मुंबई प्रतिनिधी
मुंबईच्या सार्वजनिक गणेशोत्सवाला धार्मिक आणि सांस्कृतिक परंपरेसोबतच आता कॉर्पोरेट जगताच्या आर्थिक पाठबळाची किनारही मिळू लागली आहे. प्रसिद्ध ‘लालबागचा राजा’ सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळाशी अंबानी कुटुंबाचा संबंध चर्चेत असतानाच आता हाकेच्या अंतरावर असलेल्या ‘चिंचपोकळीचा चिंतामणी’ सार्वजनिक उत्सव मंडळासोबत अदानी समूहाने जाहिरातीसाठी करार केला आहे. त्यामुळे यंदाच्या गणेशोत्सवात चिंचपोकळी परिसरात अदानी समूहाच्या जाहिराती मोठ्या प्रमाणावर झळकण्याची शक्यता आहे. या घडामोडीमुळे पारंपरिक गणेशोत्सव आणि मोठ्या उद्योगसमूहांच्या सहभागावरून नवी चर्चा सुरू झाली आहे.
चिंचपोकळी सार्वजनिक उत्सव मंडळाची स्थापना १९२० मध्ये झाली असून, मंडळाला शंभर वर्षांहून अधिक काळाची परंपरा आहे. गिरणगावाच्या सामाजिक-सांस्कृतिक इतिहासाशी जोडलेले हे मंडळ मुंबईतील प्रसिद्ध गणेशोत्सव मंडळांपैकी एक मानले जाते.
जाहिरातींसाठी अदानी समूहाशी करार
यंदाच्या गणेशोत्सवासाठी अदानी समूहाने चिंचपोकळी सार्वजनिक उत्सव मंडळाशी जाहिरात भागीदारी केली आहे. उपलब्ध माहितीनुसार, मंडळाच्या प्रवेशद्वारासह वर्गणीदारांशी संबंधित तसेच काही मोक्याच्या ठिकाणी अदानी समूहाच्या जाहिराती झळकणार आहेत. गणेशोत्सवाच्या काळात मोठ्या संख्येने भाविक चिंचपोकळी परिसरात येत असल्याने या जाहिरात भागीदारीला उद्योगसमूहाच्या दृष्टीनेही महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
मात्र, या कराराचा अर्थ अदानी समूहाला मंडळाच्या व्यवस्थापनात किंवा कार्यकारिणीत स्थान मिळणार असा नसल्याचे मंडळाने स्पष्ट केले आहे. चिंचपोकळी सार्वजनिक उत्सव मंडळाचे मानद सचिव संतोष सोहनी यांच्या म्हणण्यानुसार, अदानी समूह हा केवळ जाहिरातदार आहे. मंडळाच्या नियमांनुसारच कार्यकारिणीची नियुक्ती आणि कारभार चालतो. अदानी समूहातील कोणत्याही व्यक्तीला मंडळाच्या व्यवस्थापनात स्थान दिले जाणार नसल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले आहे.
‘लालबागचा राजा’नंतर चिंतामणीची चर्चा
मोठ्या उद्योगसमूहांच्या गणेशोत्सवातील सहभागाची चर्चा नवीन नाही. ‘लालबागचा राजा’ सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळाशी रिलायन्स समूहाचे संबंध गेल्या काही वर्षांपासून चर्चेत आहेत. रिलायन्स समूहाचे अध्यक्ष मुकेश अंबानी यांचे पुत्र अनंत अंबानी यांची मंडळाच्या कार्यकारी मंडळात मानद सदस्य म्हणून नियुक्ती करण्यात आली होती.
२०२५ मध्ये अनंत अंबानी यांनी लालबागच्या राजाच्या मंडपाच्या सजावटीसाठी मदत केली होती. त्याच वर्षी गणरायाच्या विसर्जन मिरवणुकीतही त्यांनी सहभाग घेतला. त्यामुळे लालबागचा राजा आणि अंबानी कुटुंबाचा संबंध हा गणेशोत्सवाच्या काळात सातत्याने चर्चेचा विषय ठरला आहे.
याच पार्श्वभूमीवर आता चिंचपोकळीच्या चिंतामणीसोबत अदानी समूहाची जाहिरात भागीदारी झाल्याने ‘अंबानींच्या पाठबळानंतर अदानींची एन्ट्री’ अशी चर्चा गणेशोत्सवाच्या वर्तुळात रंगली आहे.
