भोपाळ
दिवाळीचा आनंद व्यापक असतानाच एक नवा भयंकर ट्रेंड मुलांसाठी प्राणाघात ठरला आहे. बाजारात सहज मिळणाऱ्या आणि ‘देसी फटाका बंदूक’ म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या कार्बाइड गनमुळे फक्त तीन दिवसात मध्य प्रदेशातील विविध रुग्णालयांमध्ये १२२ पेक्षा जास्त मुलं गंभीर जखमी झाली आहेत; त्यात १४ मुलांनी कायमचे दृष्टीहानी सहन करावे लागले आहे.
Meet Bujangraj Ji,a farmer who uses PVC Carbide Gun to scare wildanimals in farms without harming them. It uses Hydrogen produced by Calcium Carbide & Water's reaction, triggered by gas ligher. Carbide,used in gas-welding, is 150rs/kg. Cheaper & effective alternative to crackers. pic.twitter.com/MLyhQw4Ozy
— Praveen Angusamy IFS 🐾 (@JungleWalaIFS) October 31, 2020
बाजारात बंदी असूनही विक्री चालू
राज्यातील विदिशा जिल्ह्याला सर्वाधिक फटका बसला आहे. सरकारने १० ऑक्टोबर रोजी या क्रूड उपकरणांवर बंदी घोषित केली असूनही स्थानिक बाजारात हे रुग्णिकारक फटाके सहजपणे १५०–२०० रुपयांमध्ये विकले जात होते. पोलिसांच्या कारवाईत विदिशा जिल्ह्यात सहा जणांना अटक करण्यात आली आहे.
झळ आणि कणांच्या प्रक्षेपणामुळे रेटिनाला हानी
हमीदिया रुग्णालयाचे सीएमएचओ डॉ. मनीष शर्मा म्हणाले, “या उपकरणांच्या स्फोटामुळे धातूचे सूक्ष्म कण आणि कार्बाइडची वाफ निघते; त्यामुळे थेट रेटिनावर जळजळ होते. अनेक प्रकरणांत बुबळाला इजा झाली असून कायमस्वरूपी अंधत्वाची शक्यता आहे.” भोपाळच्या हमीदिया रुग्णालयात ७२ तासांत २६ मुलं दाखल झाल्याचा उल्लेख रुग्णालयांनी केला.
मुलांच्या वास्तव्या अनुभवातून धक्का
हमीदिया रुग्णालयात उपचार घेत असलेली १७ वर्षीय नेहा म्हणाली, “आम्ही कार्बाइड गन विकत घेतली. स्फोट झाला तरी माझा एक डोळा पूर्णपणे जळाला, आता मला काहीही दिसत नाही.” तर राज विश्वकर्मा यांनी सांगितले की, “सोशल मीडियावर व्हिडिओ पाहून घरच्या घरी बनवण्याचा प्रयत्न केला; तो फटाका माझ्या चेहऱ्याजवळ फुटला आणि मी एक डोळा गमावला.”
पोलिस तातडीने कारवाई
इन्स्पेक्टर आर.के. मिश्रा यांनी सांगितले, “या प्रकाराविरुद्ध तात्काळ कारवाई सुरू आहे. विक्री करणाऱ्यावर व प्रेरित करणाऱ्यावर कायदेशीर कारवाई केली जाईल.” तरीही रुग्णालये आणि पोलिस यांच्यासोबतच स्थानिक प्रशासनाला जागरुकता मोहीम तातडीने राबवावी, असे आरोग्य अधिकारी आणि स्थानिक समाजनेते म्हणतात.
जनजागृती आणि खबरदारीचा संदेश
डॉक्टरी निरीक्षणानुसार, कार्बाइड गन हे खेळणे नसून बनावटी स्फोटक आहे, त्याचं छोटे वाटणारे बनावट रूपही प्राणघातक परिणाम करु शकते. पालकांनी मुलांना अशा प्रकारच्या वस्तूंपासून दूर ठेवावे, सोशल मिडियावरील ‘चॅलेंज’ किंवा फनी व्हिडिओंमुळे प्रेरित होण्यापासून सतर्क ठेवावे, आणि संशयास्पद विक्रीग्रस्त दुकानदारांविषयी पोलिसांना तात्काळ कळवावे, असा स्पष्ट सल्ला वैद्यकीय आणि कायदेशीर मंडळी देत आहेत.
