मुंबई प्रतिनिधी
मुंबई : मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीतील दमदार अभिनयाचा ठसा उमटवणारे ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांचे गुरुवारी (८ ऑक्टोबर) पहाटे गोव्यात निधन झाले. ते ७५ वर्षांचे होते. गोव्यातील डोना पाउला येथील निवासस्थानी ते बेशुद्ध अवस्थेत आढळल्यानंतर त्यांना तातडीने रुग्णालयात दाखल करण्यात आले. मात्र, डॉक्टरांच्या प्रयत्नांनंतरही त्यांना वाचवता आले नाही. हृदयविकाराच्या तीव्र झटक्याने त्यांचे निधन झाल्याचे रुग्णालयातील डॉक्टरांनी सांगितले. डॉक्टरांनी सुमारे ४५ मिनिटे सीपीआर देऊन त्यांना वाचवण्याचा प्रयत्न केला; मात्र पहाटे सुमारे ५.२० वाजता त्यांना मृत घोषित करण्यात आले. त्यांच्या निधनाची पुष्टी त्यांचे पुत्र मल्हार पाटेकर यांनी केली आहे.
नाना पाटेकर यांच्या अकस्मात निधनाची बातमी समोर येताच मराठीसह हिंदी चित्रपटसृष्टीवर शोककळा पसरली. आपल्या खास आवाजाची लकब, धारदार संवादफेक, चेहऱ्यावरील भाव आणि व्यक्तिरेखेत पूर्णपणे झोकून देण्याची शैली यामुळे त्यांनी भारतीय सिनेमात स्वतःचे अढळ स्थान निर्माण केले होते. ‘क्रांतिवीर’, ‘परिंदा’, ‘प्रहार’, ‘अग्निसाक्षी’, ‘अब तक छप्पन’, ‘वेलकम’ यांसारख्या हिंदी चित्रपटांपासून ‘नटसम्राट’सारख्या मराठी चित्रपटापर्यंत त्यांनी साकारलेल्या भूमिका आजही प्रेक्षकांच्या स्मरणात आहेत.
रंगभूमीपासून रुपेरी पडद्यापर्यंतचा प्रवास
विश्वनाथ दिनकरराव पाटेकर अर्थात नाना पाटेकर यांनी आपल्या अभिनय कारकिर्दीची सुरुवात रंगभूमीपासून केली. मराठी रंगभूमीने त्यांच्या अभिनयाला आकार दिला. पुढे त्यांनी हिंदी चित्रपटसृष्टीत प्रवेश केला. १९७८ मध्ये प्रदर्शित झालेल्या गमन या चित्रपटातून त्यांच्या चित्रपट कारकिर्दीला सुरुवात झाली. त्यानंतर जवळपास पाच दशकांच्या प्रदीर्घ कारकिर्दीत त्यांनी नायक, खलनायक, चरित्र अभिनेता तसेच दिग्दर्शक अशा विविध भूमिका निभावल्या.
नाना पाटेकर यांचा अभिनय केवळ मनोरंजनापुरता मर्यादित राहिला नाही. सामाजिक वास्तव, सामान्य माणसाच्या वेदना आणि व्यवस्थेवरील प्रश्न आपल्या अभिनयातून मांडण्याची त्यांची स्वतःची शैली होती. क्रांतिवीरमधील त्यांची भूमिका आणि संवादफेक आजही भारतीय चित्रपटसृष्टीतील अविस्मरणीय उदाहरण मानली जाते. त्यांच्या अभिनयासाठी त्यांना राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांसह अनेक मानाचे पुरस्कार मिळाले. २०१३ मध्ये भारत सरकारने त्यांना पद्मश्रीने सन्मानित केले होते.
अभिनयासोबत समाजसेवेचीही मोठी ओळख
नाना पाटेकर यांची ओळख केवळ अभिनेता म्हणून नव्हती. दुष्काळग्रस्त आणि शेतकरी कुटुंबांसाठी त्यांनी सामाजिक कार्य केले. ‘नाम फाउंडेशन’च्या माध्यमातून त्यांनी महाराष्ट्रातील ग्रामीण भागात जलसंधारण, शेतकरी आणि दुष्काळग्रस्तांच्या मदतीसाठी मोठे काम केले. त्यांच्या या कार्यामुळेही त्यांच्याबद्दल समाजात विशेष आदर होता.
