नवी दिल्ली वृत्तसंस्था
नीट परीक्षेतील कथित पेपरफुटी आणि परीक्षा व्यवस्थेतील सुधारणांच्या मागणीसाठी सुरू असलेल्या आंदोलनाला अखेर मोठे यश मिळाल्याचा दावा ‘कॉकरोच जनता पार्टी’ (सीजेपी) आणि आंदोलनातील प्रमुख कार्यकर्त्यांकडून करण्यात आला आहे. केंद्रीय शिक्षणमंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांनी आपल्या पदाचा राजीनामा दिल्यानंतर आंदोलनाचे प्रमुख समर्थक आणि सामाजिक कार्यकर्ते सोनम वांगचुक यांनी या निर्णयाचे स्वागत केले आहे. ‘हा लोकशाहीचा विजय आहे,’ अशी प्रतिक्रिया वांगचुक यांनी समाजमाध्यमावरून व्यक्त केली.
IT'S A VICTORY OF DEMOCRACY
direct democracy… straight from the streets.
It's a victory of peace, patience & persévérance.
Congratulations CJP, Gen Z of the nation and thank you all citizens for shedding fear and the fear of fear and rising up from every corner of the nation.… pic.twitter.com/rSLOfvba2R— Sonam Wangchuk (@Wangchuk66) July 25, 2026
वांगचुक यांनी आपल्या ‘एक्स’ पोस्टमधून सीजेपीसह देशातील तरुण पिढीचे अभिनंदन केले. शांतता, संयम आणि सातत्यपूर्ण प्रयत्नांमुळे हा विजय मिळाल्याचे त्यांनी म्हटले आहे. मात्र, आंदोलनकर्त्यांनी आता केवळ जबाबदारी निश्चित करण्यावर न थांबता परीक्षा व्यवस्थेत व्यापक सुधारणा करण्याची मागणी पुढे केली आहे.
‘हा लोकशाहीचा विजय’
धर्मेंद्र प्रधान यांच्या राजीनाम्यानंतर सोनम वांगचुक यांनी केलेल्या पोस्टमध्ये म्हटले आहे की, ‘हा लोकशाहीचा विजय आहे! थेट लोकशाही… थेट रस्त्यावरून मिळालेली. हा शांतता, संयम आणि सातत्यपूर्ण प्रयत्नांचा विजय आहे.’
‘सीजेपी आणि देशातील जेन झीचे हार्दिक अभिनंदन. तसेच भीती आणि भीती वाटण्याचीही भीती मनातून काढून टाकून देशाच्या कानाकोपऱ्यातून एकत्र आलेल्या सर्व नागरिकांचे मनापासून आभार,’ असेही वांगचुक यांनी म्हटले.
या लढ्याचा पुढील टप्पा आता अधिक महत्त्वाचा असल्याचे संकेत देत त्यांनी ‘उत्तरदायित्वाकडून आता सुधारणांकडे!’ असे स्पष्ट केले. त्यामुळे केवळ राजीनाम्यावर समाधान न मानता परीक्षा पद्धतीतील त्रुटी दूर करण्यासाठी ठोस पावले उचलण्याची मागणी आंदोलनकर्त्यांकडून केली जाण्याची शक्यता आहे.
अभिजीत दिपकेंचा आंदोलन सुरूच ठेवण्याचा निर्धार
दरम्यान, सीजेपीच्या आंदोलनाचे नेतृत्व करणारे अभिजीत दिपके यांनीही प्रधान यांच्या राजीनाम्याचे स्वागत करत हा लोकशाहीचा विजय असल्याचे म्हटले आहे. मात्र, आंदोलनाची लढाई अद्याप संपलेली नाही, असे त्यांनी स्पष्ट केले.
