मुंबई प्रतिनिधी
राज्यातील अन्न व औषधांच्या गुणवत्तेबाबत कठोर भूमिका घेणारे आयएएस अधिकारी आणि अन्न व औषध प्रशासन (FDA) आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी पदभार स्वीकारताच भेसळखोरांविरोधात जोरदार मोहीम उघडली आहे. दूध, पनीर, खाद्यतेल, मसाले तसेच प्रतिबंधित गुटखा आणि सुगंधी तंबाखू विक्री करणाऱ्यांवर राज्यभरात धडक कारवाया सुरू झाल्याने भेसळखोरांचे धाबे दणाणले आहेत. मात्र, दुसरीकडे सर्वसामान्य नागरिकांना तक्रार नोंदवण्यासाठी दिलेला एफडीएचा टोलमुक्त हेल्पलाईन क्रमांकच बंद असल्याचे समोर आल्याने प्रशासनाच्या कार्यपद्धतीवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित होत आहे.
भेसळीविरोधात मोहीम, पण नागरिकांसाठी संपर्काचे दरवाजे बंद?
अन्नपदार्थांमधील वाढती भेसळ आणि ग्राहकांच्या आरोग्याशी खेळणाऱ्या व्यावसायिकांविरोधात कठोर कारवाई करण्याचा निर्धार एफडीएने केला आहे. राज्यातील विविध जिल्ह्यांमध्ये छापे टाकून मोठ्या प्रमाणात भेसळयुक्त अन्नसाठा जप्त करण्यात येत आहे. तसेच प्रतिबंधित गुटखा विक्री करणाऱ्या टोळ्यांवरही कारवाईचा बडगा उगारण्यात आला आहे.
मात्र, या सर्व कारवायांदरम्यान नागरिकांना भेसळीच्या तक्रारी थेट प्रशासनापर्यंत पोहोचविण्यासाठी उपलब्ध करून देण्यात आलेला ‘१८००२२२३६५’ हा टोलमुक्त क्रमांक प्रत्यक्षात लागत नसल्याची बाब समोर आली आहे. अनेक नागरिकांनी या क्रमांकावर संपर्क साधण्याचा प्रयत्न केला असता ‘नॉट रिचेबल’ किंवा कॉल न लागण्याचा अनुभव आल्याचे सांगितले आहे.
तक्रार कुठे करायची? नागरिक संभ्रमात
दूध, मिठाई, खाद्यतेल, मसाले किंवा औषधांच्या गुणवत्तेबाबत शंका निर्माण झाल्यास नागरिकांनी थेट एफडीएकडे तक्रार करावी, असे प्रशासनाकडून वारंवार सांगितले जाते. मात्र, हेल्पलाईन सेवा बंद असल्याने नागरिकांना नेमकी तक्रार कुठे आणि कशी नोंदवायची, असा प्रश्न पडला आहे.
विशेषतः ग्रामीण भागातील नागरिकांना ऑनलाइन तक्रार प्रणालीची माहिती नसल्याने ते हेल्पलाईनवरच अवलंबून असतात. अशा परिस्थितीत हेल्पलाईनच कार्यरत नसल्याने भेसळीच्या अनेक तक्रारी प्रशासनापर्यंत पोहोचण्यापूर्वीच दडपल्या जाण्याची शक्यता व्यक्त होत आहे.
कारवाईचा धडाका आणि व्यवस्थेतील विसंगती
एका बाजूला तुकाराम मुंढे यांच्या नेतृत्वाखाली एफडीएने राज्यभरात धडाकेबाज कारवायांची मालिका सुरू केली आहे. भेसळखोरांविरोधात कठोर संदेश दिला जात असताना दुसऱ्या बाजूला नागरिकांच्या तक्रारी ऐकण्यासाठी असलेली मूलभूत यंत्रणाच कोलमडल्याचे चित्र दिसत आहे. त्यामुळे प्रशासनाच्या कारवाईचा वेग आणि जनसंपर्क यंत्रणेची अवस्था यामध्ये मोठी विसंगती असल्याची चर्चा सुरू झाली आहे.
हेल्पलाईन तत्काळ सुरू करण्याची मागणी
ग्राहक संघटना आणि नागरिकांकडून एफडीएची हेल्पलाईन सेवा तातडीने सुरू करण्याची मागणी होत आहे. भेसळ रोखण्यासाठी केवळ छापे आणि कारवाया पुरेशा नसून नागरिकांचा सक्रिय सहभाग आवश्यक असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. त्यासाठी तक्रार नोंदविण्याची सुलभ आणि कार्यक्षम व्यवस्था उपलब्ध असणे गरजेचे असल्याचेही सांगितले जात आहे.
दरम्यान, एफडीएकडून या हेल्पलाईन क्रमांकाबाबत अद्याप अधिकृत स्पष्टीकरण देण्यात आलेले नाही. त्यामुळे नागरिकांच्या तक्रारी ऐकण्यासाठी प्रशासन पर्यायी व्यवस्था उपलब्ध करून देणार का, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