मुख्यमंत्री फडणवीस : ‘परखडपणा आणि बेधडकपणा हेच त्यांचे स्वभावगुण’
नाना पाटेकर यांच्या निधनावर मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी तीव्र दुःख व्यक्त केले. नानांच्या परखडपणा आणि बेधडकपणाची आठवण करून देताना त्यांनी त्यांच्या अभिनयातील प्रखरता आणि सामाजिक बांधिलकीला अभिवादन केले. दुष्काळाच्या काळात नाना पाटेकर शेतकऱ्यांच्या मदतीसाठी नेहमी पुढे येत असत, असेही फडणवीस यांनी नमूद केले.
शरद पवार : ‘एक असामान्य, संवेदनशील आणि प्रभावी पर्व संपले’
ज्येष्ठ नेते शरद पवार यांनी नाना पाटेकर यांच्या निधनावर शोक व्यक्त करताना भारतीय चित्रपटसृष्टीतील एक असामान्य, संवेदनशील आणि प्रभावी पर्व संपल्याची भावना व्यक्त केली. दमदार अभिनय, आगळी संवादफेक आणि सहज भूमिकांमधून नानांनी रसिकांच्या मनावर अमिट छाप उमटवली, असे पवार यांनी म्हटले. अभिनयाबरोबरच ‘नाम फाउंडेशन’च्या माध्यमातून त्यांनी केलेल्या सामाजिक कार्याचाही त्यांनी गौरव केला.
सुप्रिया सुळे : ‘एक स्पष्ट बोलणारे व्यक्तिमत्त्व आपण गमावले’
खासदार सुप्रिया सुळे यांनीही नाना पाटेकर यांच्या निधनावर दुःख व्यक्त केले. नानांच्या निधनाची बातमी ऐकून मोठा धक्का बसल्याचे त्यांनी सांगितले. अभिनेता म्हणून चित्रपट आणि रंगभूमीवरील त्यांचे काम अप्रतिम होतेच; मात्र ‘नाम फाउंडेशन’च्या माध्यमातून केलेले सामाजिक कार्य आणि सामान्य माणसाशी असलेली त्यांची आपुलकीही तितकीच महत्त्वाची होती, असे सुळे यांनी नमूद केले. स्पष्ट आणि परखड बोलणारे व्यक्तिमत्त्व आपण गमावले असल्याची भावना त्यांनी व्यक्त केली.
रितेश देशमुख : ‘नानांसोबत काम करण्याची इच्छा अपुरीच राहिली’
अभिनेता रितेश देशमुखने नाना पाटेकर यांच्या निधनावर भावनिक प्रतिक्रिया दिली. नानांच्या जाण्याचा धक्का ट्रकने धडक दिल्यासारखा मोठा असल्याचे त्याने म्हटले. नानांसोबत काम करण्याची आपली इच्छा होती; मात्र ती इच्छा आता कायमची अपुरी राहिली, अशी खंतही रितेशने व्यक्त केली.
अक्षय कुमारसह कलाकारांकडून श्रद्धांजली
नाना पाटेकर यांच्यासोबत वेलकम आणि हाऊसफुल ५मध्ये काम केलेल्या अक्षय कुमारनेही त्यांच्या निधनावर दुःख व्यक्त केले. रितेश देशमुख, ज्युनियर एनटीआर, प्रकाश राज आणि साई कुमार यांच्यासह अनेक कलाकारांनी नानांच्या अभिनयाची आणि भारतीय चित्रपटसृष्टीतील त्यांच्या योगदानाची आठवण काढत श्रद्धांजली वाहिली.
दिग्दर्शक राम गोपाल वर्मा यांनी नाना पाटेकर यांना अभिनयाचा ‘GOD’ संबोधत त्यांच्या निधनावर अविश्वास आणि दुःख व्यक्त केले.
‘नाना’ नावाचा अध्याय आता आठवणीत
नाना पाटेकर यांची कारकीर्द म्हणजे संघर्ष, अभिनय, संवेदनशीलता आणि सामाजिक बांधिलकीचा अनोखा संगम होता. रंगभूमीपासून सुरू झालेला त्यांचा प्रवास राष्ट्रीय पुरस्कारांपासून पद्मश्रीपर्यंत पोहोचला; मात्र प्रसिद्धीच्या झगमगाटापेक्षा सामान्य माणसाशी असलेली नाळ त्यांनी कायम जपली.
त्यांच्या आवाजातील धार, संवादातील ताकद आणि व्यक्तिरेखांमध्ये जीव ओतण्याची कला आता केवळ पडद्यावर पाहायला मिळेल. भारतीय चित्रपटसृष्टीतील या असामान्य कलाकाराच्या निधनाने एक मोठी पोकळी निर्माण झाली आहे. नाना पाटेकर यांच्या जाण्याने मराठी आणि हिंदी सिनेसृष्टीने एक दिग्गज कलाकार, तर समाजाने संवेदनशील आणि कृतिशील व्यक्तिमत्त्व गमावले आहे.
