मुंबई प्रतिनिधी
मुंबई : देशाची आर्थिक राजधानी म्हणून मिरवणाऱ्या मुंबईतील महापालिका आरोग्य व्यवस्थेचा धक्कादायक चेहरा कुर्ल्यात पुन्हा एकदा समोर आला आहे. घरातच प्रसूती झाल्यानंतर प्रकृती बिघडलेल्या बाळंतिणीला तातडीने वैद्यकीय मदतीची गरज असताना १०८ रुग्णवाहिकेला वारंवार फोन करूनही ती वेळेत पोहोचली नाही, असा गंभीर आरोप कुटुंबीयांनी केला आहे. एवढेच नव्हे, तर घरापासून अवघ्या काही मिनिटांच्या अंतरावर असलेल्या महापालिकेच्या डॉ. आनंदीबाई जोशी प्रसूतिगृहातील डॉक्टर आणि कर्मचाऱ्यांकडे मदतीची विनंती करूनही घरात येऊन उपचार करण्यास नकार देण्यात आल्याचा आरोप आहे. अखेर नातेवाईक आणि शेजाऱ्यांनी चादरीची झोळी तयार करून बाळंतिणीला अक्षरशः उचलून रुग्णालयात नेले. मुंबईच्या आरोग्य व्यवस्थेची लक्तरे वेशीवर टांगणाऱ्या या घटनेने महापालिका प्रशासनाच्या कार्यक्षमतेवरच गंभीर प्रश्नचिन्ह निर्माण केले आहे.
ही घटना कुर्ला पश्चिमेतील बैलबाजार परिसरात बुधवारी पहाटे साडेचारच्या सुमारास घडल्याचे वृत्त आहे. अंजली पवार यांना अचानक प्रसूतीच्या वेदना सुरू झाल्यानंतर त्यांची घरातच प्रसूती झाली. त्यानंतर त्यांची प्रकृती बिघडली. प्रसूतीनंतर रक्तस्राव होत असल्याने तातडीने वैद्यकीय उपचारांची गरज निर्माण झाली. काही वृत्तांनुसार बाळाची प्रसूती घरातच झाली होती आणि त्यानंतर नाळ व अपरा यासंदर्भातील परिस्थितीही गंभीर होती, असा कुटुंबीयांचा दावा आहे.
अशा वेळी कुटुंबीयांनी मदतीसाठी १०८ आपत्कालीन रुग्णवाहिका सेवेवर संपर्क साधला. मात्र बराच वेळ प्रतीक्षा करूनही रुग्णवाहिका घटनास्थळी पोहोचली नाही, असा कुटुंबीयांचा आरोप आहे. आपत्कालीन परिस्थितीत प्रत्येक मिनिट महत्त्वाचे असताना रुग्णवाहिका नेमकी कुठे अडकली होती, कॉल मिळाल्यानंतर त्यावर काय कारवाई झाली, घटनास्थळी पोहोचण्यास किती वेळ लागला आणि विलंब झाला असल्यास त्याला जबाबदार कोण, हे प्रश्न आता उपस्थित झाले आहेत. संबंधित रुग्णवाहिका सेवेची भूमिका जाणून घेण्यासाठी संपर्क साधण्यात आल्याचेही वृत्त असून, त्यावेळी अधिकृत उत्तर मिळाले नसल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.
याहून संतापजनक बाब म्हणजे बाळंतिणीच्या घरापासून अवघ्या काही मिनिटांच्या अंतरावर डॉ. आनंदीबाई जोशी महापालिका प्रसूतिगृह असतानाही तातडीची मदत मिळाली नसल्याचा कुटुंबीयांचा आरोप आहे. कुटुंबीयांनी रुग्णालयातील डॉक्टर आणि कर्मचाऱ्यांना घरी येऊन महिलेची प्रकृती पाहण्याची विनंती केली. मात्र वैद्यकीय कर्मचारी रुग्णालयाची जागा सोडून बाहेर जाऊ शकत नाहीत, असे सांगण्यात आल्याचा दावा करण्यात आला आहे.