‘ज्या विद्यार्थ्यांनी आत्महत्या केली, त्यांच्या कुटुंबीयांना एक कोटी रुपयांची नुकसानभरपाई मिळेपर्यंत आणि आंदोलन करणाऱ्या विद्यार्थ्यांवर लाठीचार्ज करणाऱ्या पोलिसांविरोधात कारवाई होईपर्यंत आम्ही मागे हटणार नाही,’ अशी भूमिका दिपके यांनी घेतली आहे.
त्यामुळे प्रधान यांच्या राजीनाम्यानंतरही आंदोलनकर्त्यांच्या मागण्या कायम असून, परीक्षा व्यवस्थेतील सुधारणा, विद्यार्थ्यांना न्याय आणि आंदोलनादरम्यान झालेल्या कथित पोलिसी कारवाईची चौकशी या मुद्द्यांवरून आंदोलनाचा पुढील टप्पा सुरू राहण्याची चिन्हे आहेत.
आंदोलनाची पार्श्वभूमी
नीट परीक्षेतील कथित पेपरफुटीच्या मुद्द्यावरून देशभरातील विद्यार्थी आणि पालकांमध्ये संतापाचे वातावरण निर्माण झाले होते. परीक्षा प्रक्रियेतील पारदर्शकता, विद्यार्थ्यांच्या भवितव्याची सुरक्षितता आणि दोषींवर कठोर कारवाई या मागण्यांसाठी विविध विद्यार्थी संघटना आणि सामाजिक कार्यकर्त्यांनी आंदोलनाची भूमिका घेतली.
दिल्लीतील जंतर-मंतर परिसरात सीजेपीच्या नेतृत्वाखाली आंदोलनाला सुरुवात झाल्यानंतर या आंदोलनाने देशव्यापी स्वरूप धारण केले. आंदोलनादरम्यान विद्यार्थ्यांवर झालेल्या पोलिसी कारवाईमुळेही वातावरण तापले. या प्रकरणावरून राजकीय वर्तुळात आरोप-प्रत्यारोप सुरू झाले आणि विरोधकांनी केंद्र सरकारवर निशाणा साधला.
या पार्श्वभूमीवर शिक्षणमंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांच्या राजीनाम्याची मागणी आंदोलनकर्त्यांकडून सातत्याने करण्यात येत होती. अखेर प्रधान यांनी पदाचा राजीनामा दिल्याने आंदोलनकर्त्यांनी याला आपल्या लढ्याचे मोठे यश मानले आहे.
‘तरुणांच्या आकांक्षा आणि भावनांचा आदर’
धर्मेंद्र प्रधान यांनी ‘एक्स’वर पोस्ट करत आपल्या राजीनाम्याची माहिती दिली. देशातील तरुणांच्या आकांक्षा, भावना आणि रास्त अपेक्षांचा आपण मनापासून आदर करतो, असे त्यांनी म्हटले.
‘भारतातील तरुण पिढीची स्वप्ने साकार करणे हा आपल्या सर्वांच्या राजकीय आणि सामाजिक जीवनाचा नैतिक संकल्प राहिलेला आहे,’ असे प्रधान यांनी नमूद केले. तसेच पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखाली काम करण्याची संधी मिळाल्याबद्दल त्यांनी आभार मानले.
प्रधान यांच्या राजीनाम्यानंतर आता परीक्षा व्यवस्थेत कोणत्या सुधारणा केल्या जातात आणि विद्यार्थ्यांच्या मागण्यांवर केंद्र सरकारकडून कोणती ठोस पावले उचलली जातात, याकडे देशाचे लक्ष लागले आहे.
दरम्यान, आंदोलनकर्त्यांनीही आपली लढाई केवळ एका मंत्र्याच्या राजीनाम्यापुरती मर्यादित नसल्याचे स्पष्ट केले आहे. त्यामुळे ‘जबाबदारी निश्चित करण्याकडून आता सुधारणांकडे’ या घोषणेप्रमाणे परीक्षा व्यवस्थेत आमूलाग्र बदल घडवून आणण्यासाठी पुढील संघर्षाची दिशा निश्चित होण्याची शक्यता आहे.