मंडपही यंदा तिरुपती बालाजीच्या धर्तीवर
अदानी समूहाच्या भागीदारीसोबतच यंदाच्या चिंचपोकळीच्या चिंतामणीचा मंडपही विशेष आकर्षणाचा केंद्रबिंदू ठरणार आहे. यंदा मंडपाची संकल्पना तिरुपती बालाजी मंदिराच्या भव्य प्रतिकृतीवर आधारित असल्याची माहिती समोर आली आहे. त्यामुळे गणेशोत्सवाच्या काळात चिंचपोकळी परिसरात मोठी गर्दी होण्याची शक्यता आहे.
मुंबईतील गणेशोत्सवात मंडप, देखावे, रोषणाई, आगमन आणि विसर्जन मिरवणुका यांना मोठे महत्त्व असते. प्रसिद्ध मंडळांकडे दरवर्षी लाखो भाविक आकर्षित होत असल्याने त्यांच्यासाठी जाहिरात ही आर्थिक उत्पन्नाचा महत्त्वाचा स्रोत ठरते. परिणामी, मोठ्या उद्योगसमूहांकडून मिळणारे जाहिरात प्रायोजकत्व मंडळांसाठी आर्थिकदृष्ट्या फायदेशीर ठरू शकते.
पारंपरिक जाहिरातदारांचे काय?
चिंचपोकळीच्या चिंतामणीसोबत अदानी समूहाचा करार झाल्यामुळे मंडळाच्या पारंपरिक जाहिरातदारांना यंदा मोक्याच्या जागा मिळणार का, हा प्रश्नही उपस्थित केला जात आहे. मोठ्या कॉर्पोरेट समूहाच्या जाहिरातींना प्रमुख जागा मिळाल्यास स्थानिक आणि पारंपरिक जाहिरातदारांना उपलब्ध जागा कमी होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे मंडळाच्या निर्णयावर काही भाविक आणि स्थानिक व्यावसायिकांकडून प्रतिक्रिया उमटण्याची शक्यता आहे.
मात्र मंडळाच्या दृष्टीने जाहिरात भागीदारी ही उत्सवाच्या आर्थिक व्यवस्थापनाचा भाग असल्याचे सांगितले जात आहे. उत्सवाचे आयोजन, सुरक्षा, सजावट, भाविकांसाठी सुविधा आणि इतर खर्च भागविण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर निधीची आवश्यकता असते. अशा वेळी प्रायोजकांकडून मिळणारे आर्थिक पाठबळ मंडळांसाठी उपयुक्त ठरते.
श्रद्धा, परंपरा आणि कॉर्पोरेट पैसा
मुंबईचा गणेशोत्सव गेल्या अनेक दशकांत मोठ्या प्रमाणात विस्तारला आहे. सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळे ही केवळ धार्मिक केंद्रे न राहता सामाजिक, सांस्कृतिक आणि सार्वजनिक उपक्रमांची केंद्रे बनली आहेत. त्याचबरोबर मंडपांची भव्यता आणि उत्सवाचे वाढते व्यावसायिक स्वरूप यामुळे कॉर्पोरेट कंपन्यांचाही या उत्सवाकडे आकर्षण वाढले आहे.
‘लालबागचा राजा’सोबत अंबानी कुटुंबाचा संबंध आणि आता ‘चिंचपोकळीचा चिंतामणी’सोबत अदानी समूहाची जाहिरात भागीदारी या दोन घडामोडींमुळे मुंबईच्या गणेशोत्सवातील बदलत्या आर्थिक समीकरणाची चर्चा पुन्हा ऐरणीवर आली आहे.
एकीकडे मोठ्या उद्योगसमूहांच्या आर्थिक पाठबळामुळे मंडळांना उत्सव अधिक भव्यपणे साजरा करण्यासाठी निधी उपलब्ध होतो; तर दुसरीकडे धार्मिक उत्सवाच्या परिसरात कॉर्पोरेट ब्रँडचे वाढते अस्तित्व कितपत असावे, यावरूनही प्रश्न उपस्थित केले जातात. त्यामुळे यंदा ‘चिंचपोकळीचा चिंतामणी’चा उत्सव केवळ भव्य मंडपासाठी नव्हे, तर अदानी समूहाच्या जाहिरात भागीदारीमुळेही चर्चेत राहण्याची शक्यता आहे.
थोडक्यात, ‘लालबागचा राजा’ला अंबानींचे आर्थिक-सामाजिक पाठबळ आणि आता ‘चिंचपोकळीचा चिंतामणी’ला अदानींचे जाहिरातीचे ‘अर्थ’बळ, मुंबईच्या गणेशोत्सवात बड्या उद्योगसमूहांच्या वाढत्या सहभागाची नवी चर्चा यंदाच्या उत्सवाआधीच रंगली आहे.
