मुंबई प्रतिनिधी
राज्यात गेल्या काही दिवसांत झालेल्या मुसळधार पावसानंतर आता अनेक भागांत पावसाने काहीशी विश्रांती घेतली आहे. अचानक पाऊस गायब झाल्याने खरीप पिकांची चिंता शेतकऱ्यांना सतावू लागली असली, तरी हवामान तज्ज्ञांनी दिलेला ताजा अंदाज दिलासादायक आहे. जुलैच्या अखेरच्या आठवड्यापासून राज्यात पुन्हा दमदार पावसाला सुरुवात होण्याची शक्यता असून, ऑगस्ट आणि सप्टेंबर महिन्यांत अनेक भागांत मुसळधार ते अतिमुसळधार पाऊस कोसळण्याचा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे.
हवामानशास्त्रज्ञांच्या मते, सध्या इंडियन ओशन डायपोल (Indian Ocean Dipole – IOD) तटस्थ अवस्थेत आहे. मात्र, २१ जुलैनंतर त्यामध्ये सकारात्मक बदल होण्याची शक्यता असून, त्याचा थेट परिणाम महाराष्ट्रासह देशातील मान्सूनवर होऊ शकतो. त्यामुळे २२ ते ३१ जुलै या कालावधीत राज्यात पावसाचा जोर पुन्हा वाढण्याची शक्यता वर्तविण्यात आली आहे.
ऑगस्ट-सप्टेंबरमध्ये मुसळधार पावसाची शक्यता
तज्ज्ञांच्या मते, ऑगस्टच्या सुरुवातीपासून ‘आयओडी’ अधिक सक्रिय होण्याची चिन्हे आहेत. त्यामुळे ऑगस्ट आणि सप्टेंबर महिन्यांत राज्यातील बहुतांश भागांत जोरदार पावसाच्या सरी कोसळू शकतात. यंदा पावसाचा पॅटर्न हा ‘कमी दिवसांत अधिक पाऊस’ असा राहण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. त्यामुळे काही दिवस पाऊस पूर्णपणे विश्रांती घेतल्यानंतर अचानक अतिवृष्टीसारखी परिस्थिती निर्माण होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
‘अल निनो’चा प्रभाव कमी होण्याची शक्यता
यंदाच्या मान्सूनपूर्व काळात ‘अल निनो’मुळे पाऊस कमी होण्याचा अंदाज अनेक हवामान अभ्यासकांनी व्यक्त केला होता. मात्र, जुलैच्या पहिल्या नऊ दिवसांत राज्यात अनेक ठिकाणी मुसळधार ते अतिमुसळधार पाऊस झाला. हवामान तज्ज्ञांच्या मते, भारतीय महासागरातील बदलत्या स्थितीमुळे ‘आयओडी’ हा घटक ‘अल निनो’चा प्रभाव कमी करण्यास मदत करू शकतो. त्यामुळे पुढील काळात मान्सूनला अधिक पोषक वातावरण निर्माण होण्याची शक्यता आहे.
हवेचा दाब वाढल्याने पावसाचा ब्रेक
तज्ज्ञांच्या माहितीनुसार, सध्या वातावरणातील हवेचा दाब सुमारे १,१०० हेक्टोपास्कल इतका वाढल्याने पावसाच्या प्रणालींना पोषक वातावरण निर्माण झालेले नाही. हा दाब कमी होऊन १,००४ ते १,००२ हेक्टोपास्कल दरम्यान आल्यास पावसाच्या हालचालींना वेग येऊ शकतो. त्यामुळे जुलैच्या अखेरीस पुन्हा मान्सून सक्रिय होण्याची शक्यता अधिक असल्याचे सांगितले जात आहे.
खरीप पिकांसाठी दिलासादायक संकेत
सध्या अनेक जिल्ह्यांतील शेतकरी पावसाच्या प्रतीक्षेत आहेत. सोयाबीन, कापूस, मका, भात आणि इतर खरीप पिकांसाठी पुढील दोन महिन्यांतील पाऊस अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. जुलैअखेरपासून पाऊस पुन्हा सक्रिय झाल्यास खरीप हंगामाला मोठा दिलासा मिळण्याची शक्यता आहे. मात्र, अतिवृष्टीचा धोका लक्षात घेऊन शेतकऱ्यांनी हवामान विभागाच्या नियमित अंदाजावर लक्ष ठेवण्याचे आवाहनही तज्ज्ञांकडून करण्यात आले आहे.
काय सांगतो अंदाज?
२२ ते ३१ जुलै: राज्यात पुन्हा दमदार पावसाची शक्यता.
ऑगस्ट-सप्टेंबर: मुसळधार ते अतिमुसळधार पावसाचा अंदाज.
पावसाचा पॅटर्न: कमी दिवसांत अधिक पाऊस.
शेतकऱ्यांसाठी दिलासा: खरीप पिकांना पुढील काळातील पाऊस फायदेशीर ठरण्याची शक्यता.
एकंदरीत, सध्या पावसाने काही दिवस विश्रांती घेतली असली तरी मान्सून संपलेला नसून, जुलैच्या अखेरीपासून पुन्हा जोरदार पुनरागमन होण्याची चिन्हे आहेत. त्यामुळे शेतकऱ्यांसह सर्वसामान्यांनी पुढील हवामान अंदाजावर लक्ष ठेवून आवश्यक खबरदारी घेण्याची गरज असल्याचे हवामान तज्ज्ञांनी स्पष्ट केले आहे.
