंदणी केली आहे. एवढ्या मोठ्या संख्येने विद्यार्थी परीक्षा देत असल्याने प्रत्येक केंद्रावर पोलिस आणि प्रशासकीय यंत्रणा सतर्क ठेवण्यात आली आहे.
मेटल डिटेक्टरने झाली कसून तपासणी
परीक्षा केंद्रावर पोहोचलेल्या प्रत्येक विद्यार्थ्याची हँडहेल्ड मेटल डिटेक्टरच्या सहाय्याने सखोल तपासणी करण्यात आली. विद्यार्थ्यांच्या अंगावरील कपडे, खिसे, बेल्ट, घड्याळे, तसेच जोडे-चपलांचीही तपासणी करण्यात आली. काही केंद्रांवर विद्यार्थ्यांना जोडे बाहेर काढून ठेवण्याच्या सूचना देण्यात आल्या.
विद्यार्थिनींच्या बाबतीतही विशेष काळजी घेण्यात आली. शरीरावर कोणतेही दागिने, कानातील अलंकार किंवा धातूच्या वस्तू आढळल्यास त्यांना प्रवेशापूर्वी काढण्यास सांगण्यात आले. परीक्षा केंद्राबाहेर सुरू असलेल्या या तपासणी प्रक्रियेमुळे अनेक विद्यार्थी काहीसे घाबरलेले आणि तणावग्रस्त दिसून आले.
दुहेरी तपासणीची व्यवस्था
परीक्षा केंद्रांवर बाहेरील सुरक्षा राज्य पोलिसांच्या ताब्यात होती, तर केंद्राच्या आत एनटीएच्या अधिकाऱ्यांनी तपासणीची जबाबदारी सांभाळली. विद्यार्थ्यांची ओळख निश्चित करण्यासाठी बायोमेट्रिक पडताळणी करण्यात आली. हाताचे ठसे आणि इतर माहितीची पडताळणी करूनच प्रवेश दिला गेला.
काही विद्यार्थ्यांचे बायोमेट्रिक तपशील तांत्रिक कारणांमुळे जुळले नाहीत. अशा विद्यार्थ्यांकडून वैध ओळखपत्रांची तपासणी करून लेखी हमीपत्र घेतल्यानंतरच त्यांना परीक्षा हॉलमध्ये प्रवेश देण्यात आला.
ब्लूटूथ, इअरबड्स रोखण्यासाठी वैद्यकीय तपासणी
अलिकडच्या काळात इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांच्या मदतीने कॉपी करण्याच्या प्रकारांमध्ये वाढ झाल्याने प्रशासनाने विशेष खबरदारी घेतली आहे. विद्यार्थ्यांच्या कानात ब्लूटूथ, मायक्रो इअरबड्स किंवा इतर सूक्ष्म इलेक्ट्रॉनिक उपकरणे लपवलेली नाहीत ना, याची खात्री करण्यासाठी तज्ज्ञ वैद्यकीय अधिकाऱ्यांकडून तपासणी करण्यात आली.
याशिवाय परीक्षा केंद्रांवर सर्वत्र सीसीटीव्ही कॅमेरे बसविण्यात आले असून कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आधारित यंत्रणांच्या मदतीने संशयास्पद हालचालींवर सतत नजर ठेवली जात आहे. परीक्षा प्रक्रियेदरम्यान कोणताही गैरप्रकार आढळल्यास तातडीने कारवाई करण्याचे निर्देश संबंधित अधिकाऱ्यांना देण्यात आले आहेत.
या वस्तूंवर संपूर्ण बंदी
परीक्षा केंद्रात मोबाईल फोन, स्मार्टवॉच, ब्लूटूथ उपकरणे, कॅल्क्युलेटर, इलेक्ट्रॉनिक गॅझेट्स, पाकीट, दागिने, खाद्यपदार्थ आणि इतर अनधिकृत साहित्य नेण्यास सक्त मनाई करण्यात आली आहे.
तसेच विद्यार्थ्यांना जड कपडे, पूर्ण बाह्यांचे शर्ट, मोठी बटणे असलेले कपडे किंवा तपासणीत अडथळा निर्माण करणारा पोशाख टाळण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत. प्रत्येक विद्यार्थ्याची स्वतंत्रपणे मेटल डिटेक्टरद्वारे तपासणी करूनच प्रवेश दिला जात आहे.
गैरप्रकार रोखण्यासाठी प्रशासन सज्ज
नीट परीक्षेच्या प्रश्नपत्रिकेबाबत कोणताही गैरप्रकार घडू नये, परीक्षा पारदर्शक आणि विश्वासार्ह वातावरणात पार पडावी, यासाठी यंदा प्रशासनाने अभूतपूर्व सुरक्षा व्यवस्था उभारली आहे. मात्र या कडक नियमांमुळे आणि बहुपदरी तपासणी प्रक्रियेमुळे अनेक विद्यार्थ्यांवर मानसिक ताण वाढल्याचेही चित्र परीक्षा केंद्रांवर पाहायला मिळाले. तरीही भविष्यातील वैद्यकीय शिक्षणाचे स्वप्न डोळ्यांसमोर ठेवून हजारो विद्यार्थी या कठोर सुरक्षा प्रक्रियेतून मार्ग काढत परीक्षा देण्यासाठी केंद्रांमध्ये दाखल झाले.
