नवी दिल्ली वृत्तसंस्था
देशातील मतदार याद्या अधिक अचूक, अद्ययावत आणि त्रुटीमुक्त करण्यासाठी सुरू असलेल्या विशेष सखोल मतदार यादी पुनरावलोकन (Special Intensive Revision – SIR) मोहिमेला केंद्रीय निवडणूक आयोगाने पुन्हा एकदा मुदतवाढ दिली आहे. बुधवारी आयोगाने दिल्ली, पंजाब, तेलंगणा आणि कर्नाटक या चार राज्यांतील सुरू असलेल्या प्रक्रियेचे सुधारित वेळापत्रक जाहीर केले. याआधी हरियाणा आणि आंध्र प्रदेशसाठीही अशाच प्रकारे मुदतवाढ जाहीर करण्यात आली होती.
निवडणूक आयोगाच्या निर्णयानुसार, संबंधित राज्यांमध्ये बूथ लेव्हल ऑफिसर (BLO) मार्फत घरोघरी जाऊन मतदारांची पडताळणी, मतदार याद्यांचा मसुदा प्रसिद्ध करणे आणि अंतिम मतदार यादी जाहीर करण्याच्या तारखा पुढे ढकलण्यात आल्या आहेत. अधिकाऱ्यांना पडताळणीची प्रक्रिया अधिक काटेकोरपणे पूर्ण करता यावी आणि नागरिकांनाही आवश्यक कागदपत्रे सादर करण्यासाठी पुरेसा वेळ मिळावा, हा या निर्णयामागील प्रमुख उद्देश असल्याचे आयोगाने स्पष्ट केले आहे.
दिल्लीमध्ये घरोघरी पडताळणीची अंतिम मुदत २९ जुलैवरून ८ ऑगस्टपर्यंत वाढविण्यात आली आहे. त्यामुळे मतदार यादीचा मसुदा आता ५ ऑगस्टऐवजी १७ ऑगस्ट रोजी प्रसिद्ध केला जाणार आहे.
पंजाबमध्येही पडताळणीसाठीची मुदत २४ जुलैवरून ३ ऑगस्टपर्यंत वाढविण्यात आली आहे. राज्यातील मतदार यादीचा मसुदा ३१ जुलैऐवजी १३ ऑगस्ट रोजी प्रसिद्ध होईल, तर अंतिम मतदार यादी १० ऑक्टोबरऐवजी १२ ऑक्टोबर रोजी जाहीर केली जाणार आहे.
तेलंगणामध्ये सुधारित वेळापत्रकानुसार १० ऑगस्ट रोजी मतदार यादीचा मसुदा प्रसिद्ध होईल, तर अंतिम मतदार यादी १२ ऑक्टोबर रोजी जाहीर केली जाईल.
कर्नाटकातही घरोघरी पडताळणीची मुदत ८ ऑगस्टपर्यंत वाढविण्यात आली आहे. राज्यातील मतदार यादीचा मसुदा ५ ऑगस्टऐवजी १७ ऑगस्ट, तर अंतिम यादी ७ ऑक्टोबरऐवजी १९ ऑक्टोबर रोजी प्रसिद्ध केली जाणार आहे.
यापूर्वी आयोगाने हरियाणा आणि आंध्र प्रदेश या राज्यांसाठीही SIR प्रक्रियेच्या वेळापत्रकात बदल केला होता. ही सहाही राज्ये १४ मेपासून सुरू झालेल्या विशेष सखोल मतदार यादी पुनरावलोकनाच्या तिसऱ्या टप्प्याचा भाग आहेत.
निवडणूक आयोगाच्या माहितीनुसार, तिसरा टप्पा पूर्ण झाल्यानंतर हिमाचल प्रदेश, जम्मू-काश्मीर आणि लडाख वगळता देशातील जवळपास सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये SIR प्रक्रिया पूर्ण झालेली असेल. या मोहिमेचा उद्देश बनावट नावे, मृत व्यक्तींची नोंद, स्थलांतरित मतदार तसेच अन्य त्रुटी दूर करून मतदार याद्या अधिक विश्वासार्ह बनविणे हा आहे.
आयोगाने गेल्या काही आठवड्यांत विविध प्रशासकीय आणि तांत्रिक कारणांमुळे SIR च्या वेळापत्रकात अनेकदा बदल केले आहेत. अधिकारी, मनुष्यबळ आणि संसाधनांचा समन्वय साधणे तसेच प्रत्येक पात्र मतदारापर्यंत पोहोचून पडताळणी पूर्ण करणे, यासाठी अतिरिक्त वेळ देण्यात आल्याचे आयोगाने स्पष्ट केले आहे.
आगामी काळात विविध राज्यांतील निवडणुका लक्षात घेता मतदार याद्या अद्ययावत आणि त्रुटीमुक्त ठेवणे ही निवडणूक आयोगाची सर्वोच्च प्राथमिकता असल्याचेही आयोगाच्या सूत्रांनी सांगितले. त्यामुळे या विशेष पुनरावलोकन मोहिमेकडे सर्वच राजकीय पक्षांसह नागरिकांचे लक्ष लागले आहे.
