मुंबई प्रतिनिधी
महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळाच्या (एसटी) प्रवासी सेवांमध्ये अधिक पारदर्शकता, सुलभता आणि डिजिटल व्यवहारांना चालना देण्यासाठी १ ऑगस्ट २०२६ पासून महिला, ज्येष्ठ नागरिक आणि अमृत ज्येष्ठ नागरिक प्रवाशांसाठी एनसीएमसी (नॅशनल कॉमन मोबिलिटी कार्ड) स्मार्ट कार्ड बंधनकारक करण्यात येणार आहे. या कार्डशिवाय शासकीय सवलतींचा लाभ मिळणार नसून संबंधित प्रवाशांकडून पूर्ण भाडे आकारले जाणार असल्याची माहिती परिवहन मंत्री तथा एसटी महामंडळाचे अध्यक्ष Pratap Sarnaik यांनी दिली.
राज्यातील लाखो महिला आणि ज्येष्ठ नागरिकांना एसटी प्रवासातील विविध सवलतींचा लाभ मिळतो. या सवलतींचे वितरण अधिक पारदर्शक पद्धतीने व्हावे, तिकीट व्यवस्थापन डिजिटल व्हावे आणि प्रवासी सेवांमध्ये आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर वाढावा, या उद्देशाने एनसीएमसी स्मार्ट कार्ड प्रणाली लागू करण्यात येत आहे.
राज्यभर ४ हजारांहून अधिक वितरण केंद्रे
या निर्णयाच्या पार्श्वभूमीवर राज्यभर स्मार्ट कार्ड नोंदणी आणि वितरण मोहिमेला वेग देण्यात आला आहे. प्रवाशांची गैरसोय टाळण्यासाठी एसटी बसस्थानके, डेपो, नियंत्रण केंद्रे तसेच अधिकृत एजंट यांच्या माध्यमातून ४ हजारांहून अधिक वितरण केंद्रे कार्यरत करण्यात आली आहेत. ग्रामीण आणि शहरी भागातील नागरिकांना सहजपणे कार्ड उपलब्ध व्हावे यासाठी विशेष नियोजन करण्यात आले आहे.
एसटी प्रशासनाच्या माहितीनुसार, नोंदणी प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर साधारणतः ३० दिवसांच्या आत स्मार्ट कार्ड वितरित केले जाणार आहे. त्यामुळे सवलतीचा लाभ घेऊ इच्छिणाऱ्या प्रवाशांनी १ ऑगस्टपूर्वी अर्ज करून कार्ड प्राप्त करावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे.
स्मार्ट कार्ड काढण्यासाठी कोणती कागदपत्रे आवश्यक?
स्मार्ट कार्डसाठी संबंधित लाभार्थींना आवश्यक कागदपत्रांसह नोंदणी करावी लागणार आहे.
महिला प्रवासी – आधार कार्ड
ज्येष्ठ नागरिक – आधार कार्ड
विद्यार्थी – सरल क्रमांक
दिव्यांग प्रवासी – वैध ओळखपत्र
नवीन स्मार्ट कार्डसाठी १९९ रुपये शुल्क निश्चित करण्यात आले आहे.
कार्ड नसल्यास सवलत मिळणार नाही
एसटी प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे की, १ ऑगस्ट २०२६ नंतर महिला, ज्येष्ठ नागरिक आणि अमृत ज्येष्ठ नागरिक प्रवाशांना सवलतीच्या दरातील तिकीट मिळवण्यासाठी RuPay ON-THE-GO (NCMC) स्मार्ट कार्ड अनिवार्य असेल. कार्ड उपलब्ध नसल्यास संबंधित प्रवाशांकडून नियमित प्रवाशांप्रमाणे पूर्ण भाडे आकारले जाईल.
प्रवासादरम्यान तिकीट देताना कार्डमधील वॉलेटचा वापर केला जाणार असून हे वॉलेट रोख रक्कम किंवा यूपीआयच्या माध्यमातून रिचार्ज (टॉप-अप) करता येणार आहे.
गैरव्यवहार करणाऱ्यांवर कारवाईचा इशारा
स्मार्ट कार्ड वितरण प्रक्रियेत कोणत्याही प्रकारचा गैरव्यवहार सहन केला जाणार नसल्याचा इशाराही परिवहन मंत्री प्रताप सरनाईक यांनी दिला आहे. शासनाने निश्चित केलेल्या शुल्कापेक्षा अधिक रक्कम आकारून कार्ड विक्री करणाऱ्या केंद्रांवर कठोर कारवाई केली जाईल. अशा केंद्रांचा वितरण परवाना तत्काळ रद्द करण्यात येईल, असे त्यांनी स्पष्ट केले.
आधुनिक आणि डिजिटल प्रवास व्यवस्थेकडे पाऊल
एसटी महामंडळाच्या मते, स्मार्ट कार्ड प्रणालीमुळे सवलतींचे अचूक वितरण, तिकीट प्रक्रियेत पारदर्शकता, रोख व्यवहारांवरील अवलंबित्व कमी करणे आणि प्रवास व्यवस्थापन अधिक कार्यक्षम करणे शक्य होणार आहे. राज्यातील महिला, ज्येष्ठ नागरिक आणि इतर पात्र लाभार्थ्यांनी वेळेत नोंदणी करून स्मार्ट कार्ड कार्यान्वित करून घ्यावे, असे आवाहन प्रशासनाकडून करण्यात आले आहे.
महत्त्वाचे एका नजरेत
१ ऑगस्ट २०२६ पासून NCMC स्मार्ट कार्ड बंधनकारक
महिला, ज्येष्ठ नागरिक आणि अमृत ज्येष्ठ नागरिकांसाठी लागू
राज्यभर ४ हजारांहून अधिक वितरण केंद्रे
नवीन कार्ड शुल्क : १९९ रुपये
नोंदणीनंतर साधारण ३० दिवसांत वितरण
कार्ड नसल्यास सवलतीऐवजी पूर्ण भाडे
वॉलेट UPI किंवा रोख रकमेने रिचार्ज करण्याची सुविधा
अतिरिक्त शुल्क आकारणाऱ्या केंद्रांवर कठोर कारवाई
एसटीच्या सवलतीच्या प्रवासाचा लाभ अखंडपणे सुरू ठेवायचा असेल, तर पात्र प्रवाशांनी १ ऑगस्टपूर्वी एनसीएमसी स्मार्ट कार्ड काढणे आवश्यक ठरणार आहे.
