पुणे प्रतिनिधी
गणेशोत्सवातील डीजे आणि मोठ्या आवाजातील ध्वनिवर्धकांना विरोध करणारे सामाजिक कार्यकर्ते विद्यानंद बापट यांच्यावर पुण्यात गुरुवारी धक्कादायक पद्धतीने हल्ला करण्यात आला. विशेष म्हणजे, बापट हे माध्यमांशी संवाद साधत असतानाच एका तरुणाने त्यांच्याशी हुज्जत घालत थेट त्यांना मारहाण केली. या संपूर्ण प्रकाराचे चित्रीकरण कॅमेऱ्यात झाले असून, त्याचा व्हिडीओ सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणात प्रसारित होत आहे.
ही घटना टिळक रस्त्यावरील कशाळे चौक परिसरात घडल्याची माहिती आहे. गणेशोत्सवातील डीजे, लाऊडस्पीकर आणि वाढत्या ध्वनीप्रदूषणाविरोधात बापट यांनी सातत्याने भूमिका घेतली होती. याच भूमिकेवरून डीजे समर्थकांमध्ये नाराजी असल्याचे सांगितले जात आहे. मात्र, मतभेद व्यक्त करण्याऐवजी थेट हल्ल्याचा मार्ग स्वीकारल्याने या घटनेवरून पुण्यात संताप व्यक्त होत आहे.
कॅमेऱ्यासमोरच बाचाबाची आणि मारहाण
बापट हे एका वृत्तवाहिनीशी संवाद साधत असताना अचानक एक तरुण तेथे आला. त्याने बापट यांच्याशी वाद घालण्यास सुरुवात केली. त्यानंतर परिस्थिती चिघळली आणि संबंधित तरुणाने बापट यांना मारहाण केली. हल्ल्याच्या वेळी त्यांच्याशी आक्षेप घेण्याच्या मुद्द्यावरून बोलले जात असल्याचे व्हिडीओमध्ये दिसून येते.
घटनेनंतर बापट यांनी हल्लेखोरांविरोधात तीव्र संताप व्यक्त केला. केवळ प्रसिद्धीसाठी अशा प्रकारे हल्ला करण्यात आल्याचा आरोप त्यांनी केला असून, संबंधितांवर कठोर कारवाई करण्याची मागणी केली आहे. दरम्यान, पोलिसांनी घटनेची दखल घेत तपास सुरू केला आहे.
पोलिसांकडून आरोपीवर कारवाईचे संकेत
पुणे पोलिसांनी या प्रकरणाची गंभीर दखल घेतली आहे. उपलब्ध माहितीनुसार, सीसीटीव्ही आणि इतर व्हिडीओ फुटेजच्या आधारे हल्लेखोराची ओळख पटवण्याचे काम करण्यात आले. पोलिसांकडून संबंधित व्यक्तीची चौकशी करून कायदेशीर कारवाई केली जात असल्याचे सांगण्यात आले आहे.
पुणे पोलीस आयुक्त अमितेशकुमार यांनीही अशा प्रकारे कायदा हातात घेणाऱ्यांविरोधात कठोर कारवाई केली जाईल, असे स्पष्ट केले आहे. मतभेद असणे स्वाभाविक असले तरी कायदा हातात घेण्याचा अधिकार कोणालाही नाही, असा संदेश पोलिसांनी दिला आहे.
असीम सरोदे यांचा हल्ल्यावर तीव्र निषेध
दरम्यान, कायदेतज्ज्ञ असीम सरोदे यांनी विद्यानंद बापट यांच्यावरील हल्ल्याचा तीव्र शब्दांत निषेध केला. एखाद्या व्यक्तीचे मत आपल्यापेक्षा वेगळे असेल, तर त्या मताला विरोध करण्याचा अधिकार प्रत्येकाला आहे; मात्र त्यासाठी शारीरिक हिंसेचा वापर करण्याचा अधिकार कोणालाही नाही, असे सरोदे यांनी स्पष्ट केले.
वेगळे मत मांडणाऱ्या व्यक्तीचे म्हणणे आधी ऐकून घेणे आणि ते पटत नसेल तर त्याला वैचारिक पद्धतीने उत्तर देणे ही लोकशाहीची पद्धत आहे. एखाद्याचे विचार मान्य नसल्यामुळे त्याच्यावर हल्ला करून त्याचा आवाज दाबण्याचा प्रयत्न करणे ही गंभीर बाब असल्याचे त्यांनी म्हटले.
