नवी दिल्ली वृत्तसंस्था
नवी दिल्ली : मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याची मागणी आणि मतदारयाद्यांच्या विशेष सखोल पुनरावलोकनाच्या (SIR) प्रक्रियेतील कथित अनियमिततेच्या निषेधार्थ शुक्रवारी राजधानी दिल्लीत आंदोलन करण्यात आले. जंतर-मंतर येथे आंदोलनासाठी एकत्र आलेल्या आंदोलकांवर दिल्ली पोलिसांनी कारवाई करत माजी मुख्यमंत्री आतिशी, आम आदमी पक्षाचे दिल्ली प्रदेशाध्यक्ष सौरभ भारद्वाज, सामाजिक कार्यकर्ते योगेंद्र यादव आणि ऑल इंडिया स्टुडंट्स असोसिएशनच्या (AISA) अध्यक्षा नेहा बोरा यांच्यासह सुमारे ५०० आंदोलकांना ताब्यात घेतले.
आंदोलनाला दिल्ली पोलिसांनी यापूर्वीच परवानगी नाकारली होती. त्यामुळे मध्य दिल्लीतील संवेदनशील भागांमध्ये मोठा पोलिस बंदोबस्त तैनात करण्यात आला होता. जंतर-मंतरकडे जाणारे मार्ग बंद करण्यात आले होते. दहा किंवा त्याहून अधिक जणांचा समूह आढळल्यास पोलिसांकडून त्यांना आंदोलनाच्या ठिकाणाहून हटवण्यात येत होते.
ताब्यात घेतलेल्या आंदोलकांना पोलिसांच्या बसमधून दिल्लीतील विविध पोलीस ठाण्यांमध्ये नेण्यात आले. बदरपूर तसेच उत्तर दिल्लीतील काही पोलीस ठाण्यांमध्येही आंदोलकांना हलवण्यात आल्याची माहिती आहे. दरम्यान, जनपथ परिसरात काही आंदोलकांनी आंदोलन सुरू ठेवले. त्यांना संसद मार्ग आणि जंतर-मंतरच्या दिशेने जाण्यापासून पोलिसांनी रोखले.
SIRच्या मुद्द्यावरून निवडणूक आयोग लक्ष्यावर
मतदारयाद्यांच्या विशेष सखोल पुनरावलोकनाच्या प्रक्रियेवरून विरोधक आणि विविध सामाजिक संघटनांकडून निवडणूक आयोगावर प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत. मतदारयादीतून पात्र मतदारांची नावे वगळली जाण्याची शक्यता आणि प्रक्रियेतील पारदर्शकतेबाबत आंदोलकांनी आक्षेप नोंदवले आहेत. याच पार्श्वभूमीवर मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याची मागणी करण्यात येत आहे.
मात्र, SIR प्रक्रियेबाबत करण्यात येणारे आरोप आणि त्यावरील राजकीय दावे हे संबंधित पक्ष व आंदोलकांच्या भूमिकांवर आधारित आहेत. या प्रकरणातील अधिकृत भूमिका आणि न्यायालयीन प्रक्रियेतील पुढील घडामोडींना महत्त्व राहणार आहे.
मुंबईतही आंदोलनाची हाक
दिल्लीतील आंदोलनाच्या पार्श्वभूमीवर मुंबईतही मुख्य निवडणूक आयुक्तांविरोधात आंदोलन करण्यात आले. ‘कॉकरोच जनता पार्टी’ (CJP) कडून शिवाजी पार्क येथे ‘जेल भरो आंदोलन’ करण्याची घोषणा करण्यात आली होती. पक्षाचे संस्थापक अभिजीत दीपके यांनी आंदोलनाची भूमिका स्पष्ट करत निवडणूक आयोगाच्या कार्यपद्धतीबाबत प्रश्न उपस्थित केले.
CJPकडून निवडणूक आयोगातील कथित मतभेद आणि SIR प्रक्रियेबाबत माध्यमांमध्ये प्रसिद्ध झालेल्या वृत्तांचा संदर्भ देण्यात आला. महाराष्ट्रातील लोकसभा आणि विधानसभा निवडणुकांच्या निकालांतील फरकाचा दाखला देत निवडणूक प्रक्रियेतील पारदर्शकतेबाबत प्रश्न उपस्थित करण्यात आल्याचे पक्षाकडून सांगण्यात आले.
दरम्यान, दिल्लीपासून मुंबईपर्यंत सुरू झालेल्या या आंदोलनामुळे निवडणूक आयोगाच्या कार्यपद्धतीवर पुन्हा एकदा राजकीय आणि सामाजिक पातळीवर चर्चा रंगली आहे. मतदारयादी, SIR प्रक्रिया आणि निवडणूक प्रक्रियेतील पारदर्शकता या मुद्द्यांवर पुढील काळात राजकीय संघर्ष आणखी तीव्र होण्याची शक्यता आहे.
