मुंबई प्रतिनिधी
मुंबईकरांच्या जीवनवाहिनी असलेल्या लोकल रेल्वे सेवेत लवकरच क्रांतिकारी बदल होणार आहेत. कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आधारित ‘ट्रॅफिक प्रेडिक्शन सिस्टीम’ मुंबई लोकलच्या व्यवस्थापनात अमूलाग्र सुधारणा घडवून आणणार आहे. सध्या ठाणे, दादर आणि कुर्ला या गर्दीच्या स्टेशनांवर या अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाची प्रायोगिक चाचणी सुरू असून, यशस्वी झाल्यास संपूर्ण मुंबई उपनगरीय रेल्वे प्रणालीत ती लागू केली जाणार आहे.
‘स्मार्ट लोकल’साठी एआयचा हातभार
दररोज सुमारे 70 लाख प्रवाशांचा भार वाहणाऱ्या मुंबई लोकलमध्ये गर्दी, पावसामुळे लेट होणाऱ्या गाड्या आणि माहितीअभावी प्रवाशांना होणाऱ्या त्रासावर आता एआय आधारित उपाय सापडू शकतो. रेल्वे प्रशासनाने सुरू केलेल्या या चाचणीमुळे लोकलचा प्रवास अधिक नियोजित, सुलभ आणि स्मार्ट होण्याचा दावा केला जात आहे.
जपान आणि अमेरिकेसारख्या देशांमध्ये यशस्वी ठरलेले हे मॉडेल आता मुंबईत रुजवण्याचा प्रयत्न आहे. AI सिस्टीम वेळ, सण, हवामान, सुट्ट्यांचा ट्रेंड आणि प्रवाशांच्या आकड्यांवर आधारित ‘डेटा अनालिसिस’ करते. त्यामुळे गर्दीचा वेध घेत स्टेशननिहाय ट्रेनची वेळ, संख्यात्मक गरज आणि पर्यायी मार्ग याविषयी अचूक भाकीत देता येणार आहे.
नेमकी काय आहे ‘ट्रॅफिक प्रेडिक्शन सिस्टीम’?
AI आधारित ट्रॅफिक प्रेडिक्शन सिस्टीम ही एक इंटेलिजंट प्रणाली आहे. ही सिस्टीम विविध घटकांवर आधारित डेटा गोळा करून पुढील गोष्टींचा अचूक अंदाज घेते:
* कोणत्या वेळी कोणत्या स्टेशनवर जास्त गर्दी असेल
* प्रवाशांची संख्या कशी बदलते
* हवामानामुळे ट्रेन वेळापत्रकावर काय परिणाम होऊ शकतो
* प्लॅटफॉर्म, कोच पोझिशनिंग आणि शेड्युलिंगमध्ये सुधारणा
मुंबई लोकलमध्ये होणारे बदल – प्रवाशांच्या फायद्याचे!
AI सिस्टीम लागू झाल्यास मुंबई लोकलमध्ये खालील सकारात्मक बदल पाहायला मिळणार:
* ट्रेनची वारंवारता वाढणार:
गर्दीच्या स्टेशनवर अधिक ट्रेन चालवण्याचे नियोजन शक्य होईल.
* रिअल टाइम अलर्ट:
मोबाईल ॲपद्वारे प्रवाशांना कोणत्या ट्रेनमध्ये गर्दी कमी आहे, याची माहिती मिळेल.
* स्टेशन लोड डिस्ट्रिब्युशन:
एका स्टेशनवर अधिक गर्दी असेल, तर प्रवाशांना पर्यायी स्टेशन वा मार्गाची सूचना दिली जाईल.
रेल्वे बोर्डची तयारी अंतिम टप्प्यात
मध्य रेल्वेचे वरिष्ठ अधिकारी आणि रेल्वे बोर्ड यावर गंभीरपणे काम करत आहेत. AI सिस्टीमने दिलेले प्राथमिक संकेत सकारात्मक असल्याचे समजते. जर चाचणी यशस्वी झाली, तर ही संपूर्ण उपनगरीय नेटवर्कमध्ये कार्यान्वित केली जाणार आहे.
मुंबई लोकलला मिळणार ‘स्मार्ट’ ओळख
‘मुंबई थांबत नाही’ हे वाक्य आता अधिक सुसंगत ठरणार आहे. लोकल ट्रेनची अचूक वेळ, गर्दीचं नियोजन आणि प्रवाशांना मिळणारी अपडेटेड माहिती यामुळे प्रवास अधिक आरामदायक, नियोजित आणि स्मार्ट होणार आहे.
मुंबई लोकलमधील ही AI-क्रांती मुंबईकरांच्या दैनंदिन आयुष्यात एक नवी दिशा देईल, हे नक्की!