‘पुणे चांगुलपणाची प्रयोगशाळा; पण…’
सरोदे यांनी पुण्याच्या सामाजिक आणि वैचारिक परंपरेचाही उल्लेख केला. पुणे हे चांगुलपणाची आणि सामाजिक सुधारणांची प्रयोगशाळा म्हणून ओळखले जाते. मात्र, काही कट्टरवादी प्रवृत्तींमुळे हेच शहर वाईट प्रवृत्तींची प्रयोगशाळा बनत असल्याची खंत त्यांनी व्यक्त केली.
‘वेगळे मत मान्यच करायचे नाही’ ही मानसिकता लोकशाहीसाठी धोकादायक असल्याचे सरोदे यांनी सांगितले. मतभेद असतील तर संवाद, चर्चा आणि कायदेशीर मार्गाने त्यावर तोडगा काढला पाहिजे. व्यक्तीवर हल्ला करून तिचा आवाज बंद करण्याचा प्रयत्न कोणत्याही परिस्थितीत स्वीकारता येणार नाही, असे त्यांनी स्पष्ट केले.
फुले दाम्पत्याच्या कार्याचा दाखला
समाजप्रबोधन करताना महात्मा ज्योतिराव फुले आणि सावित्रीबाई फुले यांनाही मोठ्या विरोधाला सामोरे जावे लागले होते, याची आठवण सरोदे यांनी करून दिली. सामाजिक रूढी आणि चुकीच्या प्रथांविरोधात भूमिका घेतल्यामुळे फुले दाम्पत्याला अपमान, विरोध आणि त्रास सहन करावा लागला.
आजच्या काळातही सामाजिक प्रश्न उपस्थित करणाऱ्या व्यक्तींना सुरुवातीला सोशल मीडियावरील ट्रोलिंग, शिवीगाळ आणि बदनामीला सामोरे जावे लागते. आता काही प्रकरणांत ही असहिष्णुता थेट शारीरिक हिंसेपर्यंत पोहोचत असल्याचे चित्र चिंताजनक असल्याचे सरोदे यांनी नमूद केले.
ध्वनीप्रदूषणाचा मुद्दा पुन्हा ऐरणीवर
विद्यानंद बापट यांनी उपस्थित केलेला ध्वनीप्रदूषणाचा मुद्दा केवळ पुण्यापुरता मर्यादित नसून संपूर्ण महाराष्ट्र आणि देशाशी संबंधित असल्याचे सरोदे यांनी सांगितले. सण-उत्सव साजरे करताना आनंदासोबतच आजूबाजूच्या नागरिकांच्या हक्कांचाही विचार केला पाहिजे, अशी भूमिका त्यांनी मांडली.
गणेशोत्सव, मिरवणुका आणि इतर सार्वजनिक उत्सवांमध्ये मोठ्या आवाजातील डीजे, ध्वनिवर्धक आणि ढोल-ताशांमुळे होणाऱ्या ध्वनीप्रदूषणाचा प्रश्न दरवर्षी चर्चेत येतो. उत्सव साजरा करण्याचा अधिकार महत्त्वाचा असला, तरी त्याचवेळी कायदेशीर मर्यादा आणि इतर नागरिकांच्या शांततेच्या अधिकाराचाही विचार होणे आवश्यक आहे.
‘बापट सुखरूप’; संरक्षणाची मागणी
असीम सरोदे यांनी विद्यानंद बापट यांच्याशी संपर्क साधून त्यांची विचारपूस केल्याचे सांगितले. बापट सुखरूप असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले. मात्र, या घटनेकडे गांभीर्याने पाहण्याची गरज असून, बापट यांना आवश्यक पोलीस संरक्षण देण्यात यावे आणि हल्लेखोरांविरुद्ध कठोर कायदेशीर कारवाई करावी, अशी मागणी त्यांनी केली.
दरम्यान, या घटनेमुळे गणेशोत्सवातील डीजेचा प्रश्न पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला आहे. एका बाजूला उत्सवातील पारंपरिक जल्लोष आणि दुसऱ्या बाजूला ध्वनीप्रदूषणाविरोधातील नागरिकांची भूमिका, यांच्यातील संघर्ष वाढू नये यासाठी प्रशासन आणि पोलिसांसमोर मोठे आव्हान उभे राहिले आहे.
मतभेद असणे लोकशाहीचा भाग आहे; मात्र मतभेदांचे रूपांतर हिंसेत होणे हा लोकशाही मूल्यांवरील आघात आहे. त्यामुळे बापट यांच्यावरील हल्ल्याच्या तपासातून नेमका हल्लेखोर कोण, हल्ल्यामागे केवळ वैयक्तिक राग होता की त्यामागे आणखी काही कारणे होती, याचा उलगडा होणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