काही वृत्तांनुसार, रुग्णालयातील कर्मचाऱ्यांकडे मदतीची विनंती करूनही अपेक्षित प्रतिसाद मिळाला नाही. अखेर रुग्णालयाकडून व्हीलचेअर देण्याची तयारी दाखवण्यात आली; परंतु प्रसूती झालेल्या महिलेला नाळेसह व्हीलचेअरवर बसविणे शक्य नसल्याने परिस्थिती अधिक बिकट झाली. त्यानंतर शेजारी आणि कुटुंबीयांनी चादरीचा वापर करून तात्पुरती झोळी तयार केली आणि अंजली पवार यांना रुग्णालयापर्यंत उचलून नेले. या घटनेचा व्हिडीओही समोर आला असून, त्यात अरुंद गल्ल्यांमधून महिलेला चादरीच्या झोळीतून रुग्णालयाकडे नेताना दिसत आहे.
या संपूर्ण प्रकारात मयंक सोलंकी नावाच्या शेजाऱ्याने मित्रांसह मदतीला धाव घेतल्याचे वृत्त आहे.
दरम्यान, या घटनेची दखल मुंबई महापालिका आरोग्य समितीने घेतली आहे. आरोग्य समितीचे अध्यक्ष हरिष भांदिर्गे यांनी प्रकरणाची माहिती घेऊन संबंधित डॉक्टर आणि वैद्यकीय कर्मचाऱ्यांशी चर्चा केली. महिला व बाल कल्याण समितीच्या अध्यक्षा मीनल तुरडे यांनीही रुग्णालयात जाऊन महिलेची प्रकृती जाणून घेतली. दोन्ही समित्यांच्या पदाधिकाऱ्यांनी रुग्णाच्या नातेवाईकांशी संवाद साधून घटनेची माहिती घेतल्याचे वृत्त आहे.
महत्त्वाची बाब म्हणजे रुग्णालयात दाखल केल्यानंतर वैद्यकीय कर्मचाऱ्यांनी उपचार सुरू केले. उपलब्ध माहितीनुसार आई आणि नवजात बाळाची प्रकृती स्थिर असल्याचे सांगण्यात आले आहे. बाळाचे वजन सुमारे २.४ किलो असल्याचेही वृत्त आहे. रुग्णालयातील कर्तव्यावरील परिचारिकेने बाळाची नाळ कापली आणि त्यानंतर दोघांनाही वैद्यकीय निरीक्षणाखाली ठेवण्यात आले.
मात्र प्रश्न केवळ अंजली पवार यांच्यावर उपचार झाले की नाही, एवढाच नाही. आपत्कालीन परिस्थिती निर्माण होण्यापूर्वी आणि त्या क्षणी महापालिका यंत्रणा कुठे होती? हा या प्रकरणाचा मूळ प्रश्न आहे. प्रसूतीगृहापासून काही अंतरावर असलेल्या घरातील बाळंतिणीला मदत करण्यासाठी आरोग्य यंत्रणा वेळेत पोहोचू शकत नसेल, तर मुंबईतील सर्वसामान्य नागरिकांनी आपत्कालीन आरोग्यसेवेवर विश्वास तरी कसा ठेवायचा?
महापालिका आरोग्य विभागाकडून रुग्णालये, प्रसूतिगृहे, दवाखाने आणि आपत्कालीन सेवा यासाठी मोठा प्रशासकीय यंत्रणाव्यवहार उभा केला जातो. कोट्यवधी रुपयांचा अर्थसंकल्प, अधिकारी, डॉक्टर, परिचारिका आणि रुग्णवाहिका सेवा असूनही प्रत्यक्ष गरजेच्या वेळी एखाद्या बाळंतिणीला चादरीच्या झोळीतून रुग्णालयात नेण्याची वेळ येत असेल, तर ही केवळ एका कुटुंबाची शोकांतिका नाही; हा संपूर्ण सार्वजनिक आरोग्य व्यवस्थेच्या कार्यक्षमतेचा आरसा आहे.
महापालिका प्रशासनाने या घटनेची केवळ कागदी चौकशी करून प्रकरण दडपण्याऐवजी १०८ रुग्णवाहिका सेवेचा कॉल रेकॉर्ड, घटनास्थळी पोहोचण्याची नोंद, रुग्णालयातील ड्युटीवरील डॉक्टर व परिचारिकांची उपस्थिती, कुटुंबीयांनी केलेल्या फोनची नोंद, आपत्कालीन प्रोटोकॉल आणि संबंधित कर्मचाऱ्यांची कर्तव्ये यांची सखोल चौकशी करणे आवश्यक आहे.
